Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դա» որոնման արդյունք՝ 1597 բառահոդված · Էջ 86 / 160
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 391, սյունակ 1 Էջ 391
ԿԱՐԴԱԼ «ձայն արձակել, կանչել, հրաւիրել, անուանել, բարձրաձայն կարդալ, հրապարակել, կարդալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer- «ձայն բարձրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷrdh-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷrdh- < *gʷer- «ձայն բարձրացնել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարդացողութիւն, կարդացութիւն, գրակարդաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. gerdas «գոչիւն, աղմուկ, լուր»
լիտվ. gerdaut «ասել, խօսել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 549; Pok. IEW 478
Էջ 392, սյունակ 1 Էջ 392
ԿԱՐԾ «կարծիք, ենթադրություն, կասկած»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *garəg- «սարսափելի, ահեղ, սարսափ» իմաստի վերականգնումը պայմանական է
բնիկ հնդեւրոպական՝ *garəg- «սարսափելի, ահեղ, սարսափ» արմատից (իմաստի վերականգնումը պայմանական է):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարծել, կարծեցյալ, կարծական, կարծեխյուս, կարծիք, կարծոտ, յանկարծ, յանկարծակի, յանկարծուստ, յեղակարծ, յայլակարծուց, կաղակարծ, կեղակարծ, ընդունայնակարծ, դժուարակարծելի, իմաստակարծ, տարակարծ
Նոր՝
կարծեկից, տարակարծիք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. γοργος «սարսափելի, ահեղ, ահավոր»
հ. խըլ. garg(g) «դաժան, վայրի, վայրենի»
կիմր. graen «տխրություն, թախիծ, վիշտ»
լիտվ. grazóti «սպառնալ»
լատվ. grižuot «կամակորել, քմահաճել, համառել»
հ. սլ. groziti «սպառնալ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 352
Էջ 392, սյունակ 1 Էջ 392
ԿԱՐԾՐ (-ունք, ուշ՝ -երք) «կարծր, պինդ, խիստ, ճգնակյաց»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *garəg- «սարսափելի, ահեղ, սարսափ» իմաստի վերականգնումը պայմանական է
բնիկ հնդեւրոպական՝ *garəg- «սարսափելի, ահեղ, սարսափ» արմատից (իմաստի վերականգնումը պայմանական է):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարծրանալ, կարծրութիւն, կարծրադատ, երկաթակարծր, նիւթակարծր, վիմակարծր
Նոր՝
կարծրապաղանթ, կարծրաբեկ, կարծրամարմին
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 552; Pok. IEW 353
Էջ 393, սյունակ 1 Էջ 393
ԿԱՐԿԱՆԴԱԿ «կարկանդակ, խմորեղեն»
Փոխառություն (հավանաբար)
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (հավանաբար, բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Հավանաբար փոխառություն իրանական աղբյուրից (հմմտ. -անդակ), բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Էջ 393, սյունակ 1 Էջ 393
ԿԱՐԿԱՁ/Չ (կադկաջ) «ճռվողյուն, աստղացոլք, աքլորի կանչ, քրքիջ, կրճտոց»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
հ.-ե. արմատ՝ *ger- բնաձայնական արմատից՝ *-g կոկորդայինով կազմություն
Բնաձայնական կազմություն, որի հիմքերը, թերեւս, հասնում են հնդեւրոպական շրջանը՝ *geu- արմատից բխող կազմությունները: (համարում է բնաձայն): Pok. IEW 1, 384 (որպես հնդեւրոպական *ger- բնաձայնական արմատից՝ *-g կոկորդայինով կազմություն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարկաջումն, կարկաջահոս, կարկաջասահ, կարկաջել, կարկաչուն, կարկաչան, ատամնակարկաջ, սիրակարկաջ, լուսակարկաջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. garjati
անգլ. cracian
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 553; Pok. IEW 384
Էջ 393, սյունակ 1 Էջ 393
ԿԱՐԿԱՌԻԼ (կարկառի) «վանդակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gr-g-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *gr-g- ` *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. γαργαϑος «կողով»
հ. վ. գ. kruog «կուժ, գավաթ»
հայ. կարկած
հայ. կարկամ
Էջ 394, սյունակ 1 Էջ 394
ԿԱՐՃԱՏԵԼ «շվայտել, շվայտություն անել» կամ «կարճել, դադարեցնել»
Անստույգ (թերեւս)
Եթե ճիշտ է երկրորդ իմաստը, ապա, թերեւս, ծագում է կարճ արմատից՝ -ատ ածանցով:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 395, սյունակ 1 Էջ 395
ԿԱՐՈՒՐԱՅ (-ի) «միզաման»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. qārūrā
Աղբյուր՝ ասոր. qarūrā
Մատենագիտություն
H. AG 269; Աճ. ՀԱԲ 559
Տե՛ս նաեւ
Էջ 395, սյունակ 1 Էջ 395
ԿԱՒ (-ոյ) «տիղմ, կավ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘ̯ēbh- «լորձնոտ, դոնդողանման, դողդոջ»
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘ̯əu- «աղբ, կոկորանք» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ̯ōu-)
Այս արմատից է (այլ ձայնդարձով) կոյ բառը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաւագործ, կաւագործութիւն, կաւակերտ, կաւեայ, կաւեղէն, կաւարծաթ, կաւանալ, կաւիճ, հայկաւ
Նոր՝
կաւահող, կաւային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. ն. գ. quabbe, quobbe «թաց զանգված»
կիմր. budr «կեղտոտ»
ն. գ. quadder «կեղտոտ խոնավություն»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 395, սյունակ 1 Էջ 395
ԿԱՒԱՌԵԼ (ԲՀ) «կարծել»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *keu- «ուշադրություն դարձնել, լսել, զգալ, նկատել»
Հազիվ թե իր հիմքում ունենա իրանական *kav-ից (հնդեւրոպական *keu- «ուշադրություն դարձնել, լսել, զգալ, նկատել») ծագող հիմք: