Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 85 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 312, սյունակ 1 Էջ 312
ԽԱՂԱՒԱՐՏ (-ի, -աց) (խաղուարտ, խաւարտ) «պալար, ուռուցք. քաղցկեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kauəlā- *k/kh անցմամբ եւ *l-ի դրափոխութեամբ կազմուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղաւարտել, խաղաւարտիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. καλα (<*καφελα) «ուռուցք»
հ. իսլ. haull
հ. անգլ. hēala «ճողուածք»
հայ. խոյլ
բրբ. խլիբ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 131
Էջ 312, սյունակ 1 Էջ 312
ԽԱՂԱՒԱՂ «ծովաժայռեր, խութեր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel- «բարձրանալ, ցցվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khl- (*khəl-, *khol-)) կրկնաւոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. κολωνη, κολωνος «բարձունք, բլուր»
լատ. collis «բլուր»
լատ. columen «գագաթ»
հ. անգլ. hyll
անգլ. hill
լիտվ. kalnas «լեռ»
լատվ. kalva «բլուր, գետակղզի»
Էջ 312, սյունակ 1 Էջ 312
ԽԱՂԱՍԱՄ (-ի, -աց) «վանդականդաղեր»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kolə- «հյուսել» *kh-ով ձեւ
Թերեւս կրկնաւոր խաղ արմատից, որ հազիվ թե կարելի լինի կապել հնդեւրոպական *kolə- «հիւսել» արմատի *kh-ով ձեւի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղխամետայ
Էջ 312, սյունակ 1 Էջ 312
ԽԱՂՃ «կոշտ, կարծր բան, կոճիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kal- «կոշտ, կարծր, պինդ» (անմիջական նախաձեւ՝ *khal- *kal-) *kal-no- «կոշտուկ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղճունք, խաղճախուղճ, խաղճմունք, խողճմունք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. callum «կոշտուկ»
հ. իռլ. kalatt «կարծր, կոշտ»
մ. իռլ. calad «կարծր, կոշտ»
Էջ 313, սյունակ 1 Էջ 313
ԽԱՂՏ I «կոշտ, կոպիտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kal- «կարծր, կոշտ» k/kh անցմամբ` *khal-d > խաղտ
խաղճ բառի հետ միասին ծագում է հնդեւրոպական *kal- «կարծր, կոշտ» արմատից` k/kh անցմամբ` *khal-d > խաղտ։ հմմտ. խաղճախուղճ եւ խաղտախուղտ կրկնաւորները։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 323) կապում է խաղտիք ցեղի (այստեղից` Խաղտիք երկիր) անվան հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղտալեզու, խաղտաւուր, խախտաւուր, խաղտախուղտ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 323
Տե՛ս նաեւ
Էջ 313, սյունակ 1 Էջ 313
ԽԱՂՏ II «կտորտանք, փշրանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel- «խփել, ջարդել, կոտորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khldo-) k/*kh անցմամբ
հմմտ. նաեւ *(s)kel - «կտրել»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. κλαδαρος «դյուրաբեկ, փխրուն»
լատ. clādēs «հաշմում, վնաս»
կիմր. cleddyf «սուր (երկսայր զենք)»
կիմր. cladd «փորում»
ռուս. колода «կոճղ, կոճղակտոր»
Էջ 313, սյունակ 1 Էջ 313
ԽԱՂՏԵԼ «կցել, հոդել»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *kol(ē)i- «սոսինձ» *k/kh անցմամբ
կապ ունենա հնդեւրոպական *kol(ē)i- «սոսինձ» հիմքի հետ` *k/kh անցմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խառնախաղտել, խաղտախառնք
Էջ 313, սյունակ 1 Էջ 313
ԽԱՂՏԻ «խորամանկութիւն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kel- «խաբել, թոզ փչել, շողոքորթել» *k/kh անցմամբ (*khldiio > խաղտի)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ատտ. καλεω «կախարդել»
հուն. καληδων «կախարդուհի, գայթակղուհի»
լատ. calvor «խորամանկել, խաբել»
հ. վ. գ. huolen «խաբել»
Էջ 314, սյունակ 1 Էջ 314
ԽԱՅԹ «խայթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khait- «խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)k(h)ai-d/t-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խայթահար, խայթողութիւն, կարճախայթոց, չարախայթոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. caedō «խփել, կտրել»
լատ. cadō «խփել, կտրել»
մ. վ. գ. heie «թակ, փայտե մուրճ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 325; Pok. IEW 917
Տե՛ս նաեւ
Էջ 314, սյունակ 1 Էջ 314
ԽԱՅԾ «բիծ, բծավոր, փոքր տեղ, մի փոքր, պատառ, կտոր, խայծ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khaidio- «լուսավոր, պայծառ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kāi-d/t-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խայծոտ, խայծութիւն, խայծիլ, խայծուած, խայծող, խայծողիկ, խայծկեր, խայծաղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. kētá- «նշան»
հ. իսլ. heið «պայծառ երկինք»
հ. վ. գ. heitar «պայծառ, պարզ. զվարթ»
լիտվ. skaidrùs «լուսավոր. պարզ»
հայ. խայտ «խատուտիկ, պիսակավոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 325