Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 111, սյունակ 1
ԲԱԹԱԹ
«փաթաթում»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
փաթութ-ի (փաթաթ-ել) բարբառային տարբերակը (հմմտ. բլ(չ)իլ-փլ(չ)իլ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաթաթուկ,
բաթակենի
Էջ 113, սյունակ 1
ԲԱԿ
(-ի, -աց)
«տան բակ, գավիթ, փարախ, արեգակի կամ լուսնի ծիր, արեւագունդ, միջաստղային տարածություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. baki
«փարախ»
սակայն պարզ չէ սրա հարաբերութիւնը վրաց. baga «մսուր», ճան. boga «փարախ» բառերի հետ, որոնք պատկանում են վրացականյան *baga արմատին: Քիչ հաւանական է բառի հնդեւրոպական ծագումը (*bhag- «բաժին հանել» եւ *bhe(n)g- (> հայ. բեկ-անել) արմատները իմաստով հեռու են):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բակաձեւ,
բականել,
բակարգել,
ներբակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
baga
«մսուր»
ճան.
boga
«փարախ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 391
Էջ 114, սյունակ 1
ԲԱՂ
I
«կից, հար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-la-)
ածանցյալ ձեւ
Բաղ-ը գործածված է հատկապես հունաբան հեղինակների երկերում որպես նախածանց՝ փադ-ին զուգահեռ: Ծագումը չի պարզված: Մնացած վարկածներն ավելի անհավանական են. 1. բաղեղն-ի եւ հնդեւրոպական *bhel-eno- (թունավոր խոտերի նշանակում) հիմքի նմանությունը պատահական է: 2. բաղ-ի եւ փադ-ի նույնացումը որպես բարբառային հնագույն տարբերակներ կասկածելի է. պատահական պետք է համարել նմանությունը բյուրք. bār «կապել» արմատի հետ, եթե նկատի առնենք, որ հայ դ-ն նախապես ձայնորդային հնչում է ունեցել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղայք,
բաղել,
բաղբաղայք,
բաղաբաղել,
բաղբաղանք,
բաղբաղել,
անբաղայ,
անբաղայապես,
անբաղապես,
անբաղադայ,
կողբաղ,
բաղեղն,
բաղել,
բառեղ,
բարեխ,
զբաղիլ,
սբաղիլ,
զբաղնուլ,
զբաղանք,
զբաղասեր,
զբաղկոտ,
ընդզբաղիլ,
անզբաղապես,
բազմազբաղ,
զբաղայեղ
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂԷԶ
««?» (բաղէզութիւն բառում)»
Ստուգաբանություն ()
ՀՀ-ն բուն ձեւը համարում է բախած (բախածութիւն)։ Միջին ձեւն առկա է ԲՀ-ում՝ բաղած-ութիւն («վնասակարութիւն» մեկնությամբ), բաղէզ-ը եւ բաղած-ը պետք է համարել բախած-ի բարբառային տարբերակները:
Էջ 116, սյունակ 1
ԲԱՄԲ
(պամ)
«նվագարանի հաստ լար, հաստ (ձայն)»
(երաժշտական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. bam
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բամբերգային,
բամբջութակ,
բամբջութակահար
Մատենագիտություն
H. AG 116;
Աճ. ՀԱԲ 401
Էջ 116, սյունակ 1
ԲԱՅԱՍՏ
««եթե արասցես ապստամբութիւն» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ ձեւեր։ Աճառյանի բերած (ՀԱԲ 1, 402) այս ձեւի դիմաց ԲՀ-ում ավելի հաճախ է հանդիպում բայասա ձեւը` «եթե արասցես ապստամբութիւն» մեկնությամբ։ նույն ԲՀ-ում հանդիպում է նաեւ բայասա «զօրութիւն ի զօրութենէ» բառահոդվածը։
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 402
Էջ 117, սյունակ 1
ԲԱՆԲՈՒՇ
(բամբուշ, բերդօշ, բաքռոշ)
«մի ծաղիկ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 119, սյունակ 1
ԲԱՍՏԻԿ
««աղեկ, լավ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է բախտ բառի բաստ ձեւից. ձեռագրային մի տարբերակում աղեկ-ի փոխարեն տրված է աղէտ, որ մտել է Աճառյանի ՀԱԲ-ի մեջ
Մատենագիտություն
Աճառյանի ՀԱԲ None
Էջ 121, սյունակ 1
ԲԱՐԿ
«կծու, թունդ, դժնի, բարկացկոտ, ուժգին, սաստիկ, շատ, հրավառ, խիստ տաքացած»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bherg-
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhr̥guo-s-)
Pok. IEW 1, 963 (հնարավոր է համարում բերել նաեւ *bhag- «կծու» (*bhag-ro-) եւ *bh(e)reu- «հուզվել, ուժեղ շարժվել (առանձնապես եռալու ժամանակ)» հիմքերի տակ)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. յղլ.
borb, borp
«հիմար»
մ. յղլ.
borb
«կոպիտ»
շվեդ. բրբ.
bark
«կամակոր, անբարեհամբույր մարդ»
լատվ.
barkun
«դաժան, կոպիտ»
լատվ.
bargs
«ահեղ, խիստ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 963;
Ջահ. ՀԼՊ 117
Էջ 121, սյունակ 1
ԲԱՐՁ
II
(-ձու, -ձունք, -ձանց)
«բարձր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhergh-
«բարձր, վեր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bherg'hu-r-)
*bherg'h- «բարձր, վեր» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բարձրանալ,
բարձրաւանդ,
բարձրագոյն,
բարձրեալ,
բարձրիմաստ,
բարձրահաս,
բարձունենակ,
բարձրագահ,
բարձրաստիճան,
բարձրաքանդակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
brhant-
«բարձր, մեծ»
ավ.
bərəzant
«բարձր»
խեթ.
parkuš
«բարձր»
Մատենագիտություն
H. AG 428;
Աճ. ՀԱԲ 414;
Ջահ. ՀԼՊ 116
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։