Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1109 բառահոդված (էջ 85/111)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 599, սյունակ 1 Էջ 599
ՈԳՈԶԵԼ (ոյոզել) «վրեժ ունենալ, նախանձել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կապ ունի՞ ոգորիլ բայի հետ (հմմտ. տկլոզ-տկլոր):
Տե՛ս նաեւ
Էջ 599, սյունակ 1 Էջ 599
ՈԳՈՐԻԼ «կռվել, մարտընչել, դիմակայել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
կազմված է -որ վերջածանցով եւ ոգ- արմատով, որ հազիվ թե կապ ունենա հ.-ե. *seu- «ծռել, կտրել, քշել» արմատի հետ (*sou-nq-):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոգորական, ինքնոգոր
Էջ 599, սյունակ 1 Էջ 599
ՈԶՆԿԱՆ «դեղին խավարծիլ, խաշնդեղ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կապ ունի՞ ոզնի բառի հետ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 599, սյունակ 1 Էջ 599
ՈԶՈՐ «ճյուղ, բարակ ճյուղ, ճիպոտ, խրձակապ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 550) համեմատում է հուն. ὄσχος եւ մ. պ. azg (>հայ. ազգ) «ճյուղ» բառերի հետ եւ վերականգնում հնդեւրոպական *ozg'ho- ձեւը, սակայն նախ` հնդեւրոպական *ozgho-ի *g-ն քմայնացած չէ, երկրորդ` անբացատրելի է մնում -ր-ն, երրորդ` չի բացատրվում կապը բարբառային ձեւերի հետ, եթե նախնական իմաստը «ծռել»-ն է:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὄσχος
մ. պ.
azg
«ճյուղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 550
Տե՛ս նաեւ
Էջ 599, սյունակ 1 Էջ 599
ՈԶՈՒՄՆ «թեզան»
Ստուգաբանություն ()
կազմված է -ումն վերջածանցով` *ոզ- անծանոթ արմատից, որ հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *pag «ամրացնել» արմատի հետ` *-o- ձայնավորմամբ:
Էջ 600, սյունակ 1 Էջ 600
ՈՂԿՈՅԶ -ոյ, -ի, -աց «ողկույզ, ճութ (հատկապես խաղողի), մատղաշ մեղվահումբ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Հին կազմություն՝ ող եւ կոյզ տարրերից, որոնցից երկրորդը ամենայն հավանականությամբ համընկնում է ընկոյզ բա-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողկուզաբեր, ողկուզաբոյծ, ողկուզալից, ողկուզուկ, ողկուզարեն, գեղեցկողկույզ, քաջողկույզ, խնկողկուզիկ, մահողկուզեան
Տե՛ս նաեւ
Էջ 601, սյունակ 1 Էջ 601
ՈՂՈՐԿ ուշ՝ -ի, -ից (ուղորկ, ըղորկ, ղորկ) «ողորկ, քաղցրախոս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lerg- «հարթ, ուղիղ, լերկ, ճաղատ» (անմիջական նախաձեւ՝ *lorg-)
«հարթ, ուղիղ, լերկ, ճաղատ» արմատից, որից նաեւ լերկ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողորկել, ողորկակեղեւ, ողորկապատեան, ողորկաբար, անողորկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. հոլ.
lerg
«զառիվայր, ճանապարհ, հարթութիւն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 555-556
Տե՛ս նաեւ
Էջ 602, սյունակ 1 Էջ 602
ՈՂՋ (-ոյ) «առողջ, ամբողջ, ամբողջական, ողջամիտ, ողջախոհ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *solo- «անվնաս, ամբողջական» (անմիջական նախաձեւ՝ *solio-)
Հյուբշմանը (IF 19, 476) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 558) բխեցնում են *olyo- արմատից (հմմտ. հ. հոլ. oll «ընդարձակ, մեծ», գոթ. alla, հ. վ. գ. all, անգլ. all «ամբողջ, ողջ»): Հնարավոր է երկու հիմքերի բաղարկություն: Կապ ունի՞ ուրարտ. alguse «կյանք» բառը հայ. ողջ-ի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողջանալ, ողջոյն, ողջախոհ, նախողջոյն, առողջ, ամբողջ, բխջախոհ, ողջերթ, անառողջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarva
«ամբողջ, բոլոր»
հուն.
ὀλος
«ամբողջ, ամբողջական»
լատ.
salvus
«ողջ, անվնաս»
լատ.
salus
«առողջություն»
թոխս. A
salu
«ամբողջովին»
թոխս. B
solme
«ամբողջ, ամբողջական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 979-980; IF 476; Աճ. ՀԱԲ 558
Էջ 603, սյունակ 1 Էջ 603
ՈՌՆ I «պորտաքար, կամարի միջնաքար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *persna- հիմքի հետ, որի իմաստը վերականգնում են «կրունկ, գարշապար», բայց որը կարող է մարմնի մասի լայն ըմբռնում ունենալ, նշանակել, օրինակ, «պորտ»։
Էջ 605, սյունակ 1 Էջ 605
ՈՏՆ -ին, -ամբ, ոտք, -ից «ոտք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pod- «ոտք» (անմիջական նախաձեւ՝ *pod-m-) *pod-/pəd- արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոտնակապ, ոտնակապել, ոտնառ, ոտնատեղի, ոտանաւոր, հետիոտն, անոտք, լեռնոտեայք, անոտեայ, քարըմբռոտել, ոտնաձայն, խոչընդոտն, ճիոտն, արագոտն, եղնոտն, բազմանոտանի, չորքոտանի, երկոտանի, երեքոտանի, եռոտանի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pad
ավ.
paθ-
հուն.
πούς (սեռ. ποδός)
գոթ.
fōtus
խեթ.
pata-
«ոտք»
Մատենագիտություն
H. AG 482; Աճ. ՀԱԲ 573-574