Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված
· Էջ 83 / 466
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՐՇԱՊԱՐ
(-ի, -աց)
«կրունկ, ոտքի հետք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
պար-ը ծագում է *padh(a)- «ոտք» ձեւից (Ջահ. ՊԲՀ 1995, 2, 183): Կասկածելի է Փերիխանյանի կողմից գարշ-ի բխեցումը garš-<հ.-ե. *ghrs- արմատից՝ գարշապար «կոշտ (մաս ոտքի)» մեկնությամբ (Периханян, МЭСДЯ 42-43):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նեղագարշապար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 183;
Периханян, МЭСДЯ 42-43
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՐՈՒՆ
(-նան, -այնոյ)
«գարուն, գարնան եղանակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uesr-
«գարուն»
(*uesr- > գեհար > գահար > գար) համաբանությամբ ստացած -ուն վերջածանցը
համաբանությամբ ստացած -ուն վերջածանցը (հմմտ. աշուն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գարունաբեր,
գարնային,
գարնանալ,
գարնանաբեր,
գարնանամուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իրան.
vasar
ն. պ.
bahār
հուն.
εαρ
լատ.
vēr
հ. իռլ.
var «գարուն»
լիտվ.
vasarà, vasara «ամառ»
Մատենագիտություն
H. AG 432;
Աճ. ՀԱԲ 524
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՒԱԶԱՆ
(-ի, -աց)
«անասուն քշելու փայտ, ծեծելու փայտ, ծեծ, հարված, ցուպ, գավազան, ճյուղ, ոստ, ցեղ, զարմ, տոհմաբանական ցուցակ, բեմ, ծիածանի գունաշերտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *gavāzan
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւազանակիր,
գաւազանաբոյխ,
գաւազանահերձ,
գաւազանահմայութիւն,
գաւազանաձեւ,
գաւազանաւոր,
գաւազանել,
գաւազաներգութիւն,
գաւազանագիրք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
gavza
պ.
gāvzana
Մատենագիտություն
H. AG 126;
Աճ. ՀԱԲ 526
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՒԱԿ
(-ի, -աց)
«կենդանու (հատկապես ձիու) հետնամաս»
Փոխառություն (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *gāu-
«թեքել, ծռել»
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(թերեւս)
թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից (<հնդեւր. *gāu- «թեքել, ծռել» (?) արմատից. հմմտ. վրաց., քուրջ. gawa պարսկերենից՝ վերջին k-ի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
gawa (պարսկերենից)
քուրջ.
gawa (պարսկերենից)
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒԱՌ
«տարածամաս՝ նահանգ, նահանգամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ghēu-
«հորանջել, լայն բանալ, լայն բացվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghāu-)
որ միացւում է *ghēu- «հորանջել, լայն բանալ, լայն բացւել» արմատի հետ (Pok. IEW 1, 449), բայց պէտք է առանձնացնել որպէս հայ-գերմանական զուգաբանութիւն (հմմտ. հ. վ. գ. gawi «երկիր, երկրամաս»)։ Անհաւանական է բխեցումը կովկասեան աղբիւրից՝ վրաց. gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք»։ Անհաւանական է կապը նաեւ աւ. Gawe երկրանւան հետ, եթէ սա հնդեւրոպական յիշեալ արմատից չէ։ Որեւէ կապ ունի՞ արդեօք հայ. բառի հետ մ. պ. pargavār «շրջապատ, կողմ» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւառակ,
գաւառական,
գաւառակողմն,
գաւառակոյտ,
գաւառապետ,
գաւառապետութիւն,
բարձրագաւառ,
բնագաւառ,
չարագաւառեայ,
վերնագաւառ
Նոր՝
ծայրագաւառ, գաւառաբարբառ, գաւառաբանութիւն
ծայրագաւառ, գաւառաբարբառ, գաւառաբանութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
gawi «երկիր, երկրամաս»
վրաց.
gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք» (անհավանական է)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 449;
Աճ. ՀԱԲ 527
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒՇԵԼ
(ուշ՝ գօշել, գոշել, գուշել)
«գիշատել, պատառոտել»
Փոխառություն (հավանաբար)
Հաւանաբար փոխառութիւն իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստւած
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒՍ
(ուշ՝ գօս)
«չոր, չորացած, անպտուղ»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւսանալ,
գաւսագոյն,
գաւսական,
գաւսութիւն,
կիսագաւս
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒՏԻ
(ուշ՝ գօտի)
«գոտի, երկնքի գոտի, ծիածան, ծիրանի գոտի, լեռնաշղթա»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uebh-
«հյուսել, գործել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uābh-)
հ.-ե. արմատ՝ *dē-
«կապել»
արմատներից (*«հիւսակապ»)։ -*dē-ի համար հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 1, 608, կամ *uād'nō- (*ueg'- «հիւսել, գործել»)> գաւ-տ-ի (Աղայան, ԲՍՀ 49)։ g'>տ անցման համար հմմտ. *bhrgiio-> բարտի, եւ լ-ի յաւելման համար՝ հմմտ. մա-ւ-տ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւտիածու,
գաւտեմարտիկ,
գաւտեպինդ,
գաւտեկռիւ,
գաւտելոյծ,
գաւտեւոր,
գաւտեած,
ընդգաւտել,
հաւագաւտի,
շրջագաւտի,
քաջագաւտի,
գաւտեյած
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 608;
ԲՍՀ 49
Էջ 154, սյունակ 1
ԳԳՈՒԵԼ
«փայփայել, շոյել, մեծարել, պատվել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghou-
«ուշադիր լինել, ընդունել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գգուեցուցանել,
գգուանք,
գգուիչ,
գգուողական,
գգում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
faveō «նպաստել, բարեհաճ լինել»
հ. հոլ.
gā «ուշադիր լինել, հոգալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 154, սյունակ 1
ԳԴԱԿ
-ի, -աց (՞)
(գտակ, քդակ)
«գլխարկ»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրան. *goudak
Աղբյուր՝ իրան. goud
«ծածկել»
որտեղից նաեւ՝ վրաց., ճան., մեգր. kudi, այլեւ՝ հայ. գուտի (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գտակակարոց
Նոր՝
գդակագործ, գդակակար, գդակավաճառ
գդակագործ, գդակակար, գդակավաճառ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 529-530;
Գ. Ասատրյան, «Իրան-Նամե» 42
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։