Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 750 բառահոդված (էջ 9/75)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 99, սյունակ 1 Էջ 99
ԱՒԱՒՏ «ժամանակ (°), լուսավոր ժամանակ, ցերեկ (°)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *aus- «լուսավորել»
Կազմված է -աւտ վերջածանցով՝ հնդեւրոպական *aus- «լուսավորել» արմատից, որ հստակորեն հանդես է գալիս առաւաւտ բառում (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաւաւտ, շաղաւաւտ, կամաւաւտ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 99, սյունակ 1 Էջ 99
ԱՒԳԵՐ «մի ծաղիկ՝ անդամալույծի ծաղիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. awgār
Փոխառութիւն՝ պ. awgār
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 356
Էջ 99, սյունակ 1 Էջ 99
ԱՒԳՆ «օգնություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *au- «լավ վերաբերվել, սիրել, տրամադրված լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *au- (*au-))
փոխատու լեզու՝ իրան. *apigūn-
փոխատու լեզու՝ պրթ. *apigūn-
Փոխառութիւն իրանական աղբյուրից՝ թերեւս պրթ. *apigūn- < *abi-gūna- (Բենվենիստ) կամ *abigan (Մեմերենյի)։ հմմտ. Պերիխանյան, МЭСДЯ, 103։ Ավելի քիչ հավանական է բնիկ հնդեւրոպական լինելու վարկածը՝ *au-s- (*au-) «լավ վերաբերվել, սիրել, տրամադրված լինել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւգնել, աւգնութիւն, աւգնական, աւգնականութիւն, անաւգ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 606
Էջ 100, սյունակ 1 Էջ 100
ԱՒԵԼ I «աւել, աւելելու գործիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *obhel- «աւելել» այլեւ՝ «աւելացնել, շատացնել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւելել, աւիլել, աւելածու, աւելած, աւելուք, աւելուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὀφέλλω
««աւելել», այլեւ՝ «աւելացնել, մեծացնել»» հայ-հունական զուգաբանութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 357
Էջ 100, սյունակ 1 Էջ 100
ԱՒԵԼ II «աւելի»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւելագոյն, աւելախնդիր, աւելադրել, աւելաբանել, աւելուածք, աւելի, աւելեաց, աւելորդ, աւելորդաբան, աւելորդապաշտ, առաւել, առաւելութիւն, յաւել, աւելուլ, յաւելումն, յաւելուագործութիւն
Էջ 101, սյունակ 1 Էջ 101
ԱՒԵՏ (աւետ) «ուրախ լուր, բարի, ողջույն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *aued- «խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *aueid-)
«խոսել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւետիք, աւետչեայ, աւետագիր, աւետաւոր, աւետապարգեւ, աւետարան, աւետարանել, աւետարանիչ, աւետարանագիր, նախաւետեալք, աւետեացաբեր, հրատտումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vádati
հուն.
αὐδή
«խոսք, ձայն, լուր. գուշակություն, փառաբանություն»
բոխ. Բ
watk
«հրամայել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 358-359; Ջահ. ՀԼՊ 113
Էջ 102, սյունակ 1 Էջ 102
ԱՒԼԱԽ «գրաստ, փոստակայանի ձի` հեծնելու, լծելու, բեռնակրության համար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մոնղ.-թաթ. ulay
Մատենագիտություն
Ավագյան, ՎԱԲ 195, 197
Էջ 102, սյունակ 1 Էջ 102
ԱՒԾ «յուղ, քսուք, օծելու նյութ, օծող, պարարտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ongʷ- «օծել, զօծել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ngʷ-)
«օծել, զօծել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւծանել, աւծելութիւն, աւծութիւն, ոսկեզաւծ, արծաթազաւծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
anákti
«օծել, քսել»
լատ.
unguo
«օծել, քսել»
հ. վ. գ.
ancho
«կարագ»
Մատենագիտություն
H. AG 426; Աճ. ՀԱԲ 611
Էջ 104, սյունակ 1 Էջ 104
ԱՒՐԱՍ (օրաս) «լուսատուի լուսողակ, բակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ὅρασις
Աճառյանը չի ընդունում հունական ծագումը:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 617
Էջ 104, սյունակ 1 Էջ 104
ԱՒՐԹԻ (օրթի, օրթիւ, աւոթի, որթիւ, ռոթիւ, ուռթի, ուռթիւ) «ուղղիղ կանգնեցէք (ուշադրութեամբ լսելու համար)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ὀρθοί
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 618