Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 358, սյունակ 1
ԾԱՅԹ
(ծայդ, ծաթ, ծաղ)
«կիսահավատ, կիսադավան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ գնչուական ձաթ
«ցեղի անուն»
գնչուական ձաթ ցեղի անունից, որ հնդկական ծագում ունի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 442
Էջ 363, սյունակ 1
ԾԻՐԱՆ
«մի ծառայատուղ՝ ծիրան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'er-
«հասունանալ, ծերանալ»
*-no ածանցով
փոխատու լեզու՝ ասոր. hazzura armənājā
«հայկական խնձոր՝ ծիրան»
փոխատու լեզու՝ լատ. armeniaca
«ծիրանի գիտական անվանումը»
Ծիրանի անունը կապված է հասունանալու գաղափարի հետ, այն համարվել է վաղահաս պտուղ (հմմտ. լատ. praecogum «վաղահաս» > հուն. πραικοκιον > արաբ. (al-)birqūq (barqūq) > իսպ. albaricoque, պորտուգ. albricoque, կատալան. a(l)bercoc, որտեղից՝ ծիրանի եւրոպական անվանումները (ֆրանս. abricot, անգլ. abrecock, ավելի ուշ, ֆրանս. ազդեցությամբ՝ apricot): Հնդեւրոպական *g'er- արմատի ածանցյալն է *-no ածանցով «հատիկ, միջուկ, կորիզ» իմաստով մի նախաձեւ, որից ծագում են լատ. granum «հատիկ», ն. գ. korn «արմատ», kern «մի- ջուկ», ռուս. зерно «հատիկ, հացահատիկ, սերմ» բառերը։ Ծիրանի բուն հայրենիքը Չինաստանն է, բայց հնում այդպիսին է կարծվել Հայաստանը, որի Արմենիա անվան հետ կապված է ծիրանի գիտական armeniaca անվանումը՝ որպես հայկական պտուղ (տե՛ս The Merriam-Webster book of word histories, 1976, 9-10)։ Հմմտ. նաեւ. ակկադ. armannu(m) (armanû) «(ծիրան(ի)»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծիրանի,
ծիրանակիր,
ծիրանեկիր,
ծիրանածին,
ծիրանաներկ,
ծիրանավաճառ,
ծիրանանալ,
ծիրանաւոր,
ծիրանախառն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
praecogum
«վաղահաս»
իսպ.
albaricoque
ֆրանս.
abricot
լատ.
granum
«հատիկ»
ն. գ.
korn
«արմատ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 374, սյունակ 1
ԿԱԿԱՆ
«լաց, ողբ, ճչոց»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բնաձայնական կրկնավոր կազմություն (հմմտ. կակազ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կականել,
կականաբարձ,
կականումն,
կականաւոր,
մեծակական
Տե՛ս նաեւ
Էջ 374, սյունակ 1
Էջ 374, սյունակ 1
ԿԱԿԵԼ
(կեկել)
«գուրգուրել, մղկտալ, ողբալ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
ԲՀ՝ «կաթոգ(ն)ել, կողկողել»։ Թերեւս ծագմամբ եւ կազմությամբ մոտ է կական-ին։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 380, սյունակ 1
ԿԱՅԹ
III
«մանկական խաղալիք (չխչխկա՞ն)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հնարավոր է կապը կայթ «ցատկոտում, ուրախության պար» բառի հետ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 381, սյունակ 1
ԿԱՆԱՓՆԻՏՈՎ
«պարսկական մի ծառ (խնձորանման պտղով)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 384, սյունակ 1
ԿԱՊԱՐԱՍԻ
«հնդկական մի բույս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
բայց անմիջական աղբյուրը չի հավաստված:
Էջ 385, սյունակ 1
ԿԱՊԻԿ
(-ի, -աց)
«կապիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. kapīk
փոխատու լեզու՝ պ. kabī
Փոխառություն իրանական աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձիակապիկ,
կապկական,
կապկամարդ,
կապկանման,
կապկություն
Մատենագիտություն
H. AG 525;
Աճ. ՀԱԲ 525
Էջ 397, սյունակ 1
ԿԵԱՆՔ
(կեն-), -աց
«կյանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei-
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷei̯u-nā-)
*-n ածանցով
Համարւում է հայկական կազմութիւն կեա-ից՝ -ան ածանցով, բայց հաւանական է կեան- ձեւի անմիջական հնդեւրոպական ծագումը: Ցեղակից լեզուներում պահպանւել են բայական կազմութիւններ՝ հ. հնդկ. jinvati, լիտվ. gyve'nù:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կենակից,
կենասեր,
կենասիրութիւն,
կենատու,
անկեանք,
դժուարակեանք,
կենսաբեր,
կենսատուր,
կենսական,
կենսունակ,
կենսառիթ,
կենսաբան,
կենսագիր,
կենսագրութիւն,
կենսաթոշակ,
կենսարթթու,
կենսալից,
կենսունակութիւն,
կենսուրախ,
կենցաղ,
կենցաղական,
անկենցաղ,
կենցաղավարական,
կենցաղավարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jinvati
լիտվ.
gyve'nù
Մատենագիտություն
H. AG 459;
Աճ. ՀԱԲ 465-466
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։