Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 871 բառահոդված (էջ 87/88)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 790, սյունակ 1 Էջ 790
ՔՐՈՆՈԳՐԱՖԵՍ (քրոնոգրափիս) «ժամանակագիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. χρονογράφος
փոխատու լեզու՝ հուն. χρονογραφεύς
Մատենագիտություն
H. AG 389; Աճ. ՀԱԲ 601
Էջ 790, սյունակ 1 Էջ 790
ՔՑԱՓ «կրօնաւորական գլխարկ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 801, սյունակ 1 Էջ 801
-ԱՒԷՏ
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -vaita
փոխատու լեզու՝ իրան. -vīya
փոխատու լեզու՝ իրան. -vaiti
փոխատու լեզու՝ իրան. -vant
Ենթադրւում է իրանական ծագում. (ըստ Բէյլիի` -vaita, խոտա-սակ. -vīya ձեւի կողքին, ըստ Ղափանցեանի` -vaiti` -vant ձեւերի կողքին), բայց բերուած զուգահեռները համոզիչ չեն. անհաւանական է կապը աւէտ (աւետ, հմմտ. աւետ-ել) արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այգաւէտ, արեգաւէտ, երանաւէտ, կենդանաւէտ, շահաւէտ, շնորհաւէտ, ուրախաւէտ
Մատենագիտություն
Բէյլի None; Ղափանցեան None
Տե՛ս նաեւ
Էջ 804, սյունակ 1 Էջ 804
-ԵՂԷՆ «ամպեղէն, աստուածեղէն, բոցեղէն, երկաթեղէն, կաւեղէն, հողեղէն, ջրեղէն, փայտեղէն, քարեղէն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
փոխատու լեզու՝ իրան. -էն
Բաղկացած է -եղ եւ -էն տարրերից, որոնցից երկրորդը գալիս է իրանական ծագման -էն-ից, կամ հին -այն-ից` բարբառային հնչիւնափոխութեամբ (հմմտ. -եայ > է):
Տե՛ս նաեւ
Էջ 806, սյունակ 1 Էջ 806
-ԷՔ «այծէք, ձեռք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
-եայ-ք-ի հնչյունափոխված տարբերակն է՝ եայ-ք > -էք՝ *այծի-այք > այծէք. ձեռոք-ի էք-ը համաբանական է, եթե նախնական *ձեռքի տիպի հիմք չենթադրենք:
Էջ 808, սյունակ 1 Էջ 808
-ԻՒՆ «բախիւն, գոչիւն, լալիւն, սասափիւն, փայլիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-iōn- ածանց
Ծագում է հ.-ե. *-iōn- ածանցից, որ թերեւս, մասամբ խառնվել է հ.-ե. դերբայական *-mno-ով կազմությունների հետ, ինչպես ցույց են տալիս գոչիւն-գոչումն, լալիւն-լալումն տիպի զուգահեռ ձեւերը: Թերեւս միեւնույն ածանցն է առկա մքագնած հիմքով ածին, անկիւն, արդիւն, արիւն, հերիւն բառերում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բախիւն, գոչիւն, լալիւն, սասափիւն, փայլիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
regio
«ռեգիոն» սեռ. -ionis
Էջ 808, սյունակ 1 Էջ 808
-ԿԵՆ «բունկեն, ծակոտկեն, կոծկեն, հիւսկեն, ճանճկեն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -ken
Հավանաբար ծագում է իրան. -ken (*-k-aina-) ածանցից (հմմտ. bīmkēn «սարսափելի»՝ bīm «սարսափ» բառից):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բունկեն, ծակոտկեն, կոծկեն, հիւսկեն, ճանճկեն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
անհայտ
bīmkēn
«սարսափելի» իրան.
Էջ 809, սյունակ 1 Էջ 809
-ՈՅՔ (հմմտ. -այք, -էք) «ամաւթոյք, բաշխոյք, բարոյք, գահոյք, գործոյք, ժամոյք, խորովոյք, հաճոյք, հիւրոյք, յետոյք, չափոյք, պիտոյք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմուած է -ոյ- տարրից, որ նոյնն է սեռական-տրականի -ոյ-ի հետ (հետագայում համաբանութեամբ տարածուել է...)
Էջ 811, սյունակ 1 Էջ 811
-ՈՒԼ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-lo- նախորդող -ու- ձայնաւորով
Թէեւ թաթ, կափ հիմքերի հ.-ե. ծագումը չի հաստատուած, բայց հաւանական է -ուլ ածանցի -լ-ի հ.-ե. ծագումը` *-lo- ածանցից (նախորդող -ու- ձայնաւորով), որ ունեցել է նաեւ փոքրացուցիչ - փաղաքշական արժէք:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաթուլ, կափուլ
Էջ 813, սյունակ 1 Էջ 813
-ՈՒՐ (հմմտ -ար, -իր, -որ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-ro- նախորդող համաբանական կամ *-ծ-ից ծագող -ու-ով
Ծագում է հ.-ե. *-ro- ածանցից՝ նախորդող համաբանական կամ *-ծ-ից ծագող -ու-ով (հմմտ. թաքուր-թարթափուր եւ *bhlo-ro > բլուր)։ սլուր-ի հիմքը հավանաբար *սուլ-ն է, որ պահպանվել է սլաք բառի մեջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թափուր, թարթափուր, թաքուր, սլուր, բլուր