Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դա» որոնման արդյունք՝ 1597 բառահոդված · Էջ 82 / 160
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԶՄ -ոյ «սարք, հանդերձանք, զարդ, պատրաստ, զինված»
Փոխառություն
թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կազմել, կազմիչ, կազմած, կազմակերպել, կազմութիւն, կազմուած, գեղեցկակազմութիւն, երկնակազմ, պնդակազմ
Նոր՝
կազմակերպիչ, կազմակերպչական, կազմակերպական, կազմակերպութիւն, կազմատուն, կազմարար, կազմալուծել, կազմախօսութիւն, ամրակազմ, անկազմ, անկազմակերպ, թղթակազմ, լաթակազմ, կաշեկազմ, հիմնակազմ, փառակազմն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. պ. kāz «փարախ, խրճիթ» (ըստ Bailey-ի)
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԹ I -ի, ուշ՝ -ոյ «կաթիլ, շիթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷet- «կաթել» կապ ունի՞ արդյոք *gʷet- «խեժ» արմատի հետ
բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷǝt- > *gʷet- «կաթել» արմատից (կապ ունի՞ արդյոք *gʷet- «խեժ» արմատի հետ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթել, կաթոգի(ն), կաթոգնիլ, կաթուած, կաթոտ, կաթիլ, կայլ-ակ, խանդակաթ, շողակաթ, սրտակաթ, սերմնակաթ, մեղրակաթ, մշտակաթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. gutta «կաթիլ» (*e- ձայնավորի թուլացմամբ)
հ. իսլ. bannae «կաթիլ, կաթ» (*gʷǝtsnia-՝ ըստ Ռասմուսենի)
Մատենագիտություն
Olsen, NBA 137
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԹ II «պղինձ» (ԲՀ)
Անստույգ (թերեւս)
կաթսայ բառի կրճատ ձեւը՝ դարձած գիտաբառ։
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 383
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԼ I (կամ, կացի) «կանգնել, կենալ, լինել, երեւան գալ, ապրել, դատարկել, վերջանալ, սպառվել»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷā- «գնալ, գալ, ծնվել, երեւան գալ» իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei- «ապրել» հնարավոր է բաղարկությունը
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ (հմմտ. նաեւ կայ եւ կանգ)։ հնարավոր է բաղարկությունը *gʷei- «ապրել» արմատի հետ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 504-505) հավաստի չի համարում` նկատի ունենալով իմաստի տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմակալ, ներկայ, կացուրդ, կացրդական, կացարդական, կացրդի, կացարան, կացոց, կացան, կամակացույց, ընդդիմակաց, վերակացու, մշտնջենակաց, մատակաց, թագավորակաց, ինքնակացություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. á-gam «գնացի»
հուն. ἔβην «ճանապարհ ընկա, գնացի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 463; Աճ. ՀԱԲ 504-505
Տե՛ս նաեւ
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԼՈՒԼ (-կալել, ուշ՝ կալնուլ, կալլուլ) «բռնել-կալել, հրամ. կա՛լ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել, կորանալ, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu̯ol-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կալանք, կալական, կալանաւոր, ակնկալել, ակնկալութիւն, ոխակալ, ձերբակալ, ժուժկալ, խնամակալ, բռնակալ, երախակալ, ինքնակալ, թագակալ, գործակալ, դարանակալ, դիմակալ, ետեղակալ, ընկալուշ, ուշակալ, կալուածագիր, կալուածատէր, կալուածատիրական, ընկալագիր, թերթակալ, հերակալ, մոմակալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ἐγγυαλίζω «հանձնել, ընձեռել»
լատ. vola «ձեռքի ափ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 484; Pok. IEW 397
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԽԱՐԴ (-ի, -աց) «կախարդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *kaxvarda
իրանական աղբիւրից՝ *kaxvarda:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կախարդանք, կախարդինք, կախարդութիւն, կախարդական, կախարդակից, դիակախարդ, դիւթակախարդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. kaxvarəda- «դիվական արարած»
Մատենագիտություն
H. AG 162; Աճ. ՀԱԲ 486-487; Ջահ. ՀԼՊ 527
Էջ 374, սյունակ 1 Էջ 374
ԿԱԽԱՐԴԱՍԱՐ (-ի, -աց) «կախարդ, կախարդական»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *kaxvardasara
հմմտ. *kaxvarda > հայ. կախարդ եւ sara «գլուխ»
Մատենագիտություն
H. AG 236; Աճ. ՀԱԲ 487
Էջ 374, սյունակ 1 Էջ 374
ԿԱԽՈՍ «կարոս, մաղադանոս»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 375, սյունակ 1 Էջ 375
ԿԱԿՈՒԼԱ (ղաղուլէ) «դաշտակոտեմ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. qāqulla
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 489
Էջ 375, սյունակ 1 Էջ 375
ԿԱԿՈՒՂ (-ոյ) «փափուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gag- «կլոր բան, գունդ» եւ *-ul ածանց
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «գնդ(վ)ել, կլոր բան» կրկնաւոր կազմութիւն
Կամ կրկնաւոր կազմութիւն (մամուլ, մամուռ տիպի), կամ ինչ-որ *կակ- արմատից -ուղ ածանցով կազմութիւն։ Երկու դէպքում էլ հնարաւոր է կապը «ուռչել, կլոր ուռուցք, կլոր» գաղափարի հետ, եւ պէտք է ենթադրել կամ հնդեւրոպական *gag- «կլոր բան, գունդ» եւ *-ul ածանց, կամ *gel- «գնդ(վ)ել, կլոր բան» արմատից կրկնաւոր կազմութիւն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կակղել, կակղանալ, կակղամիտ, կակղոտ, կակղութիւն, կակղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ. cicel, cycel «փոքր կարկանդակ»
հուն. γαγγλία «ուռուցք»