Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 297, սյունակ 1
ԼԻՆԴ
(-ի, -աց, -երք)
(լինտ)
«լինդ, ատամնամիս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lendh-
«մարմնի մասի անվանումներ, հատկապես «ազդր, երիկամ»»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lendhā-)
(ըստ Աճառյանի՝ «փափուկ միս» սկզբնական իմաստից)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
lumbus
«զոտկատեղ»
հ. իսլ.
lend
ռուս.
лядвея, ляжка
«ազդր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 285
Էջ 300, սյունակ 1
ԼՈԿ
(-ոյ)
(լուկ «հազիվ», լուր «իսկոյն եւեթ»)
«զուրկ, զերծ, ազատ, պարզ, հասարակ, մերկ, աղքատ, միայնակ, միայն, սոսկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lēg-
«թոյլ, մեղկ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *logo-)
«ազատ թողնել, արձակել» իմաստից
«ազատ թողնել, արձակել» իմաստից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լոկարար,
լոկիմ,
լոկաւոր,
լոկութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ληγώ
«դադարեցնել»
հուն.
λαγασσαι
«բաց թողնել»
ըստ Հեսիք.
լատ.
laxus
«արձակ. ընդարձակ»
մ. ն. գերմ.
lak
«թոյլ, արձակ»
Էջ 312, սյունակ 1
ԽԱՂԱՏԻԼ
««մոլորվել, գայթակղվել» (՞)»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է խաղալ բայից` հուն. բնագրի παιζου բառի հին «խաղալ» իմաստի օրինակով:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
παιζου
«խաղալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 321
Էջ 316, սյունակ 1
ԽԱՆՁԱԼ
(խանձալ)
«պարծենալ, պանծալ»
(բբ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ծագում է խանձ արմատից՝ իմաստի անցմամբ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 319, սյունակ 1
ԽԱՐԱՄԱՆ(Ի)
(խարամայնի, հարամանի)
««դեւ, սատանա, չար օձ» (հրամանի «դաժան»)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. harmanā
«օձ»
իմաստի հետագա ընդլայնմամբ՝ իրան. Ahr(a)man-ի հետ զուգակցվելով
Մատենագիտություն
H. AG 26;
Աճ. ՀԱԲ 341
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԱՓ
«որոգայթ, ծուղակ, ծուղակի մեջ ընկնելը, արգելք, խափանում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kap-
«բռնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khaph-)
*k>kh եւ *p>ph անցումներով (իմաստի ուժեղացմամբ)
Արմատից՝ *k>kh եւ *p>ph անցումներով (իմաստի ուժեղացմամբ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խափան,
խափանած,
խափանածոյ,
խափանել,
խափանիչ,
խափանութիւն,
խափնուլ,
խափուցանել,
անխափան,
նորխափանաբար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
čapsidan
«բռնել»
ալբ.
kap
«բռնել»
լատ.
capio
«վերցնել, բռնել, որսալ»
հ. վ. գ.
haft
«ձերբակալում, կապանք»
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՒՍ
(-ոյ, ուղ` նաեւ -ի, -ից)
«խյուս, լույծ ուտելիք, նորածին ցորենի միջի հյութ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'euk'-
*k > *kh անցմամբ զուգահեռ ունի հուն. κυπαω «խառնել, պղտորել» բառի հետ, որ ենթադրում է *k'euk'- հնդեւրոպական արմատ. սակայն հուն. բառի համեմատությունը լիտվ. šáukštas «գդալ», šíùkšmes «աղբ» բառերի հետ համարվում է անհավաստի:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κυπαω
«խառնել, պղտորել»
լիտվ.
šáukštas
«գդալ»
լիտվ.
šíùkšmes
«աղբ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 597
Էջ 334, սյունակ 1
ԽԾՈՒԾ
«զվաձք, զզած վուշի կամ կանեփի մնացուկ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *kei-d-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *s(s)kei-d-)
փոխատու լեզու՝ վրաց. xweça
«քերթել, թելը մաքրել»
փոխատու լեզու՝ մեգր.-ճան. xoc
«կեղեւը հանել»
Գոհացուցիչ ստուգաբանություն չունի: Հավաստի չեն ինչպես հնդեւրոպական, այնպես էլ կովկասյան ծագման վարկածները: Առաջին դեպքում քիչ հավաստի է կապը *s(s)kei-d- «կտրել, անջատել» արմատի հետ (*khei-dio- կամ *khei-d-s-°): Երկրորդ դեպքում՝ նշվող կովկասյան աղբյուրները (Աճառյան, Ջահուկյան) իմաստորեն եւ հնչյունապես բավարար չեն խծուծ կրկնավոր ձեւը բացատրելու համար: Բնաձայնական-պատկերավոր կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խծծել
Էջ 335, սյունակ 1
ԽՃԵԼ
«խիտ լինել, ճխտել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kʰei-
«կիտել, իրար վրա դարսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k(u)hi-di-)
Սակայն հնարավոր է կապը խիտ բառի հետ՝ *khidio- > խիճ, խճել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խճող,
խճողել,
խճճողել,
խճղել,
խճողություն,
խճող,
խճողակ,
խճճել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
cāyati
«խիտ լցնում է, կիտում է, կուտակում է»
հ. հնդկ.
caya
«կույտ, դեզ»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻՄՊԱՅ 114
Էջ 338, սյունակ 1
ԽՈԽՈՄ
(-ի, -աց)
(խոխում, խոհում, սխալմամբ` խոխումն` ԲՀ)
«խոր ձոր, ձորձոր, առվամեջ, հոսանքի անցած տեղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խեթ. hunhumarri
«հոսանք, հեղեղ, ալիք»
փոխատու լեզու՝ խեթ. hunhuan
«հոսանք, հեղեղ, ալիք»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 386) բխեցնում է կովկասյան աղբյուրից (խումից), բայց հավաստի զուգահեռներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոխոմել,
խորախոխոմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 386
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։