Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ահ» որոնման արդյունք՝ 1859 բառահոդված
· Էջ 82 / 186
Էջ 334, սյունակ 1
ԽՂՈՒՆՋՆ
(-ի, -աց)
(խղ(ը)նջոյն, խըխ(ը)նջիւն, խխ(ը)նջունի, խղնջուն, խնճուղ, խոնջայլ, խնջող)
«խխունջ»
Անստույգ
Գոհացուցիչ ստուգաբանություն չունի: Մի կողմից համեմատ կողինջ բառի հետ միասին համեմատվում է հնդեւրոպական ծագման բառերի հետ, մյուս կողմից՝ նշվում են սեմական զուգահեռներ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խխնջաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκωληξ «որդ, ճիճու, հարսնյակ, թրթուր»
լատ.
coluber «փոքր օձ»
Մատենագիտություն
Ջաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 115
Տե՛ս նաեւ
Էջ 335, սյունակ 1
ԽՆԴԻՐ
(-ոյ)
(բրբ. խնդիլ «ուզել»)
«որոնում, վեճի առարկա, քննություն, պահանջ, խնդիրք, խնդրվող բան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ken-
«ջանալ, ձգտել, շտապել»
հ.-ե. արմատ՝ *ken-
«քերել, քերթել, տրորել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնդրել,
խնդրակ,
խնդրական,
խնդրություն,
խնդրված,
վրեժխնդիր,
լրախնդիր,
իմաստ(ն)ախնդիր,
զուգախնդիր,
համառոտախնդիր,
մամռախնդիր,
մարդախնդիր,
պատճառախնդիր,
ջրխնդիր
Նոր՝
խնդրագիր, խնդրամատույց, խնդրարկու, խնդրատու, արկածախնդիր, բծախնդիր
խնդրագիր, խնդրամատույց, խնդրարկու, խնդրատու, արկածախնդիր, բծախնդիր
Էջ 336, սյունակ 1
ԽՆՁՈՐ
(խնձոր)
«խնձոր, մանրագռի պտուղ, ալոճ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ խուռ. hinzuri
(հազիվ թե հնարավոր լինի)
ենթադրել հակառակ փոխառություն՝ կապելով հայ. խինձ- արմատի հետ՝ -որ վերջածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնձորի,
խնձորենի,
խնձորիկ,
խնձորակալ,
խնձորաբեր,
կարմրախնձոր,
ոսկեխնձոր,
գետնախնձոր,
խնձորախոտ,
խնձորաչիր,
խնձորահոտ,
խնձորակ
Մատենագիտություն
Ղափ. ՀԼՊ 112-113;
Ջահ. ՀԼՊ 426
Էջ 336, սյունակ 1
ԽՆՋՈՅՔ(-Ք)
((խնճոյ(-ք)), -ի, -ից)
«ուրախության սեղան, հանդիսավոր հացկերույթ, խրախճանք, հանդիսականների բազմություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khendh-
«խնդալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khendhi-o-)
Աբաեւը (Абаев, ИЭСОЯ 265) եւ Հ. Բեյլին (Bailey, DKS 483) համեմատում են օս. xyncyn «հյուրասիրել, պատվել» բայի հետ՝ համարելով իրանական փոխառություն, բայց նրանց անծանոթ է հայ-իրանական *k(h)endh- «խնդալ» զուգաբանությունը (տե՛ս խինդ)։ Աբաեւը խնջոյ-ք-ը բխեցնում է ալաներենից։ Օսերեն բայը Աբաեւը համարում է նույնական xyncyn «հաշվել, համարել» բայի հետ, իսկ Բեյլին աղբյուր է համարում *haik-/*hik- «հագեցնել, կշտացնել» արմատը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնճոյական,
բազմախնճոյ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խինդ, խինձ (խնձիղ)
մ. պ.
xandītan
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 131
Տե՛ս նաեւ
Էջ 337, սյունակ 1
ԽՈԹ
I
«խոթում, խայթում, խեթ, ծուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-t-
«խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ktoth-)
*(s)k(h)ai-t- «խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել» արմատի կողքին, որտեղից՝ հայ. խայթ, խիթ, խեթ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոթել,
խոթմոթել,
մոթխոթել,
խոթոտել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 384
Էջ 338, սյունակ 1
ԽՈԽԱԼ
««ոխ պահել» (բրբ.` «խնայել», նեղանալ»)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոխադրական (՞)
Էջ 338, սյունակ 1
ԽՈԽՈՄ
(-ի, -աց)
(խոխում, խոհում, սխալմամբ` խոխումն` ԲՀ)
«խոր ձոր, ձորձոր, առվամեջ, հոսանքի անցած տեղ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ խեթ. hunhumarri
(թերեւս)
«հոսանք, հեղեղ, ալիք»
Աղբյուր՝ խեթ. hunhuan
(թերեւս)
«հոսանք, հեղեղ, ալիք»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 386) բխեցնում է կովկասյան աղբյուրից (խումից), բայց հավաստի զուգահեռներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոխոմել,
խորախոխոմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 386
Էջ 338, սյունակ 1
ԽՈՀ
(-ի, -ից)
(խահ, -ի, -ից, խոխ, խախ)
«կերակուր, ուտելիք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *xva(r)h
Աղբյուր՝ ավ. xvarəθa
Աղբյուր՝ պ. xvāl
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոհանոց,
խոհավաճառ,
խոհապետ,
խոհագործն,
խահարար,
խահարարութիւն,
խահամոր,
խահագործել,
խահագործութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 160;
Աճ. ՀԱԲ 388
Տե՛ս նաեւ
Էջ 339, սյունակ 1
ԽՈՀԱԿԵՐ
II
«դահիճ»
Փոխառություն
ամբողջական փոխառութիւն՞: Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոհակերապետ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 387
Էջ 339, սյունակ 1
ԽՈՀԱՍԱՆԱԼ
«վայր գլորվել, գահավիժել»
Փոխառություն
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։