Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 755, սյունակ 1
ՓԱԹԵՐԱԿ
«փորձանք, արհավիրք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական աղբյուրից patyārak
փոխատու լեզու՝ մ. պ. patyārak
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փաթերակիլ,
փաթորակիլ,
փաթորկեցնել,
փոթորկեցնել
Մատենագիտություն
H. AG 254;
Աճ. ՀԱԲ 469
Էջ 761, սյունակ 1
ՓԱՐՇՄԱՆ
«աղետ, փորձանք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 767, սյունակ 1
ՓՈՐՁ
(-ոյ, -ի)
«փորձ, քննություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«փորձել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *phor-g`)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փորձանք,
փորձութիւն,
անփորձ,
երազափորձութիւն,
բազմափորձ,
փորձառու,
փորձնական,
փորձաբար,
փորձարկել,
փորձանոթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πείρα
«փորձ, փորձառություն»
լատ.
periculum
«փորձ, փորձարկություն, վտանգ, փորձանք»
լատ.
experimentum
«փորձ, փորձարկություն»
հ. վ. գ.
fara
«լրտեսում, վտանգ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 520
Էջ 778, սյունակ 1
ՔԱՐ
(-ի, հգն. -ն, քարինք, -րանց, -րամբք, եզ. գրծ. քարիւ, քարամբ)
«քար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kar-
«քար, կարծր»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քարակոփ,
քարափ,
քարկոծել,
քարատաշ,
երկանաքար,
որձաքար,
քարբուռն,
քարածուխ,
քարիւղ,
քարահանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
karkara-
«կարծր, կոշտ»
հուն.
κάρκαρος
«կարծր, անհարթ»
լատ.
cancer
«խեցգետին»
կիմր.
carn
«քարակույտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 558-560
Էջ 779, սյունակ 1
ՔԱՐՁ
(քարց)
«ամորձու, կարճամորձու»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բարձուկ,
բարձագին
Էջ 796, սյունակ 1
-ԱՆ
I
«արգելան, գլան, դեղձան, կենդան, փորձան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-no- / -ā-
(անմիջական նախաձեւ՝ *-ā-no- / -ā-, *-ə-no- / -ā-)
*-ā/ə- հիմքակազմ տարրով
Հաւանաբար տարբեր է իրանական ծագում ունեցող -ան (արժ-ան, պատուիր-ան եւ այլն) ածանցից, թէեւ կարող է բաղարկուած լինել նրա հետ: կարելի է ենթադրել բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ կամ *-no- / -ā- ածանցից՝ *-ā/ə- հիմքակազմ տարրով, կամ այս ածանցի *-i-no-/-ā-, *-u-no-/-ā- տիպի տարբերակից. այս դէպքում ան-ն ունի նոյն ծագումը, ինչ բերան, -ոյ բառի -ան-ը, այն տարբերութեամբ, որ բերան-ը ունի -ո- հիմք եւ չի գիտակցւում որպէս բաղադրեալ կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արգելան,
գլան,
դեղձան,
կենդան,
փորձան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայերեն
գերան
-ի, -աց < *wer-նո-
հ. հնդկ.
jananah
«ծնող»
հ. հնդկ.
vahanah
«ճանապարհորդող»
հ. հնդկ.
sthāna
«հանգստավայր»
Էջ 798, սյունակ 1
-(ԱՆ)ՈՒՏ
«կիզանուտ, վիժանուտ»
Ստուգաբանություն ()
հ.-ե. արմատ՝ *selg'-
եղծ արմատի համար
հ.-ե. արմատ՝ *ordhy-
յորձ արմատի համար
Կազմուած է -ան- հիմքակազմ տարրից եւ -ուտ ածանցից. հոսանուտ (հմմտ. հոսան-ք), հովանուտ (հմմտ. հովան-ոց), յորձանուտ (հմմտ. յորձան-ք), շրջանուտ (հմմտ. շրջան-իմ) ձեւերում -ան-ը պատկանում է հիմքին, եւ անջատելի է -ուտ ածանցը. այդ հիման վրա էլ ախոնդանուտ բառի մէջ -անուտ ածանց չի առանձնացւում, որովհետեւ այս բառը կազմուած է ոչ թե բուն ախոնդ-ից, այլ ախոնդան-(ք) հիմքից. -ան-ով հիմք (*կիզանեմ) պէտք է ենթադրել նաեւ կիզանուտ բառի գոյական սկզբնաձեւի համար։ Ջ. Գրեպինի այն առարկութիւնը, թե ածանցելի հիմքերը բնիկ չեն, ուստի եւ -անուտ-ը ենթաշերտային ծագում ունի հիմնաւոր չէ. Գրեպինը հաշուի չի առել -ան-ով հիմքային ձեւերի առկայութիւնը եւ եղծ ու յորձ արմատների հնարաւոր հնդեւրոպական ծագումը. նշենք, որ նա վրիպում է` -անուտ ածանց առանձնացնելով սասանուտ ձեւերում, որոնք սասան-(ել) հիմքից են։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կիզանուտ,
վիժանուտ,
հոսանուտ,
հովանուտ,
յորձանուտ,
շրջանուտ,
ախոնդանուտ,
սասանուտ
Մատենագիտություն
Greppin 1975, 44, 45
Էջ 812, սյունակ 1
-ՈՒՀԻ
«աշակերտուհի, աստուածուհի, թագուհի, մարգարէուհի, սրբուհի, քրմուհի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *-urhi
Հաւանական է այս ածանցի իրանական ծագումը, բայց ստուգաբանութեան մէջ եղած փորձերն առայժմ լիովին համոզիչ չեն: ըստ Մարկվարտի (1931, 28)՝ -purhi>-urhi -uhi, ըստ Բենվենիստի (1945, 74)՝ *-brθrya > *-wrhri > -urhi, ըստ Շահիձէի՝ -urhi = աւարի - (աւրիորդ բառի մէջ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշակերտուհի,
աստուածուհի,
թագուհի,
մարգարէուհի,
սրբուհի,
քրմուհի
Մատենագիտություն
Մարկվարտ 28;
Բենվենիստ 74
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։