Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ետ» որոնման արդյունք՝ 1892 բառահոդված · Էջ 85 / 190
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՈՓՈՐ I (փռույգ, ֆրիզ (ճարտարապետական տերմին)) (ճարտարապետական տերմին)
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
կազմված է ծոփ (ծոպ) արմատից՝ -որ վերջածանցով (ըստ Նորայր Բյուզանդացու)
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՊԵՂ (բրբ. ծիպղ «ցանկապատ», ծիպլի «ճիպոտ») «տանիքի գերանահենք»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ վրաց. ckep-la «ճիպոտ»
Աղբյուր՝ վրաց. cipeli «հաճարի»
Կապ չունի հնդեւրոպական *g'ebh- «ճյուղ, փայտի կտոր» արմատի, այլ՝ ծ/թ հերթագայությամբ, *steb(h)- «սյուն, բուն, ծառի բուն» կամ *steib(h)- «ձող, կարծր» արմատներից մեկի հետ։
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՊՆԵԼ «փակցնել, կպցնել»
Ծագումն անհայտ է
ծ/թ հերթագայությամբ կապել հնդեւրոպական *steib(h)- «ձող, բուն, կարծր, պինդ, սեղմ(վ)ել» արմատի հետ, որտեղից՝ հայ. ստեպ, ստիպել։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԶ «մետաքս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. qazz
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կազագործութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 478
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԶՄ -ոյ «սարք, հանդերձանք, զարդ, պատրաստ, զինված»
Փոխառություն
թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կազմել, կազմիչ, կազմած, կազմակերպել, կազմութիւն, կազմուած, գեղեցկակազմութիւն, երկնակազմ, պնդակազմ
Նոր՝
կազմակերպիչ, կազմակերպչական, կազմակերպական, կազմակերպութիւն, կազմատուն, կազմարար, կազմալուծել, կազմախօսութիւն, ամրակազմ, անկազմ, անկազմակերպ, թղթակազմ, լաթակազմ, կաշեկազմ, հիմնակազմ, փառակազմն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. պ. kāz «փարախ, խրճիթ» (ըստ Bailey-ի)
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԹ I -ի, ուշ՝ -ոյ «կաթիլ, շիթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷet- «կաթել» կապ ունի՞ արդյոք *gʷet- «խեժ» արմատի հետ
բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷǝt- > *gʷet- «կաթել» արմատից (կապ ունի՞ արդյոք *gʷet- «խեժ» արմատի հետ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթել, կաթոգի(ն), կաթոգնիլ, կաթուած, կաթոտ, կաթիլ, կայլ-ակ, խանդակաթ, շողակաթ, սրտակաթ, սերմնակաթ, մեղրակաթ, մշտակաթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. gutta «կաթիլ» (*e- ձայնավորի թուլացմամբ)
հ. իսլ. bannae «կաթիլ, կաթ» (*gʷǝtsnia-՝ ըստ Ռասմուսենի)
Մատենագիտություն
Olsen, NBA 137
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԹԵԼ «կողմ (՞)»
Անստույգ (՞)
թերեւս պետք է ուղղել կարթել «ճանապարհը ծռել»:
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ (-ի, -աց, -ունք) (կաթաղիկոս, կաթուղիկոս) «կաթողիկոս, հայրապետ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. καθολικός «ընդհանրական»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթողիկոսական, կաթողիկոսարան
Մատենագիտություն
H. AG 353
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԾ I (բրբ.) «թել, թելի կծիկ, նուրբ բուրդ, մետաքս» (բարբառային)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gengh- «պտտել, հյուսել, գործել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gogho- կամ *gōgho-) ռնգայինի կորստով
ռնգայինի կորստով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կածել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լժ ēg^hi- (*ang^hi- ձկի կողքին)
ֆինն. kangas «հյուսվածք, գործվածք» (գ. > ֆինն.)
սլովեն. gôž «փոկ»
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԼ I (կամ, կացի) «կանգնել, կենալ, լինել, երեւան գալ, ապրել, դատարկել, վերջանալ, սպառվել»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷā- «գնալ, գալ, ծնվել, երեւան գալ» իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei- «ապրել» հնարավոր է բաղարկությունը
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ (հմմտ. նաեւ կայ եւ կանգ)։ հնարավոր է բաղարկությունը *gʷei- «ապրել» արմատի հետ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 504-505) հավաստի չի համարում` նկատի ունենալով իմաստի տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմակալ, ներկայ, կացուրդ, կացրդական, կացարդական, կացրդի, կացարան, կացոց, կացան, կամակացույց, ընդդիմակաց, վերակացու, մշտնջենակաց, մատակաց, թագավորակաց, ինքնակացություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. á-gam «գնացի»
հուն. ἔβην «ճանապարհ ընկա, գնացի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 463; Աճ. ՀԱԲ 504-505
Տե՛ս նաեւ