Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված
· Էջ 81 / 200
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԱՓԱՐ-
(խարափ-)
«թավ, հաստ (ձայնի մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)ep-
«կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khəph-)
*k>kh եւ *p>ph անցումներով
Կապ ունենա հնդեւրոպական արմատի հետ՝ *k>kh եւ *p>ph անցումներով (*khəph- > խափ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խափարական,
խափարաձայն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԵԹ
(խէթ) (խեթալ)
«խեթ, խժոռ (խեթել «խփել, խթել, հրել»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)h(i)ai-d/t-
«խփել, հրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khet-)
այլ ձայնավորմամբ
Արմատի կողքին (այլ ձայնավորմամբ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեթահար,
խեթի,
խեթումն,
առխեթել,
խեթկել,
խեթկիչ,
խեթկումն,
անխեթկելի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 355
Տե՛ս նաեւ
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԵԼ(-Ք)
I
«գլխուղեղ, խելք, միտք, բանականություն, վարպետություն, կարողություն, հնարք, կամրջագլուխ. նավագլուխ, նավի ղեկի կողմը, նավի նստարան, տան կտուր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)el-
«խելք, կարողություն, վարպետություն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)k(h)el-)
խել < *khel-, հնարավոր կապ *s(k)el- «կտրել, հատել, անջատել» արմատի հետ
Արմատից, որ կապում են *s(k)el- «կտրել, հատել, անջատել» արմատի հետ (խել < *khel-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խելաք,
խելագար,
խելամուտ,
խելացի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kalā «արվեստ»
նորվ.
skalle «գանգ»
շվեդ.
skalle «գանգ»
հ. իսլ.
skilja «տարբերել, հասկանալ»
անգլ.
skill «վարպետություն, կարողություն»
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂ
(-ի, -աց)
(խեղ, խիղ)
««խեղ, խեղված, հաշմ, պակասավոր, մեկ ոտքով կաղ» («գարշ, պիղծ, գազիր»)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)el-
«թեքել, ծռել, հենել, ծուռ, շրջված, խեղաթյուրված»
Հնչյունապես լավ չի հիմնավորված կապը կաղ եւ կեղ «ծուռ» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեղութիւն,
խեղել,
խեղաթիւր,
խեղանդամ,
խեղանք,
խեղ(ա)կատակ,
խեղկատակել,
խեղկատակութիւն,
խեղանցել,
խեղբեկ,
խեկբեկ,
խեղկիլ,
խեղկութիւն,
անխեղկեալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκολιός «ծուռ. անարդար, խորամանկ»
հուն.
σκελίς (ատտ. σχελίς) «հետեւի ոտք, ազդր»
ալբ.
tshale «կաղ»
լատ.
scelus «չարագործություն, խարդախություն, դժբախտություն»
հ. վ. գ.
scëlah «ծուռ»
գ.
scheel «շիլ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 356
Տե՛ս նաեւ
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂԱԿԱՆ
(խեղանակ)
««հաստատուն» կամ «գլխավոր» (ԲՀ)»
Անստույգ
Խեղական ձեւը կարող է կապված լինել խեղ- = խել «խելք, գլուխ» արմատի հետ: Խեղանակ ձեւը որոշ ձեռագրերում կապվում է հեղինակ «առաջնորդ, գլխավոր» բառի հետ:
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂԲ
(խիղբ)
«ծիլ, ընձյուղ, արմատի մազմզուք, թելեր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khel-p-)
Համեմատված է խեթ. huelpi «մատղաշ, քնքուշ, խակ» բառի հետ, որ քիչ հավանական է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեղբիլ,
խեղբ արկանել,
առնուլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκόλοψ «ցից, կարթի ծայր, ձող, փուշ, ծլեպ, ցլեպ»
հ. անգլ.
scielf «ժայռի ծայր»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 77;
Ջահ. ՀՀՀԼ 150
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂԴ
I
««տրտում» (ԲՀ)»
Անստույգ
Քիչ հավանական է կապը խեղդ «խեղդում» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեղդումն
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂԴ
II
(-ի, -ից)
(խիղդ)
«խեղդում, խեղդելու բռն»
Բնիկ հնդեւրոպական
Ծագմամբ կապված է հեղձ արմատի հետ: Հազիվ թե կապ ունենա *(s)kel- «չորացնել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեղդել,
խեղդամահ,
խեղդան,
խեղդարկել,
խեղդելիք,
խեղդումն,
ձիւնախեղդ,
բբախեղդ,
լարախեղդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκέλλω «չորացնել»
հուն.
σκληρός «չոր, կոշտ, ծանր, մռայլ»
գ.
helleg «հոգնած, ծարավից ուժասպառ»
Մատենագիտություն
Ջահուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 112
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂԵՓ
«կես մաս, ԳՁ ձայնին պատկանող մի եղանակ, երկվորյակ (բրբ. «ընկույզի միջուկ»)»
(երաժշտական)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khel-eph-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեցխեղեփ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
halbs «կես»
հ. խուլ.
halfr «կես»
հ. անգլ.
healf «կես»
հ. վ. գ.
halb «կես»
գ.
halb «կես»
Մատենագիտություն
Ջահուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 112;
Աղայան, ԲՍՀ None
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂՃ
(խեղտ)
«ձեւ, տեսք, կազմ, կատարելություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kelg-
«ոլորվել, գալարվել, նենգություն, կեղծիք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khelg-)
բխում է *kelg- «ոլորվել, գալարվել, նենգություն, կեղծիք» արմատի *khelg- տարբերակից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տխեղճ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
celg «նենգություն, խորամանկություն, դավաճանություն»
հ. անգլ.
hylc «ծռում, ոլորք»
լեհ.
chołgacsię «սողալ, սահել, քարշ գալ»
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։