Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 155, սյունակ 1
ԳԵՂ
(-ոյ)
««գեղեցկություն, գեղատեսություն» (ԲՀ՝ «տեսակ»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«տեսնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uelo-)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«ճնշել, սեղմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ueleniio-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղագոյն,
գեղանի,
գեղեցիկ,
գեղեցկագոյն,
գեղեցկանալ,
տգեղ,
տգեղանալ,
աշնգեղ,
անգեղեաց,
լանջագեղ,
կանաչագեղ,
հասակագեղ,
մարմնագեղ,
մեծագեղ,
գանգրագեղ,
լուսագեղ,
գեղագիր,
գեղագրութիւն,
գեղագրական,
գեղադիր,
գեղատեսակ,
գեղագէտ,
գեղագիտութիւն,
գեղարուեստ,
գեղարուեստագէտ,
գեղարուեստական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
voltus, vultus
«տեսք»
հուն.
ειλη, ιλη
«խումբ, խմբակցություն, ընկերակցություն»
կիմր.
gweled
«տեսնել»
ռուս.
бал
«բազմություն, կույտ»
բրետ.
gwelet
«տեսք»
հնդկ.
varga-
«ջոկատ, խումբ»
գոթ.
wlits
«դեմք, կերպարանք»
լատ.
valgu, volgus, vulgus
«ժողովուրդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 533
Էջ 156, սյունակ 1
ԳԵՏԻՆ
(-ոյ, աւք)
«գետին, հողի մակերես»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uedeno-
«հող, գետին»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ued-)
արմատից
(չկա Pok. IEW-ում):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գետնաբերդ,
գետնագնաց,
գետնակոշ,
գետնահարց,
գետնաձայն,
գետնաշարժ,
գետնառիւծ,
գետնաչափ,
գետնատարած,
գետնատուն,
գետնափոր,
գետնել,
զգետնել,
դաշտագետին,
մարգագետին,
փշագետին,
գետնայարկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ούδας
«գետին, հողի մակերես»
հուն.
έδαφος
«հիմք, հող, գետին»
խեթ.
utne
«երկիր»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 155, 198
Էջ 156, սյունակ 1
ԳԵՐ
II
«վեր, բարձր, ավելի քան»
(գործածված որպես նախդիր եւ հունաբան երկերում որպես նախածանց՝ հուն ὑπέρ-ի իմաստով)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«բարձրացնել»
արմատից
ըստ ձեւի եւ իմաստի ընդհանրության՝ հայ-հուն-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերահրաշ,
գերագոյն,
գերակատար,
գերապայծառ,
գերապատիւ,
գերբնապէս,
գերիմաստ,
գերուհի,
գերբնական,
գերմարդ,
գերմարդկային,
գերիշխան,
գերիշխանութիւն,
գերակշիռ,
գերակշռել,
գերադաս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αείρω, αίρω
«բարձրացնել»
Էջ 158, սյունակ 1
ԳԵՐԻՈՆ
(գերիւն(ն)°)
(բրբ. կերիոն)
«աղիմա, խարշափուն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ հուն. γηρτιον
«ուղտափուշի գլուխ»
Կա հուն. γηρτιον բուսանունը, բայց այն նշանակում է «ուղտափուշի գլուխ»։
Էջ 159, սյունակ 1
ԳԷՇ
-ոյ, -ի, -ից, -ու
««դիակ, պատառ, մարմնի պատառ», (ուշ՝ «վատ, գէջ»)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *ueis-
«հոսել, խոնավութիւն»
փոխատու լեզու՝ զնդ. vaeša
«փտել, նեխել»
Թերեւս փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. զնդ. vaeša «փտել, նեխել»: (ըստ Ղափանցյանի): Աւելի քիչ հաւանական է բնիկ հնդեւրոպական ծագման վարկածը՝ *ueis- «հոսել, խոնավութիւն» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիշակեր,
գիշախանձ,
գիշատել,
գիշահոտ,
գիշահոտութիւն,
գիշագէջ,
գազանագէջ,
հոգեգէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
զնդ.
vaeša
«փտել, նեխել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 550;
Pok. IEW 1134
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԷՐ
(գուէր)
«պարարտ, ճարպոտ, յուղահամ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g(u)hei-
«սնել, պարարտացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g(u)hai-ro-)
«սնել, պարարտացնել» արմատից (չկա Pok. IEW-ում)։ (հայ-սլաւոնական զուգաբանութիւն): Ջահ. ՀԼՊ 127 (կասկածելի է *ghei- > գէ անցումը՝ փոխանակ ջէ-ի. սլավ. ձեւերը հակուած են կապելու *guei- «ապրել, կեանք» արմատի ձեւերի հետ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիրանալ,
գերանալ,
գիրութիւն,
գիրապարար,
գիրացութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
չեխ.
žir
լեհ.
żer (zyr)
«սնունդ, կերակուր»
ռուս.
жир
«ճարպ»
ռուս.
жирный
«ճարպոտ»
ըստ Լիդենի եւ Ղափանցյունի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 553;
Ֆասմեր ԷՍՐՅԱ 56;
Ջահ. ՀԼՊ 127
Էջ 162, սյունակ 1
ԳԻՇԵՐ
(-ոյ, երբեմն նաեւ՝ -ի, -աց)
«գիշեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uekeros-
(անմիջական նախաձեւ՝ *ueikeros- (՞) կամ *ueiskheros-)
ձեւից (՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիշերի,
գիշերային,
գիշերախառն,
գիշերական,
գիշերակերպ,
գիշերամարտ,
գիշերապահ,
գիշերավար,
միջագիշեր,
մշտագիշեր,
գիշեր(ե)աց,
գիշերոյն,
գիշերազգեստ,
գիշերային,
գիշերօթիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
έσπερος
լատ.
vesper
հ. իռլ.
feskor
լատվ.
vakars
հ. սլ.
vecer
«երեկո»
Մատենագիտություն
H. AG 560;
Աճ. ՀԱԲ 559-560
Էջ 165, սյունակ 1
ԳՈ
(-ի, -ից)
(գոյ)
««գոյություն, աստված, հարստություն, գույք, ինչք» եւ գոլ «լինել», գոմ, *գոյ-ցե, գուցե»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ues-
«մնալ, ապրել, բնակվել, գիշերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uso-, *uosio-, *uos-, *ues-)
արմատից: *uso-` *uosio-կան (>*uosoti (?) > գոյ) *uos-mi- (?) > գոմ (?)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գոյարար,
գոյապես,
գոյավոր,
գոյավորություն,
գոյություն,
գոյափոխիլ,
գոյական,
գոյանալ,
գոյացություն,
գոյացողություն,
գերագոյ,
ինքնագոյ,
գոյականաբար,
գոյականակերտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vásati
«մնում է, բնակվում է, գիշերում է»
հուն.
áísa
«անցկացրի (գիշերը)»
աոր.
մ. իռլ.
fō(a)id
«գիշերում է, մնում է, անցկացնում է»
<*uoseti-
գոթ.
wisan
«լինել, մնալ»
իմաստով ամենից ավելի մոտ է հայերենին
Մատենագիտություն
H. AG 435;
Աճ. ՀԱԲ 576
Էջ 165, սյունակ 1
ԳՈԳ
II
«ասելը, գոչելը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ueguh-
«հանդիսավոր կերպով խոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *oguh-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գոգել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vāghát
«աղոթավոր, ուխտավոր»
լատ.
voveō
«ուխտել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 570
Էջ 165, սյունակ 1
ԳՈԶՐՈՒՄ
(գոբոզեն, գոռոզեն, գոբզեն, գոբոզմն)
«կատակ, կատակերգություն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ: Աճառյանը ( ՀԱԲ 1, 571) նշում է նմանությունը գոռոզեն ձեւի հետ, բայց սրա տարբերակ գոռոզեն-ը բերում է առանձին՝ «կտակ» սխալագրությամբ: Ընդհակառակն, Ամալյանը (ԲՀ 69, 357) չի նշում գոռոզեն-ի՝ գոզրում-ի հետ ունեցած կապը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գոզրումական
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 571;
ԲՀ 357
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։