Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 171, սյունակ 1
ԳՈՒԹԱՑԻ
(գօղացի)
«իմաստուն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անհայտ է:
Էջ 171, սյունակ 1
ԳՈՒՂՁՆ
(գուղձ, գուղցն, քուց)
«գուղձ, հողակոշտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghelg'h-
«գեղձ (գնդաձեւ բան, ուռուցք, այտուցք)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghōlg'h-)
o-ձայնդարձային ձեւ
Եթե հնդեւրոպական *ghelg'h- «գեղձ» ձեւն սկզբնապես ունեցել է «գնդաձեւ բան, ուռուցք, այտուցք» իմաստը, ապա գուղձն բառը կարող է գալ *ghōlg'h- տիպի ձայնդարձային ձեւից: - Ջահ.: Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 589) միացնում է կոճճն նույնիմաստ ձեւի հետ, որ տե՛ս առանձին։
Մատենագիտություն
Ջահ. None;
ՀԱԲ 589
Տե՛ս նաեւ
Էջ 172, սյունակ 1
ԳՈՒՄԱՐՏԱԿ
(-ի, -աց)
«խումբ, բազմություն, բանակ, համախումբ, մարդարտաշար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gumārtak
«լիազոր, հանձնակատար, կուսակալ»
Բաղադրություն՝ գումարտակել. -ակ-ի հանումով կազմվել են գումարտ, գումարտակական ձեւերը: Փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց մ. պ. gumārtak «լիազոր, հանձնակատար, կուսակալ» բառը իմաստով զգալիորեն տարբերվում է. ենթադրելի է սկզբնական այլ իմաստ, որ պահպանել է հայերենը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գումարտակել,
գումարտ,
գումարտակական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 592
Տե՛ս նաեւ
Էջ 175, սյունակ 1
ԳՈՌՈԶ
II
«ընկույզի միջուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«պտտել, ոլորել»
իմաստային այլ զարգացմամբ (՞), ինչպես նախորդը
Էջ 175, սյունակ 1
ԳՐԱՄԻԿ
(գրամփիկ)
«գծագրիչ» կամ «գրագիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. γραμματικός
«գծագրիչ, գծագրող»
փոխատու լեզու՝ հուն. γράφικος
«գծագիր»
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 602) կասկածով դնում է հուն. γράφω բառից եւ իմաստը կասկածով սահմանում «սառն, հոգեզվարճ՞»
Մատենագիտություն
Ջահ. None;
Աճ. ՀԱԲ 602
Էջ 179, սյունակ 1
ԴԱԲՐԱՆ
(տապրան)
«աստղաբույլ Ցուլի համաստեղության մեջ»
(աստղագիտություն)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. dabrān
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 609
Էջ 182, սյունակ 1
ԴԱՅԻՆ
«պարտք, պարտականություն (°)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. dayn
անդային: կասկածով՝ միայն «պարտք» իմաստի նշումով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անդային
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 619
Էջ 182, սյունակ 1
ԴԱՆԳԱՍՏԵԼ
(դանկատել, դանգել)
««ծաղրել, արհամարհել» (ԲՀ՝ «ծանակել, այպանել» եւ «արհամարհել»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhen-
«խփել, ծեծել, հրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhngh-)
*-gh- աճականով
հայ-գերմանական զուգաբանություն՝ հայերենում իմաստային յուրահատուկ զարգացմամբ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
danga
«ծեծել»
հ. շվեդ.
dinugn
«խփել»
հ. անգլ.
dangan
«խփել, բախել»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 184, սյունակ 1
ԴԱՇՆԱՆԵԼ
«վանել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
անստույգ իմաստով, որ ենթադրում է Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 623) ըստ վանել գլխաբառի բացատրության (ԲՀ 298), բայց այստեղ վանել-ի բացատրության մեջ նշված է երեք իմաստ կամ-ով` 1.«ենթադրել» («ընթադրել») 2.«դաշնանել» եւ 3. «հալածել կամ փախցնել»:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 623;
ԲՀ 298
Էջ 184, սյունակ 1
ԴԱՌՆ
«դառը, լեղի, դառնիճ (բույս), դժնդակ, անտանելի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhergh-
«բուսանվանական հիմք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhrghno-)
բուսանվանական հիմքից (*dhrghno- > դառն, եթե նախնական իմաստը բուսանվանական է): Ավելի քիչ հավանական է Լիդենի ստուգաբանությունը, որով դառն-ը կապվում է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դառնանալ,
դառնացուցանել,
դառնացուցիչ,
դառնութիւն,
դառնենի,
դառնապէս,
դառնաշունչ,
դառնադառն,
դառնահոգի,
դառնաբեր,
դառնիճ,
խաղողադառն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գալլոռոմ.
dragenos
«փուշ»
լիտվ.
drignes
«բանգի (թունավոր խոտ)»
ռուս.
дерён
«հոն»
Մատենագիտություն
Ջահ. None;
Աճ. ՀԱԲ 624
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։