Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 105, սյունակ 1
ԱՓ
(-ոյ)
«ձեռքի ափ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ap-
«բռնել, վերցնել, հասնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *aph-)
տարբերակից
ըստ Պետերսենի. անհավաստի են համարում Մեյեն եւ Աճառյանը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ափաչափ,
ափալոք,
ափիկ,
ափկից,
ափցի,
ափլափել,
ափլեզ,
ափնիք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άφή
«շոշափում, բռնում, բռնելը»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 363
Էջ 105, սյունակ 1
ԱՓՆ
-ին, -ունք, -անց
«եզր, ծայր, ափ, ջրափ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ap(o)-
«ափ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *aph-)
տարբերակից (այստեղից *āpero- «ափ»)
Pok. 1, 53 (հիշատակում է, բայց հնչյունապես հեռու է համարում)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ափնածիր,
ափնի(ք),
գետափն,
ծովափնեայ,
քարափն,
դարափն,
առաջափնյա
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άπειρος-
դոր.
απειρος
հ. անգլ.
ōfer
գերմ.
ufer
«ափ»
Մատենագիտություն
Pok. 53
Էջ 106, սյունակ 1
ԱՔԱՐ
-ի, -աց
«մայրահավերի ընտանիքի մի թռչուն` Bonasa»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ker
«բնաձայնական արմատ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kər- կամ *kr-)
բնաձայնական արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
karāyikā
«մի տեսակ կռունկ»
հուն.
κοραξ
լատ.
corvus
«ագռավ»
ըստ Տերվիշյանի
Էջ 107, սյունակ 1
ԱՔԱՍ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«կանչել, գոչել, հնչել»
բնաձայնական արմատից. ա- նախահավելվածի համար
թերեւս նաեւ աքար՝ *ker- բնաձայնական արմատից. ա- նախահավելվածի համար
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աքար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kasa
«մի կրծող կենդանի՝ աքիս (՞)»
լիտվ.
eškas
«ժանտաքիս»
<*keikas
Էջ 109, սյունակ 1
ԲԱԲԱՆ
(բանան)
«ռազմական քարընկեց գործիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Համարւում է թյուրք-թաթարական աղբիւրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բա(ն)բանաքար,
բանբանախաղաց
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 372
Էջ 114, սյունակ 1
ԲԱՂ
I
«կից, հար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-la-)
ածանցյալ ձեւ
Բաղ-ը գործածված է հատկապես հունաբան հեղինակների երկերում որպես նախածանց՝ փադ-ին զուգահեռ: Ծագումը չի պարզված: Մնացած վարկածներն ավելի անհավանական են. 1. բաղեղն-ի եւ հնդեւրոպական *bhel-eno- (թունավոր խոտերի նշանակում) հիմքի նմանությունը պատահական է: 2. բաղ-ի եւ փադ-ի նույնացումը որպես բարբառային հնագույն տարբերակներ կասկածելի է. պատահական պետք է համարել նմանությունը բյուրք. bār «կապել» արմատի հետ, եթե նկատի առնենք, որ հայ դ-ն նախապես ձայնորդային հնչում է ունեցել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղայք,
բաղել,
բաղբաղայք,
բաղաբաղել,
բաղբաղանք,
բաղբաղել,
անբաղայ,
անբաղայապես,
անբաղապես,
անբաղադայ,
կողբաղ,
բաղեղն,
բաղել,
բառեղ,
բարեխ,
զբաղիլ,
սբաղիլ,
զբաղնուլ,
զբաղանք,
զբաղասեր,
զբաղկոտ,
ընդզբաղիլ,
անզբաղապես,
բազմազբաղ,
զբաղայեղ
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂԲԱԶ
(բաղբանջ)
«ցնդաբանություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
բնաձայնական արմատի կրկնությամբ կազմված
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 397) համարում է անկախ բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղբաջանք,
բաղբաջել,
բաղբանջանք,
բաղբանջել,
բաղբանջումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhandatē
«խոսում է, ծաղրում է, պարսավում է»
<*bhel-n-do-
դան.
baldre
«աղմկել»
լատվ.
beldēt
«դիմել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 397
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂԷԶ
««?» (բաղէզութիւն բառում)»
Ստուգաբանություն ()
ՀՀ-ն բուն ձեւը համարում է բախած (բախածութիւն)։ Միջին ձեւն առկա է ԲՀ-ում՝ բաղած-ութիւն («վնասակարութիւն» մեկնությամբ), բաղէզ-ը եւ բաղած-ը պետք է համարել բախած-ի բարբառային տարբերակները:
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂԹ
«?»
Ստուգաբանություն ()
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 399) հնարավոր է համարում նույնացնել բաթ բառի հետ: Բայց հմմտ. բաղտի «չարաբախտ, վատ, գէշ»:
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 399
Էջ 117, սյունակ 1
ԲԱՆՋԱՐ
(-ոյ, ուլ՝ -ի, -ից, -աց)
«կանաչեղէն, ուտելի խոտաբոյս (ուլ՝ ձկնդեղ, բազուկ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *bhendh- «կապել» արմատի հետ: Թրք. panjar, վրաց. banjar եւ այլ նման բառերը Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 409) համարում է հայերենից փոխառյալ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բանջարիկ,
բանջարեղեն,
բանջարաճաշակ,
բանջարակեր,
բանջարաճաշակութիւն,
բանջարանոց
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 409
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։