Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«n-» որոնման արդյունք՝ 182 բառահոդված · Էջ 8 / 19
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 362, սյունակ 1 Էջ 362
ԾԻԾԱՌՆ (-ռան) (ծիծեռն, ծիծեառն) «ծիծեռնակ, մի համաստեղություն» (աստղագիտական)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'ar- «բնաձայնական» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'oíg'aron-) կրկնավոր
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծիծառնուկ, ծիծեռնակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ou. zarin «երգել»
ou. zarun «երգել»
հուն. γῆρυς «ձայն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 456; Pok. IEW 352
Էջ 363, սյունակ 1 Էջ 363
ԾՆԱՆԻՄ
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'en- «ծնել»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *g'en- «ծնել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնանիլ, ծնանելի, ծնութիւն, ծնելի, ծնուցիչ, ծնաղ-ք, ծնաւդանարգու, ծնունդ, ծննդական, ծննդաբախտ, բազմածին, միածին, անծին, ընդածին, բնածին, դժուարածին, եաւթնածին, երկրածին, ինքնածին, բազմածնունդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
h. հնդկ. jana «ցեղ»
h. հնդկ. janati «ծնում է»
հուն. genos «ցեղ»
գոթ. kuni «ցեղ»
Մատենագիտություն
H. AG 456; Աճ. ՀԱԲ 457
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՈՒՆԳ (-ի, -աց) (ծուն-ք, -աց, ծունգ/կն, -ան, -անց) «ծունկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'enu- «ծունկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'on-ui-) երկակի թիվ կամ, թերեւս, *g'on-g
հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնկակապ, ծնկել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. jānu
հուն. γόνυ
լատ. genū
գոթ. kniu
խեթ. génu
Մատենագիտություն
H. AG 457; Աճ. ՀԱԲ 473; Pok. IEW 381
Տե՛ս նաեւ
Էջ 376, սյունակ 1 Էջ 376
ԿԱՂԱՄԱՍ(Ի) (կաղամադի, կաղամահի) «բարդի դողդոջուն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ուրարտերեն (՞) (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 492) համարում է փոխառություն ուրարտերենից (խալդերենից), բայց հմմտ. թրակ. (էդոնների ցեղում) kalamín-dar «սոսի, չինարի» (dar «ծառ»):
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 492
Էջ 381, սյունակ 1 Էջ 381
ԿԱՆ I «պտոյտ, շրջան»
Ծագումն անհայտ է
Հնարաւոր է կապը գերմ. եւ սլավ. gengh- «պտտել, ոլորել, հիւսել» արմատի հետ, եթե ենթադրենք *gen-gh` *-gh աճականով կազմութիւն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գերմ. gengh- «պտտել, ոլորել, հիւսել»
սլավ. gengh- «պտտել, ոլորել, հիւսել»
Էջ 383, սյունակ 1 Էջ 383
ԿԱՆՉ (-ոյ, -ի, -ից) «բարձրաձայն լաց, կանչ»
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *kan- «երգել, հնչել» առանց բաղաձայնական տեղաշարժի՝ որպէս բնաձայն արմատ
բնաձայն կազմութիւն: Աւելի քիչ հաւանական է անմիջապես բխեցնել հնդեւրոպական *kan- «երգել, հնչել» արմատից (առանց բաղաձայնական տեղաշարժի՝ որպէս բնաձայն արմատ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանչել, կանչիւն, կանչուկ, լալականչ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 517
Էջ 383, սյունակ 1 Էջ 383
ԿԱՇԿԱՆԴԵԼ «ամուր կապել»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Թերեւս կրկնաւոր կազմութիւն, որի բուն արմատն է կանդ. քիչ հաւանական է սրա ծագումը հնդեւրոպական *gen- «սեղմել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաշկանդում, անկաշկանդ
Էջ 394, սյունակ 1 Էջ 394
ԿԱՐՃԻՆ (կաճին) «արմատ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *grdio-t-) *-d ածականով տարբերակից՝ -ին ածանցով
ծագի հնդեւրոպական *ger- «պտտել, ոլորել» արմատի *-d ածականով տարբերակից՝ *grdio-t-՝ -ին ածանցով. հմմտ. հ. իռլ. grinne (<*grend-n-io) «կապոց», նորվ. kart «չհասած պտուղ, կոստող»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարճնովին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ. grinne «կապոց» (<*grend-n-io)
նորվ. kart «չհասած պտուղ, կոստող»
Էջ 400, սյունակ 1 Էջ 400
ԿԵՌՆԵԽ «երգեցիկ մի թռչուն»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- (անմիջական նախաձեւ՝ *ger-en-) բնաձայնական արմատից ածանցված ձեւ
-եխ վերջածանցով (հմմտ. գոռեխ) կազմված է հնդեւրոպական *ger- բնաձայնական արմատից ածանցված *ger-en- ձեւից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. γέρανος, γέρην «կռունկ»
հայ. կռունկ
հ. վ. գերմ. kranuh (-ih) «կռունկ»
լիտվ. garnys «ձկնկուլ, արագիլ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 574-575
Էջ 405, սյունակ 1 Էջ 405
ԿԻՆ (-ոջ, -աւ, կան-ամբ, կան-այք, -անց, -ամբք) «կին»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷen- «կին» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷenā-)
Աղբյուր՝ ակկադ. qinnatum (թերեւս) «հետույք, հետեւի կողմ»
Աղբյուր՝ վրաց. ukan (թերեւս) «հետո, հետեւում»
Աղբյուր՝ մեգր. keni (թերեւս) «դեպի հետ»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷenā- «կին» արմատից։ սեմական կամ քարթվելական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կնութիւն, զ-կնի, կնահան, զկնընթացաբար, կնամոլ, կնամոլի, կնասեր, կնամարդ, կնամարդի, կնատրութիւն, կնատիլ, կնահաճոյ, կնոջածին, կնոջական, կնոջասեր, կանամբի, կանանի, կանանոց, կանանցաբարոյ, կանանցածին, կանանցական, կանանցահանդերձ, կանացի, կանացաբար, անկին, բազմակնութիւն, երկկին, միակին, կննարմատ, քեռակին, տագերակին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gna ((*gʷnā-))
հուն. γυνή
հ. իռլ. ben
հ. վ. գ. qena
պրուս. gena
հ. սլ. žena
Մատենագիտություն
H. AG 460; Աճ. ՀԱԲ 589; Pok. IEW 473-474