Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԻԶԱԽ
«խիզախ, համարձակ, ինքնավստահ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kē-
«շարժ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēi-gh-)
*k>*kh անցումով (*khēi-gh-> xiz + -ախ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիզախել,
խիզախական,
խիզախումն,
քաջախիզախ (քաջախիզգակ),
խիզախօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
syei, syen
«հարձակվել»
հուն.
σευω
«քշել, հալածել, նետել»
Էջ 331, սյունակ 1
ԽԻՆ
«կարագ, յուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ (s)kei-(d)-o-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khi(d)-no-)
թերեւս նաեւ հայ. խեժ: Այս արմատից են *ski-no- հիմքով գերմաներեն մի շարք բառեր:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնոցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
skiesti (skiedziu)
«նոսրացնել, ջրիկացնել»
ռուս.
цедить
«քամել»
ռուս.
чистить
«մաքրել»
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՐՏ
«խրտնած, վախեցած»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khēr-d-
«ցատկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ (s)ker-(d)-)
*k > *kh անցմամբ: Շեֆտելովիցը (BB 28, 312) կապում է խայթ, խեթ ձեւերի հետ, որ հիշատակում է նաեւ Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 917), բայց ավելի հակված է այն հանելու *khid-ro-ից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրտնել,
խրտուիլ,
խրտուիլակ,
խրտչան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κραδάω
«թափահարել»
հուն.
κραδαίνω
«թափահարել, շարժել»
կրավ.
—
«դողալ»
մ. իռլ.
ceird
«քայլք»
մ. իռլ.
skreoin
«վախ»
հ. իսլ.
skjarr
«վախկոտ, երկչոտ, վեհերոտ»
հ. իսլ.
skirra
«վախեցնել»
հ. վ. գ.
schrecken
«վեր ցատկեցնել, վախեցնել, խրտնեցնել»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 114;
BB 312;
Pok. IEW 917
Տե՛ս նաեւ
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼԻՐՏ
«խլրտում, շարժում, երերում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«քշել, արագ շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēl-)
*khēlidro- > խլիրտ ՞
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլրտել,
խլրտական,
խլրտումն,
անխլիրտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kaláyati
«քշում է»
հուն.
κέλλω
«քշել (ափ)»
հուն.
κλονέω
«քշել, շարժել»
հուն.
κλόνος
«իրարանցում, խլրտութիւն»
լատ.
celer
«արագաշարժ»
լատ.
celeber
«բազմամարդ, աշխոյժ»
Մատենագիտություն
Ջհաւկեան, ՕԻՄՊԱՅ 115
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼՊԼՏԱԼ
(բբ)
(ԲՀ՝ խալպտալ)
«խայտալ, թռչկոտել, թայտալ, շարժվել, զեռալ»
(բառարանային)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kēl-
«քշել, արագ շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ */խլ-)
կրկնաւոր կազմութիւն
կրկնաւոր կազմութիւն՝ */խլ- արմատից (հմմտ. բրբ. խլվլալ), որ կարող է կապ ունենալ հնդեւրոպական *kēl- արմատից՝ *khēl > խլ- (՞)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 337, սյունակ 1
ԽՈԼԵԼ
(աղավաղմամբ՝ խոկել՝ ԲՀ)
«ցրել, վանել, քշել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«քշել, մղել, շարժման մեջ դնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khol-)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khol-` *kel- «քշել, մղել, շարժման մեջ դնել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոլխոլել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kalayati
«քշում է»
հուն.
κελλω
«քշել, ափ քշել»
լատ.
celer
«արագ»
Էջ 341, սյունակ 1
ԽՈՇՈՐ
(խաշար, խաշոր), -ի, -ից
«կոշտ, անհարթ, հաստ, ցուրտ, սառն, մեծ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
բնաձայնական-պատկերավոր կազմություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոշորավար,
խոշորեցուցանել,
խոշորութիւն,
խոշորշի,
անխոշոր,
խոշորացույց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խոժոռ
խոժոռ
հայ.
խշուր
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՐԱՆԳ
(խորանգն)
«զկրտոց»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Գրչագրական սխալ՝ խորանգ (խորանգն) առնել փոխանակ խորան կանգնել կամ առնել՝ իմաստի տեքստաշարային ենթադրությամբ:
Էջ 352, սյունակ 1
ԽՍԱՐ
(խիսար, հիսար, հսար)
«պաշարում»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ՝ խսարել (հիսարել):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խսարել,
հիսարել
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆՐ
-նու, -նունք, -նանց
«ծանր, ծանրաշարժ, դանդաղաշարժ, սաստիկ, խիստ, դաժան, հղի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրացական con-
«կշռել»
Քիչ համոզիչ է ըստ հոլովական ձեւաւորման, որ հիշեցնում է հնդեւրոպական ծագման մանր, փոքր բառերի հոլովումը, եւ ըստ ձայնաւորման (անբացատրելի է ա-ն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանրանալ,
ծանրութիւն,
ծանրանաւել,
ծանրաբուն,
ծանրաբան,
ծանրախաւս,
ծանրանդամ,
ծանրաբեկ,
ծանրաբեռն,
ծանրագին,
գլխածանրիլ,
ծանրաբարոյ,
ծանրակշիռ,
ծանրաչափ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 445
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։