Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3436 բառահոդված · Էջ 82 / 344
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 192, սյունակ 1 Էջ 192
ԴԵՀՈՒՊ «նպաստ» կամ «նվաստ» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է (՞)
Անստույգ բառ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 192, սյունակ 1 Էջ 192
ԴԵՂԱՆԻ (տեղանի) «մախաղ, պարկ, տոպրակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *thel- «ուռուցիկություն, կամար կամ փոս, խոռոչ»
Կազմված է -անի ածանցով՝ դեղ- արմատից, որ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական ծագում ունի՝ *thel- «ուռուցիկություն, կամար» կամ «փոս, խոռոչ» արմատից (*«ծռել»)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. θολος «կամարավոր կառույց»
հուն. θολια «ամառային կլոր գլխարկ»
մ. նիդեռ. doel «փոս»
գ. dole «փոքր փոս»
գ. dul «խողովակ»
հ. եկեղեցսլավ. долъ «անցք, փոս»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 193, սյունակ 1 Էջ 193
ԴԵՂՆԵՂԻ ««?» (գործածված է «ճրագուն դեղնեղի լինի» արտահայտության մեջ)»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
դեղին + եղ-ի (-եղ ածանց) կազմությունը «դեղնավուն» իմաստով եւ ոչ դեղ նեղի (նեղութեան), ինչպես հավանական է համարում Աճառյանը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 652
Էջ 193, սյունակ 1 Էջ 193
ԴԵՂՏԱՅ «սատանայապետ, վհկապետ» կամ «դեղատու»
Ծագումն անհայտ է (հավանաբար)
կապված է հուն. դելտա տառի անվան հետ, բայց ի՞նչ ձեւով
Էջ 193, սյունակ 1 Էջ 193
ԴԵՄԵՏՐԻՏՈՍ «պատգամավոր»
Փոխառություն (՞)
փոխառություն հունարենից կամ լատիներենից
Էջ 193, սյունակ 1 Էջ 193
ԴԵՆԱՐ (դինար) «մի դրամ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. δηναριον < լատ. denarius). սրանից է նաեւ մ. պ. dēnār, պ. dīnār
սրանից է նաեւ մ. պ. dēnār, պ. dīnār
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ. dēnār
պ. dīnār
Մատենագիտություն
H. AG 346; Աճ. ՀԱԲ 653
Էջ 193, սյունակ 1 Էջ 193
ԴԵՆԵԱԿ ««տեղյակ» (ԲՀ)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. dānāk «գիտուն, խելոք, խելամիտ»
Էջ 194, սյունակ 1 Էջ 194
ԴԵՌ «դեռ, տակաւին, նոր միայն, ժամանակ, տարիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dher- «պահել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhers- / *dher-)
արմատից, որտեղից` դարել, դադար։ Հյուբշմանը (AG 438) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 654) համեմատում են լիտվ. dar «դեռ, տակաւին» բառի հետ, բայց սա լիտվ. dābar «դեռ, տակաւին» բառի կրճատ ձեւն է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեռեւս, դեռադեռ, դեռաբողբոջ, դեռաբոյս, դեռահաւատ, դեռընտիր, մինչդեռ, դեռահաս, դեռատի
Մատենագիտություն
AG 438; Աճառյան (ՀԱԲ) 654; Fraenkel, LEW 79
Տե՛ս նաեւ
Էջ 194, սյունակ 1 Էջ 194
ԴԵՐԱԲՈՒՆ (դերբարահուն) «ամենահայր» (ԲՀ՝ «ամենից հայր»)
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Անստույգ բառ. -արուն բաղադրիչը թերեւս արաբ. abun «հայր» բառն է, որ հասկացել է նաեւ գրիչներից մեկը՝ այն փոխարինելով թրք. baba «հայր» բառով դերբարահուն ձեւի մեջ։ Ամբողջապես առնված` բառի ծագումը չի ճշգրտված։
Էջ 194, սյունակ 1 Էջ 194
ԴԵՐԲՈՒԿ (դարբուկ) «առապար, խորդուբորդ տեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dherbh- «աշխատել» որպէս «դժվարամատույց, չարչարանք հարուցող»
Բնիկ հնդեւրոպական` *dherbh- «աշխատել» արմատից` որպէս «դժվարամատույց, չարչարանք հարուցող»։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
h. անգլ. deorfan «աշխատել, մեռնել, խորտակվել»
մ. վ. գ. verderben «մեռնել, խորտակվել, կործանվել, փչացնել, վնասել»
լիտվ. dirbti «աշ...»