Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված · Էջ 80 / 236
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՊՂԱ (թեպղա, թեպղ) «մի չար ոգի, մի դեւ»
Ծագումն անհայտ է
հազիվ թե որեւէ կապ ունենա հնդեւրոպական *steb(h)- արմատի հետ, որ, ի թիվս տարբեր իմաստների, ունի նաեւ «անարգել, նախատել» իմաստը:
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԵԼ «ալյուր շաղախել, խմոր անել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «անմաքուր հեղուկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)ter-)
արմատից, որտեղից նաեւ թոր(ել), թուրմ, թուրջ (տե՛ս):
Տե՛ս նաեւ
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՆՋՈՒԿ (թթուկիչ, թթունճ, թթունուկ, թրկիճ, թրթուիճ, թաթառիճ, թրթկիճ, թրթճուկ, թրթկիչ) «ավելուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «պինդ, ամուր, բույսի բուն կամ ցողուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)ter-) կրկնությամբ, ածականով եւ ածանցով
Կազմված է -ուկ վերջածանցով՝ *թրթունջ կամ *թրթինջ հիմքից, որ, թերեւս, գալիս է *(s)ter- «պինդ, ամուր, բույսի բուն կամ ցողուն» արմատից՝ կրկնությամբ, ածականով եւ ածանցով: հմմտ. օրինակ, *streu հիմքային ձեւից՝ մ. վ. գ. struzach «թփուտ»: հմմտ. նաեւ հայ. թորթ եւ թորթոշ: Կարո՞ղ է արդյոք բաղարկված լինել թնջուկ (տե՛ս) եւ, որոշ դեպքերում, պ. turs «թրթնջուկ» բառի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ. struzach «թփուտ»
հայ. թորթ
հայ. թորթոշ
պ. turs «թրթնջուկ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՈՒՐ (-ոյ) «միջատաձվից ելած որդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «շփել, մաշեցնել, անցք բանալ, ծակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tōrtōro-) կրկնավոր
կրկնավոր *tōrtōro-` *ter- «շփել, մաշեցնել, անցք բանալ, ծակել» արմատից, որից նաեւ՝ թուր.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրթրոց, թրթուրակեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τερηδών «մի տեսակ թրթուր, աղեորդ»
լատ. starenes «փայտակեր ճճի, շաղափուկ»
լիտվ. trandis «փայտակեր ճճի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 214
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՐԱԿ «ճարտարախոս, արագադարձ (լեզվի մասին), հորդորիչ» եւ թրթրական «սրընթաց»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «բարձրաձայն խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tōrtōro-) +-ակ ածանց; հմմտ. *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ»
(+-ակ ածանց) (*ter- «բարձրաձայն խոսել», *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ») արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրթրական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. թորթոր «հորդոր»
հայ. ըն-թեռնում
հուն. τόρος «թափանցող, սրանցիկ, հասկանալի, պարզորոշ»
սլավ. tortoriti «շաղակրատել» (ռուս. тороторить)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1089; Հ. Աճառյանը (ՀԱԲ 185
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԻՔ (-ի, -աց) «թրիք, կղկղանք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «անմաքուր հեղուկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *trēk- < *(s)ter-)
արմատից, որտեղից նաեւ՝ թարախ, թոր, թուրմ, թուրջ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրքաժողով, թրքանալ, թրքած, թրքել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բուլղ. toro «գոմաղբ»
լատ. stercus «գոմաղբ. կղկղանք»
Մատենագիտություն
Աճառյանը (ՀԱԲ 215
Տե՛ս նաեւ
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐՈՂԱԿ «թշվառ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «տրորել»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *ter- «տրորել» արմատի հետ, որտեղից հ. իռլ. trōg, truak «թշվառ, դժբախտ», մ. բրետ. tru «թշվառ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրողակութիւն, թրողականութիւն, թրակողութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ. trōg «թշվառ, դժբախտ»
հ. իռլ. truak «թշվառ, դժբախտ»
մ. բրետ. tru «թշվառ»
Էջ 278, սյունակ 1 Էջ 278
Թ(Ր)ՊՏԱԼ (թըպտալ) «թպրտալ»
Բնաձայն (թերեւս)
կապ ունի թիռ արմատի հետ, եթե ինքնուրույն պատկերավոր-բնաձայնական տիպի կրկնավոր կազմություն չէ
Էջ 280, սյունակ 1 Էջ 280
ԺԵՌ «տարմահաւ» (բարբառային)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 281, սյունակ 1 Էջ 281
-ԺԵՏ (-ժետ, -ժատ) «(ա)-հար», «խփող, սպանող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. žat «խփել, սպանել»
իրան. հիմքերով ձեւերը հիմնականում ամբողջական փոխառություններ են
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախտաժետ, ախտաժետութիւն, դիւաժետել, դեւաժետել, լուսնաժետ, նենգաժետ, որկորաժետութիւն, որովայնաժետութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 228; Ջահ. ՀԼՊ 526