Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որի» որոնման արդյունք՝ 422 բառահոդված
· Էջ 9 / 43
Էջ 213, սյունակ 1
ԵՂԵՒԻՆ
«եղեւնի (եւ, նմանութեամբ, այլ բոյսեր)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«գունանիշ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *eleu-)
որից ծագում են զանազան բուսական եւ կենդանական անուններ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղեւնի,
եղեւնափայտ,
եղեւնափայտեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սլավ.
*ëlovьcь «գիհի» ((*el-eu>))
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 18;
Pok. IEW 303
Էջ 213, սյունակ 1
ԵՂԷԳ
(-ի, -ով)
«ճարճատուկ, եղերտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«գունանիշ»
որից նաեւ եղե-
Էջ 214, սյունակ 1
ԵՂԵԳՆ
(-ան, -ունք)
«եղեգ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«գույնանիշ արմատից»
որից նաեւ՝ եղելին, այլեւ, հավանաբար, եղեզ, եղերդ(ն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղեգնեայ,
եղեգնաբնակ,
եղեգնախառն,
եղեգնուտ,
եղեգնիկ,
խունկեղեգն
Նոր՝
շաքարեղեգ
շաքարեղեգ
Էջ 214, սյունակ 1
ԵՂԾ
«խանգարված, ապականված, ավեր, տձեւ, անկերպարան, պակասավոր, վատ, շինձու, հերքում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el-g-
«ոչնչացնել, փչացնել, ապականել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *el-)
որից, թերեւս՝ *el-g- «խեղճ, աղքատ, պակասավոր», *elk- «քաղցած, վատ»: Իմաստային առումով հեռու է հ.-ե. *selg- «արձակել, նետել, թափել» արմատը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղծ(ան)եմ,
եղծումն,
եղծանելի,
եղծագործ,
եղծագործեմ,
եղծական,
անեղծ,
անեղծական,
դյուրեղծ,
առեղծանել,
զեղծ(ան)ել,
զեղծիմ,
զեղծ(եց)ուցանեմ,
զեղծմութիւն,
շնորհազեղծ,
հայրազեղծ,
մարմնազեղծ,
ծայրազեղծ
Նոր՝
զեղծում, զեղծարար
զեղծում, զեղծարար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολλυμι «կործանել, ոչնչացնել, սպանել, քանդել. հեռացնել»
հուն.
ολεκω «ոչնչացնել, կործանել»
բրետ.
ol «պակասություն, կարիք»
մ. բրետ.
el «պակասություն, կարիք»
Էջ 215, սյունակ 1
ԵՂՄ
«մեղմ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«հանգստանալ, հանդարտվել»
հ.-ե. արմատ՝ *sel-
«բարեհաճ լինել»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *el- արմատի հետ, որի տակ միավորվող ձեւերը առանց այն էլ կասկածելի են։ Կասկածելի է կապը նաեւ *sel- արմատի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղմիկ
Էջ 219, սյունակ 1
ԵՐԱԽԱՅ
(նոր` երեխայ)
«անկնունք, չմկրտված մարդ, նորածին մանուկ, մանկամիտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. (՞)
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ մ. պ. raxīk (rahīk)
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
«տղա, ծառա»
Աղբյուր՝ ասոր. *raxā
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փոխառություն, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված. հմմտ. մ. պ. raxīk (rahīk) «տղա, ծառա»: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 35) ենթադրում է ասոր. *raxā ձեւ, որից փոխառված են հայ. ձեւը եւ մ. պ. raxīk-ը: Սրա հետ թերեւս նույնն է Բեհիստունի արձանագրության մեջ պարսկական Դարեհ թագավորի հիշատակած Արախա-ն` Հալդիտայի որդու անունը: Հազիվ թե կապ ունենա ակկադ. rehu(m) «ծնել» բայից ածանցված որեւէ ձեւի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երախայական,
երախայանալ,
երախայապես,
երախայամիտ,
երեխայություն
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 35
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵԿ
(երեակ)
«երեկո, երեկ, արեւմուտք, գիշերավար»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *reguos-
«մութ, խավար»
Բնիկ հնդեւրոպական` *reguos- «մութ, խավար» նախաձեւից: Հմմտ. հ. հնդկ. rajas «մութ, մշուշ, ծուխ, շոգի», rajanē «գիշեր», հուն. ερεβος «ստորերկրյա աշխարհի խավար», գոթ. riqis «խավար, մութ», թոխ. Ա orkām «խավար»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեկոյ,
երիկուն,
երեկոյանալ,
երեկոր,
երեկորեայ,
երեկորի(ն),
երեկորնեայ,
երեկաւքք,
երեկաւքոց,
ցերեկ,
ցերեակ,
ցերեկութիւն,
ցերեկոյթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rajas «մութ, մշուշ, ծուխ, շոգի»
հ. հնդկ.
rajanē «գիշեր»
հուն.
ερεβος «ստորերկրյա աշխարհի խավար»
գոթ.
riqis «խավար, մութ»
թոխ. Ա
orkām «խավար»
Մատենագիտություն
H. AG 443;
ՀԱԲ 45
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻԿԱՄՆ
(-ունք, -անց)
«երիկամ»
(սովորաբար անեզ. գործածությամբ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *streig-
«շերտ, այլեւ միջուկ, սիրտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *treig'hme-no-)
Թերեւս հնագոյն հայերէնից է փոխառեալ վրաց. tirkmeli «երիկամ» բառը, որի ընդհանուր ծագումը հայերէնի հետ նշել է Մառը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս.
strigeno «ուղեղ»
սլավ.
*strьženь «մեջտեղ, ուղեղ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 46
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿԱՆ
(-ի, ուշ՝ -ից, -աց)
«երկանք, աղացաքար, ձեռքի աղորիք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *guer-
«ծանր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gurānā- (*gurāuanā-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկանաքար,
երկանաղաց,
երկանաբեկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս.
gimoyvis
ռուս.
жернов «երկանք, երկնաքար»
Մատենագիտություն
H. AG 444-455;
Աճ. ՀԱԲ 57
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։