Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«մի» որոնման արդյունք՝ 2396 բառահոդված
· Էջ 89 / 240
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻՂՃ
(-ի, -ից)
(խեղճ, խիղծ)
«խիղճ, խղճմտանք, կարեկցանք. չար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kheldio-
«պարտաւոր լինել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-)
Քիչ հաւանական է կապը հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել» արմատի հետ, որտեղից՝ հուն. κολονω «վնասել, փչացնել, ստորացնել», լատ. calamitas «դժբախտութիւն», clādēs աղէտ»։ - Ջհաւկեան, ՕԻԱՊԱՅ 114 (ընդհանրապէս հնարաւոր է հնդեւրոպական երկու արմատների կապը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խղճել,
խղճալ,
խղճական,
խղճամիտ,
խղճմտանք,
խղճալի,
անխիղճ
Նոր՝
խեղճմութիւն, խղճահարութիւն, անխղճօրէն, անխղճմտանք
խեղճմութիւն, խղճահարութիւն, անխղճօրէն, անխղճմտանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kaltė «հանցանք, մեղք, պարտականութիւն»
լիտվ.
kaltas «մեղաւոր, հանցաւոր, պարտական»
Մատենագիտություն
Ջհաւկեան, ՕԻԱՊԱՅ 114
Էջ 331, սյունակ 1
ԽԻՏՈՒԼԱԿԱՆ
«մի տեսակ կավ»
Բնիկ հնդեւրոպական
Բաղկացած է խիմուլա կղզանունից եւ հայ. կան բառից որպէս թարգմանութիւն հուն. Կիմոլիա գի բառակապակցության:
Էջ 331, սյունակ 1
ԽԻՆ
«կարագ, յուղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ (s)kei-(d)-o-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khi(d)-no-)
թերեւս նաեւ հայ. խեժ: Այս արմատից են *ski-no- հիմքով գերմաներեն մի շարք բառեր:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնոցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
skiesti (skiedziu) «նոսրացնել, ջրիկացնել»
ռուս.
цедить «քամել»
ռուս.
чистить «մաքրել»
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՐ
«կանացի մի զարդ»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՒՍ
(-ոյ, ուղ` նաեւ -ի, -ից)
«խյուս, լույծ ուտելիք, նորածին ցորենի միջի հյութ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *k'euk'-
*k > *kh անցմամբ զուգահեռ ունի հուն. κυπαω «խառնել, պղտորել» բառի հետ, որ ենթադրում է *k'euk'- հնդեւրոպական արմատ. սակայն հուն. բառի համեմատությունը լիտվ. šáukštas «գդալ», šíùkšmes «աղբ» բառերի հետ համարվում է անհավաստի:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κυπαω «խառնել, պղտորել»
լիտվ.
šáukštas «գդալ»
լիտվ.
šíùkšmes «աղբ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 597
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՓԱԿ
(խուակ)
«մի աստղ»
(աստղաբաշխական)
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԼԵԼ
«մի բույս»
Ստուգաբանություն
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼՈՒՐԴ
(-ի, -ից)
«խլուրդ, դաշտամուկ»
Անստույգ
Աղբյուր՝ ասոր. *xulda
«խլուրդ»
Գոհացուցիչ չեն ինչպէս հնդեւրոպական, այնպէս էլ ասորական ծագման վարկածները. առաջին դէպքում ուշադրութեան արժանի է համեմատութիւնը սլաւ. *kroto «խլուրդ» (ռուս. крот) բառի հետ, բայց չի վերականգնւում գոհացուցիչ նախաձեւ. երկրորդ դէպքում համարւում է ասորական փոխառութիւն՝ *xulda* «խլուրդ» (Աճ. ՀԱԲ 2, 374), բայց չի բացատրւում *ր*-ն, ուստի հնարաւոր աղբիւր է համարում ասորական բարբառային մի ձեւ (հմմտ. xaldūdā համիմաստ բառը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլրդենի,
խլրդնի
Նոր՝
խլրդային
խլրդային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սլաւ.
*kroto «խլուրդ» (ռուս. крот)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 374
Էջ 334, սյունակ 1
ԽՂՈՒՆՋՆ
(-ի, -աց)
(խղ(ը)նջոյն, խըխ(ը)նջիւն, խխ(ը)նջունի, խղնջուն, խնճուղ, խոնջայլ, խնջող)
«խխունջ»
Անստույգ
Գոհացուցիչ ստուգաբանություն չունի: Մի կողմից համեմատ կողինջ բառի հետ միասին համեմատվում է հնդեւրոպական ծագման բառերի հետ, մյուս կողմից՝ նշվում են սեմական զուգահեռներ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խխնջաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκωληξ «որդ, ճիճու, հարսնյակ, թրթուր»
լատ.
coluber «փոքր օձ»
Մատենագիտություն
Ջաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 115
Տե՛ս նաեւ
Էջ 335, սյունակ 1
ԽՄԻԼ
«կուրանալ»
Ծագումն անհայտ է
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։