Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 652 բառահոդված (էջ 8/66)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱՀԵՏ (-ի, -ից) «ճանապարհ, նեղ ճանապարհ, կածան»
Բնիկ հնդեւրոպական
Հին կազմություն` ար- (այր) եւ հետ (հետք) բաղադրիչներով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արահետել, անարահետ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 295
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱՆԴ «կոճղեզ, հաստ արմատ, պալար» (բուսաբանական)
Փոխառություն (՞)
Փոխառության աղբյուր՝ պարսկերեն arand
Տե՛ս նաեւ
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱՆԴՈՒՊԱՐԱՆԴ (արիտապարիտ) «թռչնուշան» (բուսաբանական)
Փոխառություն (՞)
Փոխառության աղբյուր՝ պ. arandubarand
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 296-297
Էջ 85, սյունակ 1 Էջ 85
ԱՐԱՒՏ «արոտ, արածելու խոտ եւ դաշտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «տորորել, շփել, շփելով մաշել, ծակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *trəg'-) *g'-ի տ արտացոլմամբ (հմմտ. *ag'ro- > արտ, *g'əlou-> տալ «տագերկին» եւ այլն) եւ ւ-ի ներմուծմամբ (ա-ի երկբարբառացմամբ)
ւ-ի ներմուծմամբ (ա-ի երկբարբառացմամբ, ինչպես՝ մաւտ (մատչիլ) եւ յաւտ (յատանել) բառերում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արաւտակից, արաւտական, արաւտատեղի, արաւտաբոյծ, արաւտանալ, խաշնարաւտ, պաճարարաւտ, պարարտարաւտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τρωφω «ուտել (հում բան), կրծել»
թոխ. ԱԲ trāsk «որոճալ»
հայ. արածել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 349
Տե՛ս նաեւ
Էջ 89, սյունակ 1 Էջ 89
ԱՐԵԿ (արեգ, առեգ) «զօրաւոր, սաստիկ, գերազանց, առաւել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *treg- «ուժերը լարել, ուժ»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապարեկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հոլ. trēn «քաջ, ուժեղ» (<*tregs-no-)
հ. իսլ. þrekr, þrek «ուժ, քաջութիւն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 154, 209
Էջ 89, սյունակ 1 Էջ 89
ԱՐԶԲԵԴ «պարսկական արքունիքի մի պաշտօնեայ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ ասոր. arzbed
Փոխառության աղբյուր՝ պ. *arz-bad «բերդապետ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 313
Էջ 89, սյունակ 1 Էջ 89
ԱՐԺԱՆ -ի, -ից, -աց (մ. հ., արեւմտ. արժան, արեւել. էժան) «պատշաճ, վայելուչ, պատշաճ բան, դրամակնիք, արժէք, դիւրագին»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. arzān
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արժանանալ
Նոր՝
արժանայիշատակ, արժանապէս, էժանագին, արժանել, էժանանալ, արժանաւոր, էժանութիւն, արժանաւորել, արժանաւորութիւն, արժանահաւատ, արժանապատիւ, արժանապարտ
Մատենագիտություն
H. AG 92; Աճ. ՀԱԲ 315
Տե՛ս նաեւ
Էջ 90, սյունակ 1 Էջ 90
ԱՐԻՒՆ (-եան) (մ. հ. այրիւն, այրոյն, արոյն) «արյուն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *esr- «արյուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *ésr-) ձեւից՝ + -իւն ածանց
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *esr- «արյուն» արմատի *ésr- (> *esar, *asar > *ahar > *ar) կամ *esr- (> *asar > *ahar > *ar) ձեւից՝ + -իւն ածանց
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արիւնագոյն, արիւնակալ, արիւնահան, արիւնահեղ, արիւնանալ, արիւնանշան, արիւնարբու, արիւնոտ, անարիւն, արեանագին, արեանապարտ, արեանառու, արեանհեղութիւն, արեանաջուր, արեանապարտ, արեանալ, արիւնել
Նոր՝
անարիւնութիւն, զտարիւն, պաղարիւն, սառնարիւն, տաքարիւն, արենակցական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ásrk
հուն. εαρ
լատ. aser
խեթ. ešhar
բոխ. ԱԲ yšār «արյուն»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 44; Աճ. ՀԱԲ 317
Էջ 93, սյունակ 1 Էջ 93
ԱՐՃԻՃ (-ոյ) «անագ» (արճճեայ) «կապար»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *arčič
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արճճափակ, արճճակապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. arzīz
Մատենագիտություն
H. AG 111; Աճ. ՀԱԲ 326
Էջ 94, սյունակ 1 Էջ 94
ԱՐՈՒԳ (արուք) «նվազ, չորացած, տկար, զուրկ, թափուր, չոր, անպտուղ, անուժ»
Ծագումն անհայտ է
Ծագումը չի պարզուած: V դարից հանդիպող այս բառի նմանութիւնը թիւրքական բառերի հետ առայժմ անբացատրելի է:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
թրք. arug «հոգնած, նիհար»
Մատենագիտություն
Древнетюркский словарь 58; Սեվորտյան, ЭСТЯ 160-162