Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 255, սյունակ 1
ԹԱՂ
II
«խիտ, սեղմ, թաղիք, կաճ, գլխարկ (թաղիքէ, ապա՝ ընդհանրապէս)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *tel-
«հարթ, հարթ գետին, տախտակ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
քանի որ բնիկ հնդեւրոպական *tol- *tel- ձեւի հետ է կապվում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղուն,
թաթաղուն,
թաղեայ,
թաղի,
թաղիք,
թաղիանալ,
թաղահար,
թաղհար,
թաղագործ,
թաղաթափ,
թաղակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tala
«հարթութիւն»
լիտվ.
pa-talas
«տախտակ»
պրուս.
talus
«հատակ»
լատվ.
talināt
«փռուել, ծաւալուել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 260, սյունակ 1
ԹԱՐՄԵԼ
««մաքրել, ընտրել» (բ. «ընդեղենը վեր-վեր նետելով մաքրել»)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թրք. tars
«հակառակ, շուռ տված, թարս»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 162
Էջ 262, սյունակ 1
ԹԱՓ
«հատակ, տակ, խորք, պատյան, թափ, ուժ, պտույտ, թափում, փրկում, հափշտակում, կողոպուտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teb(h)-
«սյուն, նեցուկ, արմատ, նեցուկ դնել, ամրացնել, ոտք դնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *step-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թափընթափ,
թափանց,
թափանցանց,
թափանցիկ,
թափանցել,
զառիթափ,
յանկարծաքափ,
թափուր,
թափառ,
թափառանք,
թափառոտ,
թափառական,
թափուր,
թափիչ,
անթափ,
ղեղաթափ,
սրտաթափ,
դժուարաթափ,
դիւրաթափ,
հողաթափ,
մարդաթափ,
թաւթափել,
սթափել,
սթափանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sthāpáyati
«դնում է, հիմնադրում է»
ռուս.
стопа
«ոտքի թաթ»
հ. անգլ.
steppan
«ամուր ոտք դնել, քայլել»
հ. վ. գերմ
stapf
«ոտնահետք»
հ. վ. գերմ
stapfal
«հիմք, քայլ, աստիճան»
Էջ 271, սյունակ 1
ԹՈՊԵԼ
«ծեծել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *steb(h)p-
«սյուն, նեցուկ, նեցուկ դնել, ամրացնել, ոտք դնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tob-)
արմատից: սակայն օրինակներ է բերում նաեւ *steu- «հրել, խփել» արմատի ձեւերից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոպիւն,
թոպամահ,
թոպող,
ընդունայնաթոպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
στοβέω, στοβάζω
«նախատել»
հուն.
στειμβω
«տրորել»
հ. իռլ.
stappa
«հրել, տրորել, փշրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 197
Էջ 276, սյունակ 1
ԹՈՒՐԾ
I
«թուշ, այտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tēu-
«ուռչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *turg- (°))
Լիդենը բխեցնում է trōg- ձեւից՝ *ter- «տորորել, մաշեցնել» արմատից՝ հայ. արածել, հուն. τρωφω «կրծել, ուտել» բայերի հետ միասին. սա ընդունում է Pok. IEW 1, 1073 (թուրծ-ի համար տրվում է նաեւ «ծնոտ» իմաստը)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թուռ
«այտ, թուշ»
հայ.
թուշ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1073
Էջ 285, սյունակ 1
ԻՄԱՆԱԼ
«իմանալ, հասկանալ, խորհրդածել, զգալ, կարծել, ենթադրել, հնարել, նիւթել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *em-
«վերցնել»
Մեյեն (Meillet, MSL 8, 280) բխեցնում է *men- «մտածել» արմատից՝ ի-ով, բայց իմանալ-ի խոնարհումը նման է -ան ածանցով բայերի խոնարհմանը՝ -անամ եւ -ացայ ձեւով, որ ենթադրում է իմ- արմատ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իմանալի,
իմանող,
անիմանալի,
դժուարիմանալի,
իմաստ,
իմաստակ,
իմաստապէս,
իմաստասէր,
իմաստասիրել,
իմաստասիրութիւն,
իմաստաւոր,
իմաստութիւն,
իմաստուն,
անիմաստ,
իմաց,
իմացումն,
իմացութիւն,
իմացուած,
իմացողութիւն,
դժուարիմաց,
անիմաց,
խորհրիմաց,
յառաջիմաց,
լաւիմաց,
իմայ,
անիմայ,
երկիմայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
emō
«գնել, ձեռք բերել»
հ. խոլ.
em
«վերցնել, ընդունել»
լիտվ.
imti
«վերցնել»
հ. սլ.
imēti
«վերցնել, ունենալ»
ըստ Շեֆտելովիցի եւ Պեդերսենի
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 122, 165;
MSL 280
Էջ 291, սյունակ 1
ԼԱՅՆ
(-ի, -ից)
«լայն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *plāt-
«լայն ու հարթ, լայնացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *plǝteno-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լայնագույնս,
լայնաթեւ,
լայնալիճ,
լայնանալ,
լայնանիստ,
լայնել,
լայնի,
լայնասիրտ,
լայնարձակ,
լայնացում,
ընդլայնել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
prthú
«լայն, ընդարձակ»
ավ.
pǝrǝthu
«լայն, ընդարձակ»
հուն.
πλάτος
«լայն. հարթ»
կիմր.
lled
«լայնություն»
բրետ.
led/t
«լայնություն»
Մատենագիտություն
H. AG 451;
Աճ. ՀԱԲ 263
Էջ 300, սյունակ 1
ԼՈԿ
(-ոյ)
(լուկ «հազիվ», լուր «իսկոյն եւեթ»)
«զուրկ, զերծ, ազատ, պարզ, հասարակ, մերկ, աղքատ, միայնակ, միայն, սոսկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lēg-
«թոյլ, մեղկ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *logo-)
«ազատ թողնել, արձակել» իմաստից
«ազատ թողնել, արձակել» իմաստից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լոկարար,
լոկիմ,
լոկաւոր,
լոկութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ληγώ
«դադարեցնել»
հուն.
λαγασσαι
«բաց թողնել»
ըստ Հեսիք.
լատ.
laxus
«արձակ. ընդարձակ»
մ. ն. գերմ.
lak
«թոյլ, արձակ»
Էջ 311, սյունակ 1
Էջ 313, սյունակ 1
ԽԱՂՈՒԱՐՏ
(խաղվարտ, խաղարտ)
«վարունգ, վարունգի հունդ` սերմ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կապուած է խաղաւարտ բառի հետ` «պալար» ընդհանուր նշանակութեամբ
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։