Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված · Էջ 82 / 290
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԿԵՆՈՒԼ «գցել, նետել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sengu- «ընկնել, խորասուզվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sngu-) որտեղից ծագում է նաեւ անկանել բայը
Բնիկ հնդեւրոպական` *sengu- «ընկնել, խորասուզվել» արմատից, որտեղից ծագում է նաեւ անկանել բայը (*sngu-):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընկեցիկ, զընկենու, թաւնընկեց, զեռընկեց, բացընկեցիկ, դիցընկեց, ընդվայրընկեց, ընդվայրընկեցիկ, լծընկեց, կարթընկեց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գ. *sinkwan
գոթ. sigqan
հ. վ. գ. sinkan, sinken «ընկնել, սուզվել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 128
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԿԵՐ (ընգեր) (-ի, -աց) «ընկեր»
Անստույգ
Կազմված է ըն(դ)- նախածանցով կեր արմատից` «միասին ուտող» իմաստով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընկերակից, ընկերասէր, ընկերել, ընկերհաշտութիւն, ընկերհաշտիք, ընկերջակել, ընկերանի, հաւաւընկեր, ընկերական, ընկերականութիւն, ընկերվարական, ընկերվարութիւն, խօսքընկեր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 129
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԿՂՄԵԼ «խորասուզել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *guel- «խոր» *-m ածանցանով
Կազմված է ըն(դ)- նախածանցով` բնիկ հնդեւրոպական *guel- «խոր» արմատից (չկա Pok. IEW-ում)` *-m ածանցանով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընկղմութիւն, ընկղմումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. gilùmas, gelmė
լատվ. dzelme «խորություն»
ռուս. —
Էջ 250, սյունակ 1 Էջ 250
ԸՆՁՈՒԻԼ (ընձուիլ) «ծագել, բխել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'el- «բողբոջել, ընձյուղել» ըն(դ)- ածանցով, *-ս ածականով
Այստեղ է պատկանում նաեւ ընձիւղ (ընձիւղ): Կազմված է ըն(դ)- ածանցով՝ բնիկ հնդեւրոպական *g'el- արմատից՝ *-ս ածականով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընձիւղ, ընձիւղ
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 69-70; Pok. IEW 355
Էջ 250, սյունակ 1 Էջ 250
ԸՆՁՈՒՂ (ընջիղ) «երիինջ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *andh- «բողբոջել, ծաղկել» *-սն ածանցով
բնիկ հնդեւրոպական *andh- «բողբոջել, ծաղկել» արմատից՝ *-սն ածանցով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. անդի (անդեայ)
մ. իռլ. ainder «երիտասարդ կին»
մ. իռլ. aindir «երիտասարդ կին»
կիմր. anner «երիինջ, ընջուղ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 112, 157
Էջ 250, սյունակ 1 Էջ 250
ԸՆՏԻՐ (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից) (ընդիր)
Ստուգաբանություն
Կազմված է ըն(դ)- նախածանցով՝ դիր (դնել) հիմքից՝ դ-ի խլացմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընտրել, ընտրիչ, ընտրանք, ընտրելակից, ատենընտիր, այրաընտիր, հատընտիր, իրաւընտիր, անընտիր, գեղընտիր, նորընտիր
Նոր՝
երկընտրանք, ընտրաշրջան, ընտրացուցակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 132
Էջ 251, սյունակ 1 Էջ 251
ԸՍՏԷՄ «բայց (՞), միթե (՞), միայն թե (՞)»
Անստույգ (՞)
(աղավաղվա՞ծ) բառ. իմաստի մեկնությունը պատկանում է Աճառյանին
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 134
Էջ 251, սյունակ 1 Էջ 251
ԸՍՏԻՄԱՆԻԼ «կոշիկ հագնել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *em- «վերցնել»
Կազմված է ըստ- նախածանցով՝ այլուստ անծանոթ *իմանիլ բայից. հազիվ թե վերջինս կապ ունենա հնդեւրոպական *em- «վերցնել» արմատի հետ:
Էջ 251, սյունակ 1 Էջ 251
ԸՍՏԻՐԱԿ (ստորակ, ստորակ) «դիպակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ պ. istabr (sitabr) (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «թանձր, խիտ, ստվար»
Աղբյուր՝ արաբ. istubraq (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «խիտ դիպակ»
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ստորակավաճառ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 134
Էջ 253, սյունակ 1 Էջ 253
ԹԱԹ (-ի, -ից) (բռբ. նաեւ բանթ, բանթ-) «ձեռքի կամ ոտքի առաջնամաս, կշեռքի նժար, պարսատիկի մեջք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tang- «շոշափել, ձեռք տալ, բռնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ta(n)g- (°), *te(n)g- (°)) արմատից (*tang-t > թաթ, *teng-t > թանթ)
Սակայն հնարավոր է որ լինի մանկական բառ, որի զուգահեռներն առկա են հնդեւրոպական եւ ոչ հնդեւրոպական լեզուներում։ հմմտ. հ.-ե. *tata-, *teta-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաթահատ, թաթահերձ, թաթավան, թաթուլ, թաթոտ, բանթուլ, բանթախ, բանթուխ, բանթոփիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τεταγων «բռնող»
լատ. tangō (tactum) «շոշափել, դիպչել, բռնել»
հ. անգլ. daccian «թեթեւ շոշափել»
իտլ. tais «փափուկ, խոնավ, մեղմ»