Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 62, սյունակ 1
ԱՆՍԱԼ
«խոսքը լսել, խոսքին հնազանդվել, համբերել, սպասել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *enk'-
«հասնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *onk'- կամ *nk'-)
հ.-ե. արմատ՝ *nek'-
«հասնել»
Որեւէ կապ կա՞ հնդեւրոպական *enk'-, *nek'- «հասնել» արմատի հետ (*onk'- կամ *nk'-> անս), որին սովորաբար հանգեցնում են հասանել բայը։ Բնականաբար, հանդես են գալիս երկու ձեւերը իրար հետ կապելու հնչյունական ու իմաստային դժվարություններ։ Սակայն նշենք, որ նախ՝ հասանել բայի բխումն այս արմատից ինքնին հնչյունապես հեշտ չէ, երկրորդ՝ հնդեւրոպական արմատին հանգեցվող ձեւերի իմաստները առանձին դեպքերում զգալիորեն հեռու են վերականգնվող հիմնական իմաստից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
չանսական,
չանսացութիւն,
չանսատրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
(ge)nægum
«մոտենալ, դիմել, ձեռնարկել»
խեթ.
henk, hink
«հանձնել, հանձնարարել, սահմանել, նշանակել, բաշխել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1
ԱՆՑ
(-ի, -ից)
«անցում, ճանապարհ, ուղի, անցք, դիպված, նեղություն, վիժվածք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ant-
«առաջ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ant-s)
Հմմտ. հուն. ἀντομαι «հանդիպել, դիմել» (Pok. IEW 1, 49) կամ *snt-s-, *sent- «ընթանալ, գնալ»։ Հմմտ. հայ. ընթանալ (Ջահ. ՀԼՊ 147)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անցանել,
անցունակ,
անցարան,
անցիկ,
անցութիւն,
անցնող,
անցուորիկ,
հարեւանցի,
երջանցուկ,
թափանցանց,
լուսանցոյց,
վաղանցուկ,
անանց,
զանցուցանել,
ուխտազանցութիւն,
գերազանց,
առանց,
առանցանել,
առանցք,
զառանցել,
պատուիրազանցութիւն,
յանցանել,
յանցաւոր,
յանցանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀντομαι
«հանդիպել, դիմել»
հայ.
ընթանալ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 49;
Ջահ. ՀԼՊ 147
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1
ԱՆՓԵՂԹ
(-ի, -ից)
«արջառաջի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)p(h)el-
«ճեղքել, հանել»
թերեւս հայկական կազմություն է՝ ան- ոչ ժխտական նախածանցով եւ *փեղթ «կտրված (կաշվի) շերտ» բառով, որ կարող էր գալ *(s)p(h)el- «ճեղքել, հանել» արմատից։
Էջ 63, սյունակ 1
ԱՆՔԻԼՈՍ
(անքիղոս. սխալմամբ՝ անքիլոս)
«կողմնայր, օձաձուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἔγχέλυς
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 214
Էջ 63, սյունակ 1
ԱՆՔՈՅԹ
«հանգիստ, խաղաղ, հանդարտ, ապահով, թաքուն, ծածուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kēe-
«շարժ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kōi-)
եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը
հ.-ե. արմատ՝ *han+*kōi-
«հաճելիորեն հանգստանալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kōeio-)
հնչյունական անցումը պարզ չէ
կան վերականգնման դժվարություններ։ Եթե ան-ը ժխտական է, ապա քոյթ-ը թերեւս կարելի է կապել *kēe- «շարժ(վ)ել» արմատի հետ (այս դեպքում էլ եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը)։ Եթե ան-ը ժխտական չէ, ապա անքոյթ-ը ծագմամբ կարող է համապատասխանել հանգիստ-ին, որ գալիս է *han+*kōi- (*kōeio-) «հաճելիորեն հանգստանալ» արմատից. այս դեպքում էլ հնչյունական անցումը պարզ չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքութանալ,
անքոյթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1
ԱՇԱԿԵՐՏ
(-ի, -աց)
«աշակերտ, սովորող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *ašākert
փոխատու լեզու՝ հ. պ. (մանիք.) hašāgerd
փոխատու լեզու՝ պ. šāgird
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշակերտիլ,
աշակերտական,
աշակերտակից,
աշակերտասէր,
աշակերտութիւն,
աշակերտուհի,
աշակերտաբար,
աշակերտավայել
Մատենագիտություն
H. AG 100;
Աճ. ՀԱԲ 215
Էջ 64, սյունակ 1
ԱՇԽԱՐ
«ողբ, լացուկոծ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *axšād
փոխատու լեզու՝ պրթ. axšād
փոխատու լեզու՝ մ. պ. axšād
(ըստ Բենվենիստի)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշխարել,
աշխարահեծ,
աշխարան,
աշխարանք,
աշխարումն,
գերաշխարան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 514
Էջ 64, սյունակ 1
ԱՇԽԱՐՀ
(-ի, -աց)
«աշխարհ, երկիր, մարդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. xšaθra
փոխատու լեզու՝ մ. պ. šahr
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշխարհագիր,
աշխարհաբնակ,
աշխարհագունդ,
աշխարհակոծ,
աշխարհահեղձ,
աշխարհադիտել,
աշխարհաժողով,
աշխարհիկ,
տաշխարհիկ,
տարաշխարհ,
տարաշխարհական,
միջնաշխարհ,
համաշխարհի,
գերաշխարհիկ,
չնաշխարհիկ,
աշխարհալած,
աշխարհամար,
անդրաշխարհ,
անդրաշխարհային,
աշխարհագրական,
աշխարհագրագետ,
աշխարհագրություն,
աշխարհադես,
աշխարհահռչակ,
համաշխարհային
Մատենագիտություն
H. AG 101;
Աճ. ՀԱԲ 218
Էջ 66, սյունակ 1
ԱՊԱԿԻ
(-ւոյ, -եաց)
((ապիկի), ապիկի «զնարակ»)
«ապակի, շիշ, սրվակ, բաժակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. apakēnak
փոխատու լեզու՝ սողդ. apakēnak
փոխատու լեզու՝ պ. ābgīna
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապակեգործ,
ապակեգործութիւն,
ապակատարագ,
ապակեղէն,
ապակեակ,
ապակէգործ,
ապակէգործութիւն,
ապիկած,
ապիկէգործութիւն,
ապիկեղէն,
ապակեայ,
ապակեփեղկ,
ապակէդուռ,
ապակեխիտ,
կրկնապակի,
ճենապակի
Մատենագիտություն
H. AG 103;
Աճ. ՀԱԲ 226;
Ջահ. ՀԼՊ 515
Էջ 67, սյունակ 1
ԱՊԱՇԽԱՐԵԼ
«զղջալ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *apaxšad
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից՝ *apaxšad։ ըստ Բենվենիստի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապաշխարող,
ապաշխարութիւն,
անապաշխար,
անապաշխարող,
անապաշխարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ.
abaxšāh
մ. պ.
apaxšād, abaxšāy
պ.
baxšāy
«ներել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 515
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։