Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված · Էջ 88 / 290
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 263, սյունակ 1 Էջ 263
ԹԵԿՆ (հին *թէկն), -ան, -ունք, -անց «մեջք, թիկունք, կռնակ, հետնակողմ, հետնի կողմ, օգնութիւն (փխբ.)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *teigu- «ուս, թեւ, ազդր (°)» (անմիջական նախաձեւ՝ *toigu-no-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիկնեղ, թիկնաւէտ, թիկնապահ, թիկն(ան)ոց, թիկնաթոռ, թիկնեթեկին, կիսաթիկնոց, միջնաթիկունք
Նոր՝
թեկնածու, թեկնածութիւն, թիկնոցաւոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կելտ. *toibos «կողմ» ((հ. իռլ. tōeb, tab))
ռուս. стегно «ազդր, զիստ» ((°))
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 170; Pok. IEW 1018
Էջ 263, սյունակ 1 Էջ 263
ԹԵՂ (դեղ, դէղ) «դէզ, շեջ, կոյտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *stel- «դնել, կանգնեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tel-)
Բաղադրութիւն՝ թերեւս անթեղ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անթեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. sthali «բարձրութիւն, բարձունք»
հայ. ստեղծանեմ
հայ. ստեղն
Էջ 264, սյունակ 1 Էջ 264
ԹԵՏՊԻՐ (թետպիր, բատպիր, բպտիր, բտպիր, թէպտիր) «հնարք, միջոց, ճար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. tedbīr
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բտպրել, բտպրվիլ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 174
Էջ 264, սյունակ 1 Էջ 264
ԹԵՐ I «կողմ, կողք, պակասավոր, սակավ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pter-)
Հնարավոր է *ter- «մի կողմ, հեռու» արմատի ազդեցությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թերապետութիւն, թերանցուկ, թերածու, թերի, թերալից, թերակատար, թերահաւատ, թերանալ, թերավարժ, թերաքամեալ, թերեւս, ընթեր, առընթեր, անթերութիւն
Նոր՝
թերակիրթ, թերակղզի, թերուս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. πτερόν «թեւ, ծայր, կողմնակառույց»
հ. վ. գ. fedara «փետուր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 174
Տե՛ս նաեւ
Էջ 264, սյունակ 1 Էջ 264
ԹԵՐ II «թերթ, տերեւ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pter-)
որից նաեւ՝ թեր «կողմ» համանիշ արմատը. օրինակները տե՛ս այնտեղ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 175; Աճ. ՀԱԲ 185
Տե՛ս նաեւ
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵՐԹ «թերթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pter-) ձեւից
հմմտ. թեր արմատի տակ բերուած օրինակները
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թերթել, (յ)եթերթ, երկթերթի, բազմաթերթութիւն
Նոր՝
թերթիկ, թերթօն
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵՒ I (-ոյ) «թեւ, լողակ, բազուկ, ղեկ, թռիչք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pteuo-)
որտեղից հայ. թեր, թերթ, թիռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեւակ, թեւակից, թեւակոխել, թեւակուռ, թեւակցիլ, թեւահանել, թեւարկել, թեւել, թեւճակ, թեւաթեւ, թեւանալ, արագաթեւ, լայնաթեւ, մաշկաթեւ, մեծաթեւ, երկթեւեան, երեքթեւեան
Նոր՝
թեւաթափ, թեւահարել, թեւանցուկ, թեւաւորել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. para-pavant «հեռաթիռ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 144
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵՓ (-ոյ) «թեփ, բարակ կեղեւ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teb(h)/p(h)- «սյուն, բուն, թուփ, խուրձ, փունջ, ոտք դնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tephu-)
բխեցումը հնդեւրոպական *(s)teb(h)/p(h)- «սյուն, բուն, թուփ, խուրձ, փունջ, ոտք դնել» արմատից` *tephu > թեփ. Այս ստուգաբանութեամբ թափ եւ թեփ արմատները ստուգաբանօրեն կապուած են, բայց իմաստով հեռու
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեփուկ, թեփոտ, թեփոտել, թեփակեր
Նոր՝
թեփակալել, թեփահանել, թեփամորթ, թեփոտում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. ֆրիգ. stapul «ատամնածայր»
հ. հնդկ. stabd/a «ամուր, պինդ»
հ. իսլ. stapi «բարձր սեպաժայռ»
հ. վ. գ. stambal «կտոր, բեկոր»
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵՔԵԼ «կոկել, կռել, կրթել, (ուշ) թեթել, ծռել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tek- «հյուսել»
արմատից, որի համար վերականգնւում է «հիւսել» իմաստը, մինչդեռ մերձաւոր *tek՛-p արմատը, որի համար վերականգնւող իմաստը հայերենին աւելի մօտ է, ունի *-k՛-ով նախաձեւ, որ չէր կարող տալ թեկ-. հայերենի համար ենթադրելի է *tek- նախաձեւ` *tek՛-p-ին մօտ իմաստով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեքմթեքել
Նոր՝
թեթակայ, թեքութիւն, թեքում, դիւրաթեք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 178-179; Pok. IEW 1058
Էջ 266, սյունակ 1 Էջ 266
ԹԹՈՒ «թթու, թթվահամ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teuə- «թանձրանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tu-tuo-) կրկնաւոր ձեւ
հին ձեւը պահպանւած է վրաց. tutubo «մի բոյս» ձեւի մէջ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թթուենի, թթուաբար, թթուաբեր, թթուագոյն, թթուեցուցանել, թթուիկ, թթուութիւն, թթուոց
Նոր՝
թթվատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. στύφ(ε)λος «պինդ, թթու, կծու»
հուն. στυφος «տտիպ»