Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 73, սյունակ 1
ԱՌԱՒՏ
(-ի, -ից, -ու)
«առավոտ, օրվա սկիզբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *aus-
«լուսավորել»
առ- նախածանցով եւ -աւտ վերջածանցով
Կազմված է հնդեւրոպական *aus- «լուսավորել» արմատից` առ- նախածանցով եւ -աւտ վերջածանցով: Անհավանական է Աղայանի վարկածը (ԲՍՀ 26-27) առ-ի հնդեւրոպական *sau-el- «արեգակ» ձեւի *sau- տարբերակից ծագելու մասին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաւօտանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
έως
լատ.
aurora
«արշալույս»
<*ausōsā
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 114
Տե՛ս նաեւ
Էջ 73, սյունակ 1
ԱՌԱՔԻՆԻ
«քաջ, կտրիճ, առաքինի, բարեպաշտ, անբասիր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kuoi-
«արժեք, պատիվ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kuoi-nā-)
առ- նախածանցով
Հավանաբար կազմված է առ- նախածանցով` հնդեւրոպական *kuoi-nā- նախաձեւից, որ պահպանվել է քէն «նախանձ, ոխ» իմաստով, բայց առաքինի բառի մեջ կարող էր պահպանվել մի այլ` «արժեք, պատիվ» իմաստով, մանավանդ որ հնարավոր է քէն բառի իրանական ծագումը: Եթե -քինի- ձեւի ի-ն չի փոխվել (հմմտ. ներքինի), ապա հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաքինութիւն,
առաքինանալ,
առաքինաբար,
առաքինաբան
Էջ 75, սյունակ 1
ԱՌՆԱԿ
«հոգեառ ոգի, գրող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հայկական կազմություն՝ առնել բայից։ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 261) համարում է ասորական փոխառություն՝ harnāgā «շնագայլ» բառից, որ ձեւով եւ իմաստով հեռու է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առնակատոր,
առնակային,
առնակաշուն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 261
Էջ 75, սյունակ 1
ԱՌՆԵՏ
(-ի, -ից)
«առնետ, մեծ մուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. arnā’ā
բրբ. մի ձեւից, որ ուներ -t
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 262
Էջ 75, սյունակ 1
ԱՌՈՒՈՅՏ
(առվոյտ, առուտ, առուտ, առաւիտ, առաւոյտ, առաւետ, առաւօտ)
«մի խոտ՝ ասպաստ, Meduago L.»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *erebh-
«գույնացույց արմատ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *orobh-)
նախաձեւից. հմմտ. ռուս. рябина «արոսենի, սնձենի». -ոյտ-ի համար՝ հմմտ. արտոյտ (°)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաւիտանոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
рябина
«արոսենի, սնձենի»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 76, սյունակ 1
ԱՍԵՂՆ
(ասիղն, ասեղ, ասեխ), -ասդան, -դունք
«ասեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ak'-
«սուր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ak'i-l-ōn-)
Բաղադրութիւններ...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասեղնագործ,
ասեղնակար,
ասղնագործ,
ասեղնակերպ,
ասղնեգործ,
ասեղնաձեւ,
ասղանի,
ասեղնաւոր,
ասղենի,
ասղնագործութիւն,
ասղնանի,
ասեղնակարկատ,
ասղնաբոռոպ,
ասղանեբոռոպ,
ասղնածեծ,
ասղնաչափ,
ասղնեայ,
ասղաբան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
egle
«քիստեր»
հզն.
հ. ալ.
osla
ռուս.
оселок
«սրոց, հեսան»
հուն.
άχίς
«ծայր»
լատ.
aciēs
«ծայր, սայր»
Մատենագիտություն
H. AG 421;
Աճ. ՀԱԲ 268
Էջ 77, սյունակ 1
ԱՍՈՂ
«մի թռչուն՝ ասիդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
թերեւս փոխառեալ ասիդ բառի աղաւաղուած մի ձեւ
Էջ 79, սյունակ 1
ԱՍՊՈՒՃԱԿ
«կեռնեխների ընտանիքին պատկանող` սոխականման մի թռչուն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
բայց իրանական բուն ձեւը չի աւանդուած:
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏԻՃԱՆ
(աշտիճան), -ի, -աց
«սանդուղքի ոտք, կարգ, աստիճան, հարկ, մակարդակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *steigh-
«քայլել, բարձրանալ»
փոխատու լեզու՝ իրանական
բնիկ հայերեն ձեւը պիտի լիներ ջով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստիճանիլ,
աստիճանաւոր,
աստիճանաբար,
աստիճանական,
բարձրաստիճան,
երկաստիճան
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏՈՒԱԾ
-ոյ
«աստված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ansu-
«աստված, ոգի»
հ.-ե. արմատ՝ *diu-
«աստված»
միասնական վարկած չկա: Ամենից հավանական են երկուսը. ա) ծագում է հնդեւրոպական *ansu- «աստված, ոգի» (հմմտ. հ. հնդկ. ánila «կենսաշունչ», գ. *ansur «աստված, ոգի») եւ *diu- «աստված» հիմքերի բարդումով եւ -ած-ով, կամ այդ նույն *ansu- հիմքի եւ տուած «տվող» (հմմտ. գթած, ողորմած), ձեւի բաղադրությամբ. բ) ծագում է աստ- արմատից, որ հաստ արմատի տարբերակն է, բայց սխալմամբ միաց-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստուածաբարբառ,
աստուածաբեր,
աստուածագէտ,
աստուածագիր,
աստուածախաւս,
աստուածախաւսել,
աստուածահար,
աստուածանշան,
աստուածեղէն,
աստուածական,
աստուածանի,
աստուածարել,
բազմաստուածեան,
երեքաստուածեան,
չաստուած
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ánila
«կենսաշունչ»
գ.
*ansur
«աստված, ոգի»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։