Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 175 բառահոդված (էջ 9/18)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՆԳԱՐ (խանկար) ««կռիւ, իրարանցում. խանգարուած, փչացած» (թրք. «մթագնած». «խակ». «ապաքինուած»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ken- «սեղմել, կծմթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khn-k-, *khn-g)
արմատի հետ (*khn-k-, *khn-g > խանգ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանգարել, խանգարիչ, խանգարումն, դիւախանգարիլ, անխանգար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
hnekkja
«հետ քշել, արգելակել»
Էջ 325, սյունակ 1 Էջ 325
ԽԵԼ(-Ք) I «գլխուղեղ, խելք, միտք, բանականություն, վարպետություն, կարողություն, հնարք, կամրջագլուխ. նավագլուխ, նավի ղեկի կողմը, նավի նստարան, տան կտուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)el- «խելք, կարողություն, վարպետություն» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)k(h)el-) խել < *khel-, հնարավոր կապ *s(k)el- «կտրել, հատել, անջատել» արմատի հետ
Արմատից, որ կապում են *s(k)el- «կտրել, հատել, անջատել» արմատի հետ (խել < *khel-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խելաք, խելագար, խելամուտ, խելացի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kalā
«արվեստ»
նորվ.
skalle
«գանգ»
շվեդ.
skalle
«գանգ»
հ. իսլ.
skilja
«տարբերել, հասկանալ»
անգլ.
skill
«վարպետություն, կարողություն»
Էջ 326, սյունակ 1 Էջ 326
ԽԵՂ (-ի, -աց) (խեղ, խիղ) ««խեղ, խեղված, հաշմ, պակասավոր, մեկ ոտքով կաղ» («գարշ, պիղծ, գազիր»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)el- «թեքել, ծռել, հենել, ծուռ, շրջված, խեղաթյուրված»
Հնչյունապես լավ չի հիմնավորված կապը կաղ եւ կեղ «ծուռ» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեղութիւն, խեղել, խեղաթիւր, խեղանդամ, խեղանք, խեղ(ա)կատակ, խեղկատակել, խեղկատակութիւն, խեղանցել, խեղբեկ, խեկբեկ, խեղկիլ, խեղկութիւն, անխեղկեալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκολιός
«ծուռ. անարդար, խորամանկ»
հուն.
σκελίς (ատտ. σχελίς)
«հետեւի ոտք, ազդր»
ալբ.
tshale
«կաղ»
լատ.
scelus
«չարագործություն, խարդախություն, դժբախտություն»
հ. վ. գ.
scëlah
«ծուռ»
գ.
scheel
«շիլ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 356
Տե՛ս նաեւ
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՒ «հիմար, խենթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kebh- «կտրել, ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khebh-) խեւ °
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)kebh- «կտրել, ճեղքել» արմատի հետ (*khebh- > խեւ °), որտեղից ծագում են հ. սլավ. xabiti, ռուս. խաբիտյ «փչացնել», չեխ, բրբ., սլովակ. chábit «հիմարացնել», չեխ. pochabý «խելագար, խեւ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեւ(ա)նալ, խեւութիւն, խեւուկ, խեւաբար, խեւանոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ.
xabiti
ռուս.
хабить
«փչացնել»
չեխ.
pochabý
«խելագար, խեւ»
Էջ 335, սյունակ 1 Էջ 335
ԽՆԳԱՐ- «?»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ արմատ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնգարական
Էջ 337, սյունակ 1 Էջ 337
ԽՈԶԻՁ ««ճագար» կամ «գիշերագնաց» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ։
Էջ 339, սյունակ 1 Էջ 339
ԽՈՇԵՐ (-ի, -աց) (խոխեր, խոխեայ) «տիղմ, հոտած ցեխ, գարշելի բան, գերեզմանի մութ, անդունդ, վիհ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Թերեւս փոխառութիւն իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոխերական, խոխերիմաց
Էջ 382, սյունակ 1 Էջ 382
ԿԱՆԿԱՐ (կանգար, կանկար, կանկառ, կանգկար) «փշոտ մի բույս, արտիճուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. kangar
Մատենագիտություն
H. AG 268; Աճ. ՀԱԲ 515
Էջ 387, սյունակ 1 Էջ 387
ԿԱՍԿ I «(մաքրված) գարի, գարու կորկոտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ պ. kask
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կասկաջուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
kask
Մատենագիտություն
H. AG 515; Աճ. ՀԱԲ 533
Էջ 388, սյունակ 1 Էջ 388
ԿԱՍՔԵԼ «?»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Անստոյգ իմաստով բառ. թերեւս կապւում է կասկել «պղծել» կամ կասկ «գարի» (կասկել «գարի ծամել») բառերի հետ։
Տե՛ս նաեւ