Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 545 բառահոդված (էջ 8/55)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 114, սյունակ 1 Էջ 114
ԲԱՂ I «կից, հար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh- «կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-la-) ածանցյալ ձեւ
Բաղ-ը գործածված է հատկապես հունաբան հեղինակների երկերում որպես նախածանց՝ փադ-ին զուգահեռ: Ծագումը չի պարզված: Մնացած վարկածներն ավելի անհավանական են. 1. բաղեղն-ի եւ հնդեւրոպական *bhel-eno- (թունավոր խոտերի նշանակում) հիմքի նմանությունը պատահական է: 2. բաղ-ի եւ փադ-ի նույնացումը որպես բարբառային հնագույն տարբերակներ կասկածելի է. պատահական պետք է համարել նմանությունը բյուրք. bār «կապել» արմատի հետ, եթե նկատի առնենք, որ հայ դ-ն նախապես ձայնորդային հնչում է ունեցել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղայք, բաղել, բաղբաղայք, բաղաբաղել, բաղբաղանք, բաղբաղել, անբաղայ, անբաղայապես, անբաղապես, անբաղադայ, կողբաղ, բաղեղն, բաղել, բառեղ, բարեխ, զբաղիլ, սբաղիլ, զբաղնուլ, զբաղանք, զբաղասեր, զբաղկոտ, ընդզբաղիլ, անզբաղապես, բազմազբաղ, զբաղայեղ
Էջ 116, սյունակ 1 Էջ 116
ԲԱՄԲ (պամ) «նվագարանի հաստ լար, հաստ (ձայն)» (երաժշտական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. bam
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բամբերգային, բամբջութակ, բամբջութակահար
Մատենագիտություն
H. AG 116; Աճ. ՀԱԲ 401
Էջ 118, սյունակ 1 Էջ 118
ԲԱՇԽ I (-ի, -ից) «բաշխված ողորմութիւն, հարկ, տուրք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ ավ. baxš- «բաժին հանել»
փոխատու լեզու՝ պ. baxš «բաժին, մաս»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. ավ. baxš- «բաժին հանել», պ. baxš «բաժին, մաս»:
Մատենագիտություն
H. AG 118; Աճ. ՀԱԲ 411
Էջ 124, սյունակ 1 Էջ 124
ԲԵԿԱՐ (պեկար, բրբ. բեգար) «հարկ, բեգար, հարկադիր, ձրի աշխատանք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. bēgār
նոյն աղբիւրից է վրաց. begala-ն, որ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 437) համարում է հայկական փոխառութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
begala
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 437
Էջ 125, սյունակ 1 Էջ 125
ԲԵՂՈՒՆ II «համակիր, սիրող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhili- «համաչափ, պատշաճ, հարմար» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhilo-)
Կարծեք թե զուգահեռ ունի հուն. φίλος «սիրել, համակրելի», մ. իռլ. bil «լավ», հ. վ. գ. bila «բարի, սիրելի» բառերի մեջ (Pok. IEW 1, 153-154 *bhili-, *bhilo- «համաչափ, պատշաճ, հարմար» արմատի տակ), բայց հնչիւնաբանական յարաբերութիւնը պարզ չէ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անբեղուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φίλος
«սիրել, համակրելի»
մ. իռլ.
bil
«լավ»
հ. վ. գ.
bila
«բարի, սիրելի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 153-154
Էջ 134, սյունակ 1 Էջ 134
ԲՈՂԿ «բողկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
նույն ծագումն ունի, ինչ բող բառը՝ աճած կ-ով։ Ի՞նչ հարաբերություն ունի սեմական ձեւերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բողկակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ակկադ.
puglu(m)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 465
Տե՛ս նաեւ
Էջ 137, սյունակ 1 Էջ 137
ԲՈՐԲՈՍ «մգլոտություն, մգլվածություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կապ ունի՞ արդյոք բերել բայի հետ (անբացատրելի է բոր-ի եւ բոս-ի հարաբերության համար, թերեւս, հմմտ. քոր եւ քոս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բորբոսահամ, բորբոսահոտութիւն, բորբոսային, բորբոսիլ, անբորբոս, անբորբոսային
Տե՛ս նաեւ
Էջ 137, սյունակ 1 Էջ 137
ԲՈՐՏ II «անհարթ, կոպիտ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորթուբորտ, հաստուբորտ
Էջ 139, սյունակ 1 Էջ 139
ԲՈՒՆՁ I (բունձ) «հողակոշտ, գուղձ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bheng'h- «հաստ, խիտ, գեր» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhong'h-/*bheng'h-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բարեբունձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bahu
«շատ, հարուստ, առատ, խիտ»
հուն.
παλος
«հաստ, խիտ, կոշտ»
հ. հոլ.
bingz
«կույտ»
նիդերլ.
bonk
«գունդ, գուղձ, կույտ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 139, սյունակ 1 Էջ 139
ԲՈՒՆՁ II (բունձ) «բութ, զուլ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhonio- «խփել, վիրավորել»
իմաստի անցման համար՝ հմմտ. *bhau-/*bhu- «խփել» արմատից՝ *bhu-t->բութ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
banta-
«հիվանդ, տկար»
գոթ.
banja
«հարված, վերք»