Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 351, սյունակ 1
ԽՌԿԵԼ
«խառնիխուռն դիզել, շփոթեցնել, շշկլացնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«պտտել, ծռել»
*k > *kh անցմամբ եւ *-ց ածականով կազմված
բնիկ հնդեւրոպական՝ *(s)ker- «պտտել, ծռել» արմատից՝ *k > *kh անցմամբ եւ *-ց ածականով կազմված
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոլ.
crūach
«կույտ, դեզ, բլուր»
հ. իսլ.
hruga
«կույտ»
Էջ 358, սյունակ 1
ԾԱՂՐ
(-ղու, ուշ՝ -ղեր)
«ծիծաղ, ուրախություն, ծաղր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'el-
«պայծառ, զվարթ շողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'ōl-ōr-)
հմմտ. հայ. ծաղ, հուն. γελάω «ծիծաղել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծաղրել,
ծաղրալից,
ծաղրախառն,
ծաղրածու,
ծաղրական,
ծաղրասեր,
ծաղրերես,
քաղցրածաղր,
ծաղրանկար,
ծաղրանկարիչ,
ծաղրաթերթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ծաղ
հուն.
γελάω
«ծիծաղել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 366;
Ջահ. ՀԼՊ 125
Էջ 358, սյունակ 1
ԾԱՂՔԻԼ
«սրտխառնուք, սրտայբրուք ունենալ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ
Էջ 363, սյունակ 1
ԾԻՐԱՆ
«մի ծառայատուղ՝ ծիրան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'er-
«հասունանալ, ծերանալ»
*-no ածանցով
փոխատու լեզու՝ ասոր. hazzura armənājā
«հայկական խնձոր՝ ծիրան»
փոխատու լեզու՝ լատ. armeniaca
«ծիրանի գիտական անվանումը»
Ծիրանի անունը կապված է հասունանալու գաղափարի հետ, այն համարվել է վաղահաս պտուղ (հմմտ. լատ. praecogum «վաղահաս» > հուն. πραικοκιον > արաբ. (al-)birqūq (barqūq) > իսպ. albaricoque, պորտուգ. albricoque, կատալան. a(l)bercoc, որտեղից՝ ծիրանի եւրոպական անվանումները (ֆրանս. abricot, անգլ. abrecock, ավելի ուշ, ֆրանս. ազդեցությամբ՝ apricot): Հնդեւրոպական *g'er- արմատի ածանցյալն է *-no ածանցով «հատիկ, միջուկ, կորիզ» իմաստով մի նախաձեւ, որից ծագում են լատ. granum «հատիկ», ն. գ. korn «արմատ», kern «մի- ջուկ», ռուս. зерно «հատիկ, հացահատիկ, սերմ» բառերը։ Ծիրանի բուն հայրենիքը Չինաստանն է, բայց հնում այդպիսին է կարծվել Հայաստանը, որի Արմենիա անվան հետ կապված է ծիրանի գիտական armeniaca անվանումը՝ որպես հայկական պտուղ (տե՛ս The Merriam-Webster book of word histories, 1976, 9-10)։ Հմմտ. նաեւ. ակկադ. armannu(m) (armanû) «(ծիրան(ի)»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծիրանի,
ծիրանակիր,
ծիրանեկիր,
ծիրանածին,
ծիրանաներկ,
ծիրանավաճառ,
ծիրանանալ,
ծիրանաւոր,
ծիրանախառն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
praecogum
«վաղահաս»
իսպ.
albaricoque
ֆրանս.
abricot
լատ.
granum
«հատիկ»
ն. գ.
korn
«արմատ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 364, սյունակ 1
ԾԾՈՒՄԲ
-ոյ
(ծծում, ծրծում)
«ծծումբ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կազմված է կրկնությամբ՝ այլուստ անծանոթ *ծում արմատից՝ -բ- հավելմամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծծմ(բ)աբեր,
ծծմ(բ)ախառն,
ծծմբահամ,
ծծմբաքար,
ծծմբեայ,
ծծմբաթթու,
ծծմբական,
ծծմբային,
ծծմբափոշի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
—
«փոխառ.»
Էջ 387, սյունակ 1
ԿԱՍԿ
II
«շագանակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
ստեղծվել է կասկ եւ կաստանայ բառերի խառնուրդով (շփոթությամբ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կասկենի
Էջ 394, սյունակ 1
ԿԱՐԿՈՒՏ
(-ի, -ից)
«կարկուտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *grōd-/*grəd-
«կարկուտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gəgrōdo-)
«կարկուտ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարկտաբեր,
կարկտախառն,
կարկտածեծ,
կարկտածու,
կարկտահար,
կարկտահոս,
կարկտումն,
կարկտչել,
կարեկարկուտ,
կարկտաբակ,
կարկտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
grando
«կարկուտ»
հ. սլ.
grado
«կարկուտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 556;
Pok. IEW 406
Էջ 396, սյունակ 1
ԿԵԱԼ
(կեցի, (ե)կեաց)
«ապրել»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեցուցիչ,
բարեկեցիկ,
բարեկեցութիւն,
խառնակեցիկ,
լեռնակեցութիւն,
երկայնակեցութիւն,
հոգեկեցոյց,
չկեցու,
միակեցնակ,
երկայնակեաց,
խաղաղակեաց,
միայնակեաց,
մենակեաց,
անապատակեաց,
կարճակեաց,
լեռնակեաց,
գազանակեաց,
խառնակեաց,
խաւարակեաց,
բարեկեաց,
անկեաց
Էջ 404, սյունակ 1
ԿԻՃՈՒՃ
«խառնած»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geig-՛
(անմիջական նախաձեւ՝ կէծ)
ձայնդարձով
կապված է կիճ արմատի հետ ձայնդարձով՝ կէծ < *geig-՛
Տե՛ս նաեւ
Էջ 406, սյունակ 1
ԿԻՐ
I
(-ոյ)
«կիր, սպիտակ խաղավարտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. giru
փոխատու լեզու՝ արամ.
փոխատու լեզու՝ արաբ. gīr
Հ. Բեյլին (DKS 603) նշում է խոտա-սակ. cirāminai «կավե» զուգահեռը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրագործութիւն,
կրազուր,
կրակապ,
կրահամ,
կրաշաղախ,
կրաջուր,
կրախառն,
կրահող,
կրային
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 457;
Ջահ. ՀԼՊ 457
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։