Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ել» որոնման արդյունք՝ 4109 բառահոդված · Էջ 89 / 411
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 199, սյունակ 1 Էջ 199
ԴՊԱԿ (-ի, -աց) «մետաքսյա ոսկեթել գործվածք, դրանից կարված զգեստ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. dēpāk
Աղբյուր՝ պ. dēba
Փոխառություն իրանական աղբյուրից։ հմմտ. մ. պ. dēpāk, պ. dēba
Մատենագիտություն
H. AG 143; Աճ. ՀԱԲ 670
Էջ 200, սյունակ 1 Էջ 200
ԴԻՒԹ -ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից (դութ «իմաստուն»՝ ԲՀ) «կախարդ, վհուկ, դյութական, կախարդական»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu- «ծուխ»
հմմտ. հուն. θυτνης եւ (θυτηρ) «զոհամատույց, քուրմ» բառի իմաստի տիպի նախնական իմաստով։ - Ջահ.։ Հազիվ թե հին փոխառություն լինի հունարենից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դութել, դիւթութիւն, դիւթական, ալիւրաղիւթ, զարեդիւթ, չարադիւթ
Նոր՝
դիւթիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. θυτνης, θυτηρ «զոհամատույց, քուրմ»
Էջ 200, սյունակ 1 Էջ 200
ԴԻՒՐ -ի, -ից (դոյր, դորր, դուր, դեր) «հարթ, հարթ տեղ, դյուրին, հեշտ, հաճելի, անդորր, հանգիստ»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիւրել, դիւրիչ, դիւրութիւն, դիւրին, դիւրաբեկ, դիւրագին, դիւրաթափ, դիւրասնունդ, դիւրայոյս, անձնդիր, մտադիր, սրտդիր
Նոր՝
դիւրաբորբոք, դիւրագռգիռ, դիւրազգաց, դիւրաթեք, դիւրահունչ, դիւրամատչելի, դիւրամարս, դիւրըմբռնելի, անդորր, դուրեկան
Էջ 200, սյունակ 1 Էջ 200
ԴԻՔ դից (դից-), դիաւք (անեզ.) «աստված, կուռք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhes- «կրոնական բնույթի արմատից» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhēses-)
հուն. θεός «աստված» բառը հակված են բխեցնելու *dheues-ից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիցախելար, դիցապաշտ, դիցախառն, դիցասեր, դիցազն, դիցազնական
Նոր՝
դիցազներգ, դիցազներգակ, դիցազներգական, դիցազներգու, դիցազներգութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. fanum «սրբատեղի, աստծուն նվիրված տեղ»
լատ. festus «տոնական («կրոնական տոններին նվիրված»)»
հուն. θεός «աստված»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 672
Էջ 200, սյունակ 1 Էջ 200
ԴԽՍԻՆ (դխսեն) ««դժվարին, տաժանելի, վշտագին, տառապելի» (ԲՀ)»
Անստույգ (թերեւս)
Ըստ Ամալյանի՝ թերեւս դժոխային բառի աղավաղումը
Մատենագիտություն
ԲՀ 361
Էջ 200, սյունակ 1 Էջ 200
ԴՂՈՐԴ «ցնցում, շարժում, դղրդոց»
Ստուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դղորդել, դղորդումն, դղրդիւն, ադղրդումն
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՄԴԵԼ ««ի գլուխ ելանել» (ԲՀ)»
Անստույգ (թերեւս)
թերեւս կապ ունի դնդել «ի գլուխ դնել» բառի հետ (ԲՀ)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՆԵԼ (*դի-ն-ել, ե-դ «դրեց») «դնել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhē- «դնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhē-n-)
հմմտ. հ. հնդկ. dádhāti «դնում է» (a-dhā-t- հայ. եդ), հուն. τίθημι «դնում եմ», ռուս. деть (ներկա 1-ին դ. дену, հայ. դնեմ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիր, դրական, բանադրել, բարեդիր, գեղեցկադիր, գլխադիր, դիմադրել, խորյադիր, խաւարադիր, որոգայթադիր, ունկնդիր, ենթադրել, ձեռնադրել, ըն-տիր
Նոր՝
հիմնադիր, մեծադիր, պարտադիր, փոքրադիր, բաղադրել, բաղադրիչ, բաղադրութիւն, համադրել, համադրական, համադրութիւն, կետադրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. dádhāti «դնում է» (a-dhā-t- հայ. եդ)
հուն. τίθημι «դնում եմ»
ռուս. деть (ներկա 1-ին դ. дену, հայ. դնեմ)
Մատենագիտություն
H. AG 439; Աճ. ՀԱԲ 675-676
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՈԴԵԼ (դոդել) ««նենգել, խարդախել» (ԲՀ)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. δόλος «նենգություն, խարդախություն»
ԲՀ-ի հրատարակիչ Ամալյանը (361) ենթադրում է, հենվելով դոդել տարբերակի վրա, հուն. աղբյուր՝ δόλος «նենգություն, խարդախություն» (հմմտ. նաեւ δολόω «նենգել, խարդախել» բայաձեւը)
Մատենագիտություն
Ամալյան 361
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՈՂ -ի, -ից «դող, սարսուռ, ալիքաձեւ երաժշտական մի խաղ» (երաժշտական)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «դողալ, դողդողալ, երերալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhol-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhol- ` *dhel- «դողալ, դողդողալ, երերալ» արմատից հայ-գերմանական, նեղ՝ հայ-սկանդինավյան զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դողալ, դողացուցիչ, դողումն, դողն-ի, դողան-ի, դողդոջ, դողդոչ, դողդոջել, դողդոջոտ, դողդոջուն, դողդոջումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
շվեդ. բրբ. dilla «թափահարել, տարուբերել»
նորվ. բրբ. dalla, dulla «վարգել, մանրաքայլ գնալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 677; Pok. IEW 246
Տե՛ս նաեւ