Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 807 բառահոդված (էջ 9/81)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 88, սյունակ 1 Էջ 88
ԱՐԴՆ «նիզակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը հուն. άρδις «նետի ծայր, տէգ» բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արդնընկէց, արդնակիր, արդնատէգ, արդնաւոր, երկարդնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
ardas
«ձող (խրձեր չորացնելու համար)» (՞)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 63; Hübsch. Arm. Stud. 11
Էջ 90, սյունակ 1 Էջ 90
ԱՐԾԱԹ (-ոյ) «արծաթ, դրամ, հարստութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arg’- «փայլուն, սպիտակափայլ» (անմիջական նախաձեւ՝ *argəto-) միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ
հ.-ե. արմատ՝ *arg’- (անմիջական նախաձեւ՝ *arg’ənto-) աւելի սպասելի էր, պիտի տար արծանթ
Բնիկ հնդեւրոպական, թէեւ բուն նախաձեւի վերականգնումը դժւարութիւն է յարուցում՝ *argəto- (միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ), բայց աւելի սպասելի էր *arg’ənto- (պիտի տար արծանթ ) *arg’- «փայլուն, սպիտակափայլ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծաթագին, արծաթագոյն, արծաթագործ, արծաթազօծ, արծաթահանք, արծաթեղէն, արծաթի, անարծաթ, բազմարծաթ, կլարծաթ, արծաթաձուկ, արծաթապաշտ, արծաթազօրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rajatám
ավ.
әrәzata
լատ.
argentum
հ. իռլ.
argat
«արծաթ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԾՈՒԻ (-ոյ, -եաց) (ուշ` արծիւ, -ի, -ից, -ոյ) «արծիվ (թռչուն), մի համաստեղութիւն» (կենդանաբ., աստղաբ.)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *rg'ipio-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծուենշան, արծուեկիր, արծուանշան, արծուաթռիչ, արծուակերպ, արծուաբեր, արծուաճանկ, արծուունգն, արծուունկն, արծըռունկն, արծռուկն, արծունգութիւն, գետարծուի, արծուացաւ, արծուիք, արծուադրոշ, արծուաթիթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rjipyá
«սլացող, նետվող (արծվի մասին)»
ավ.
ǝrǝzifya
«արծիվ»
Մատենագիտություն
H. AG 424; Աճ. ՀԱԲ 320
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԿԱՂ «աստղ կամ համաստեղութիւն» (աստղաբ.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հունարեն άρκτος «արջ»
Մատենագիտություն
DELG 110
Էջ 92, սյունակ 1 Էջ 92
ԱՐՀԱՄԱՐՀ «խոտելի, անարգ, արհամարհելի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. իրան. ahramarh(ī)
իրանական աղբիւրից՝ մ. իրան. ahramarh(ī) < *ādra (h)mrvya «աննշան համարուած, ստոր համարուած, արհամարհելի» < *ādram (h)mar «չնչին համարել» դարձուածից (ըստ Փերիխանեանի)։ Հնարաւոր է նաեւ կրկնաւոր կազմութիւն արհ-ից (< իրան. ahr)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արհամարհանք, արհամարհել, արհամարհելութիւն, արհամարհիչ, արհամարհոտ, արհամարհութիւն, դիւրարհամարհ, հեշտարհամարհ, արհամարժեալ, արհամարհական, արհամարհելի
Էջ 92, սյունակ 1 Էջ 92
ԱՐՀԵԳԵԼ (ահեգել) ««համոզել (համոզել) կամ ծիպրել (°)» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստոյգ բառ։
Էջ 92, սյունակ 1 Էջ 92
ԱՐՀԻ «արքեպիսկոպոս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. *արհիեպիսկոպոս
Հունարենից փոխառեալ արքեպիսկոպոս-ի՝ համեմատաբար ուշ աւանդուած *արհիեպիսկոպոս-ի կրճատուած ձեւը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արհիական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 323
Էջ 92, սյունակ 1 Էջ 92
ԱՐՁԱԿ (-ի, -աց) «ազատ, համարձակ, չփակուած, ընդարձակ, հասարակ, սովորական, հեռու, այն կողմը»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *serg՛-
փոխատու լեզու՝ աւ. harəz «արձակել»
փոխատու լեզու՝ պրթ. hirz «արձակել»
իրանական աղբիւրից՝ հմմտ. աւ. harəz, պրթ. hirz «արձակել» (< հ.-ե. *serg՛-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արձակել, արձակահեր, հերարձակ, արձակավայր, արձակաքաղաք, արձակերտասանակ, արձակումն, արձակուրդ, ընդարձակ, ընդարձակել, համարձակ, համարձակելի, համարձակագոյն, արձակիլ, բացարձակ, ձիարձակ, ձիարձակարան, բազմարձակ, բուսարձակ, սանձարձակ, նախայարձակ, երեքարծեն, լայնարձակ, լուսարձակ, ընդարձակածաւալ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 324; Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 92, սյունակ 1 Էջ 92
ԱՐՁԱՆ (-ի, -աց) «արձան, կոթող, սահմանաքար, կուռք, բուրգ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
իրանական ծագումը, բայց համապատասխան ձեւ չի հաւաստուած։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արձանագիր, արձանագրել, արձանանալ, արձանութիւն, արձանաքար, մահարձան, արձանագործ, արձանագործութիւն, յուշարձան, խաչարձան
Էջ 94, սյունակ 1 Էջ 94
ԱՐՈՅՐ (-ի) «արույր, պղնձի համաձուլվածք, լատուն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *rōd
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
rōdrōi
մ. պ.
rōy
պ.
rōy
սողդ.
rōd
Մատենագիտություն
H. AG 111; Աճ. ՀԱԲ 331