Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«բաղ» որոնման արդյունք՝ 3993 բառահոդված · Էջ 87 / 400
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 192, սյունակ 1 Էջ 192
ԴԵՂԵԽ (դեղեղ-, դեխեխ) «պղտոր, խռով», դեղեխ (դեղեղ) «դավաճան, նենգ մարդ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «տարուբերել, դողալ, տարուբերվել»
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhel- «տարուբերել, դողալ, տարուբերվել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեղեխել, դեղեխիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. դող
հայ. դողալ
հայ. դեխ-
շվեդ. բրբ. dilla «տարուբերել»
Էջ 193, սյունակ 1 Էջ 193
ԴԵՄԵՍՈՍ «ընդհանուր բաղնիք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. δημόσιος
Մատենագիտություն
H. AG 346; Աճ. ՀԱԲ 652
Էջ 193, սյունակ 1 Էջ 193
ԴԵՄԵՏԵՐ դեմետր, -ի «երկրի աստվածուհին»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. Δημήτηρ
«երկիր, հող»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեմետրաժին
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 652
Էջ 193, սյունակ 1 Էջ 193
ԴԵՆ «պարսկական կրոն, հավատ, աղանդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. dēn
Աղբյուր՝ պ. dīn
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դենադարձ, դենակորույս, պարսկադեն
Մատենագիտություն
H. AG 139; Աճ. ՀԱԲ 653
Տե՛ս նաեւ
Էջ 194, սյունակ 1 Էջ 194
ԴԵՌ «դեռ, տակաւին, նոր միայն, ժամանակ, տարիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dher- «պահել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhers- / *dher-)
արմատից, որտեղից` դարել, դադար։ Հյուբշմանը (AG 438) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 654) համեմատում են լիտվ. dar «դեռ, տակաւին» բառի հետ, բայց սա լիտվ. dābar «դեռ, տակաւին» բառի կրճատ ձեւն է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեռեւս, դեռադեռ, դեռաբողբոջ, դեռաբոյս, դեռահաւատ, դեռընտիր, մինչդեռ, դեռահաս, դեռատի
Մատենագիտություն
AG 438; Աճառյան (ՀԱԲ) 654; Fraenkel, LEW 79
Տե՛ս նաեւ
Էջ 194, սյունակ 1 Էջ 194
ԴԵՍՊԱՆ (-ի, -աց, -ից) «դեսպան, պաշտօնեայ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. bagdēspan «արքայական սուրհանդակ, դեսպան»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեսպանագնաց, դեսպանութիւն, պնդադեսպան, դեսպանաժողով, դեսպանատուն
Մատենագիտություն
H. AG 140; Աճ. ՀԱԲ 654
Էջ 194, սյունակ 1 Էջ 194
ԴԵՐ- «փոխ(ա)-. հակա-», դեր «դեր, գործառոյթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dher- «պահել»
արմատից, որտեղից` հայ. դարել, դադար, այլեւ հ. հնդկ. dhar- «պահել, տանել, հաստատել», հուն. θρᾶνος «աթոռ, նայելու տեղ», լիտվ. darýti «անել»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դերանուն, դերաքրիստոս, դերայ, դերասան, դերասանական, դերակատար, դերաբաժանում, դերբայ, դեր(ա)կոմս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. դարել
հայ. դադար
h. հնդկ. dhar- «պահել, տանել, հաստատել»
հուն. θρᾶνος «աթոռ, նայելու տեղ»
լիտվ. darýti «անել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 194, սյունակ 1 Էջ 194
ԴԵՐԱԲՈՒՆ (դերբարահուն) «ամենահայր» (ԲՀ՝ «ամենից հայր»)
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Անստույգ բառ. -արուն բաղադրիչը թերեւս արաբ. abun «հայր» բառն է, որ հասկացել է նաեւ գրիչներից մեկը՝ այն փոխարինելով թրք. baba «հայր» բառով դերբարահուն ձեւի մեջ։ Ամբողջապես առնված` բառի ծագումը չի ճշգրտված։
Էջ 195, սյունակ 1 Էջ 195
ԴԵՐԵՒ «ավերակ, խոպան, ամայի տեղ, փուլ, դատարկ, ունայն, իզուր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dherbh- «աշխատել»
արմատից, որից՝ հայ. դերբուկ, այլեւ լիտվ. dirbti «աշխատել», մ. վ. գ. verderben «մեռնել, խորտակվել, փչացնել, վնասել»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դերեւանալ, դերեւանք, դերեւումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. dirbti «աշխատել»
մ. վ. գ. verderben «մեռնել, խորտակվել, փչացնել, վնասել»
լիտվ. dárbas «աշխատանք»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 257; Ջահ. None
Էջ 195, սյունակ 1 Էջ 195
ԴԵՐԻ ««վանք» (բրբ. «ուխտագնացություն, ուխտագնացության ժամանակ տոնախմբություն», «տոնավաճառ», «մի պար»)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. dairā «վանք»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դերեն, դերանիկ, դերինակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 656