Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 4109 բառահոդված (էջ 8/411)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 33, սյունակ 1 Էջ 33
ԱՂԱՂԱԿ (-ի, -աց) «աղաղակ, գոչյուն»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *alā- «բնաձայնական» կրկնավոր արմատ
Կազմված է կրկնավոր աղաղ- բնաձայնական արմատից (առկա է բբբ. աղաղել բայի մեջ)՝ -ակ վերջածանցով։ Բնաձայնությունը հին է եւ թերեւս կապված հուն. ἀλαλά «աղաղակ» ἀλαλάζω «աղաղակել» բառերի հետ (հնդեւրոպական *alā- բնաձայնական արմատ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաղակել, ստաղաղակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀλαλά
«աղաղակ»
հուն.
ἀλαλάζω
«աղաղակել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 119
Էջ 33, սյունակ 1 Էջ 33
ԱՂԱՂՄԱՂԱԿ-ԵԼ «աղմկել»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բնաձայնական կրկնավոր կազմություն. հմմտ. աղաղակ։ Ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 1, 119), թերեւս կապված է աղմուկ-ի աղմ արմատի հետ։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 119
Տե՛ս նաեւ
Էջ 33, սյունակ 1 Էջ 33
ԱՂԱՄԱՍՈՒԿ «խառնակություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *alhə-mo-
Հավանաբար կազմված է աղամ- եւ աս-ուկ բաղադրիչներից, որոնցից առաջինը թերեւս կապված է աղաւաղ բառի հետ (< *alhə-mo-(?) հնդեւրո...
Տե՛ս նաեւ
Էջ 34, սյունակ 1 Էջ 34
ԱՂԱՄՈՂ «ծուռ, շեղ, ոլորուն, ցրուած»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al- «թափառել, մոլորվել» կրկնությամբ կամ մող (=մոլ(որ) արմատի հետ բարդվելով
Կազմուած է բնիկ հնդեւրոպական աղ արմատի կրկնութեամբ կամ մող (=մոլ(որ) արմատի հետ բարդուելով։ Աղ-ի աղբիւրն է հնդեւրոպական *al- «թափառել, մոլորուել» արմատը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղամողիլ, աղամողել, աղամողումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
álaomai
«թափառել, մոլորվել, շեղվել»
հուն.
ále
«թափառում, խռովք, ցնդվածություն, խելագարություն»
հուն.
ály-o
«հուզված լինել, շփոթված լինել, խուճապի մատնվել»
հուն.
álé(u)omai
«շեղվել, խուսափել»
լատ.
ambulo, -āre
«շրջել, ման գալ»
լատվ.
aluot
«թափառել, շրջել, մոլորվել»
թոխ. A, B
al
«անջատել, բաժանել հեռանալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 111
Տե՛ս նաեւ
Էջ 34, սյունակ 1 Էջ 34
ԱՂԱՆԴ (-ոյ, -ի, -աց, -ից) «բուն դավանանքից շեղվող դավանանք, հերձված, աղանդավորախումբ, կախարդանք, կրոն, դավանանք» (կրոն.)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al- «թափառել, մոլորվել»
արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղանդավոր, աղանդագործ, աղանդամիտ, չարաղանդ, բաղդէաղանդ, այլաղանդ, աղանդութիւն, աղանդել, աղանդասար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղաւաղ (աղեւաղ)
հուն.
álateia
«սխալմունք, մոլորություն»
Էջ 34, սյունակ 1 Էջ 34
ԱՂԱՆԴԵՐ (աղընդեր, աղանդեր) «դեսերտ, հետուտելիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «ալյուր, փոշի, ալյուրից շիլա» (անմիջական նախաձեւ՝ *polnt-) *-n ածանցով
արմատից։ հմմտ. (*-n ածանցով) լատ. pollon «ալյուր, փոշի», polenta «գարու ձավար»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
pollon
«ալյուր, փոշի»
լատ.
polenta
«գարու ձավար»
հ. հնդկ.
palala-
«տորորած բունջութ»
հուն.
póltos
«ալյուրից շիլա»
Էջ 34, սյունակ 1 Էջ 34
ԱՂԱՆՁ «աղանձ, բոված ցորեն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «ալյուր, փոշի, ալյուրից շիլա» (անմիջական նախաձեւ՝ *polntio)
Աճառեանը (ՀԱԲ 1, 121) նմանութիւնը համարում է պատահական, բայց իր տուած ստուգաբանութիւնը անհաւաստի է (Pok. 1-ում *lendh- «կերակուր պատրաստել, եփել» արմատ չկայ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղանձնիլ, աղանձել, աղընձել, աղնձել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղանդեր (՞)
բրբ.
աղանձ
«փշրված կորկոտ»
հ. հնդկ.
palala
«տորորած բունջութ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 121; Pok. None
Էջ 34, սյունակ 1 Էջ 34
ԱՂԱՆՃ (աղանջ) «ամբոխ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al- «թափառել, դեսուդեն ման գալ, դեսուդեն ընկնել»
արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խառնաղանճ, խառնաղանջ, խառնիճաղանճ, խառնիճաղանջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ále
«հուզված ամբոխ»
հուն.
álytes
«թափառական»
հայ.
աղաւաղ
հայ.
աղանդ
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՉԵԼ «խնդրել, աղերսել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «բնաձայնական» (անմիջական նախաձեւ՝ *olək-iō-)
բնաձայնական արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաչանք, աղաչելի, աղաչաւոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղաւթ-ք
հայ.
ողոքել
հուն.
ελεγος
«ողբերգ»
արեւել. ֆրիզ.
ulken
«ճչալ, ծաղրել»
շվեդ. բրբ.
alken
«սկսել փնթփնթալ, քրթմնջալ»
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՏԵԼ ««դառն ողբալ» (բրբ. «աղերսել»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «բնաձայնական»
բնաձայնական *el- արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղաւթ-ք
հայ.
աղաչել
լիտվ.
nu-aldėti
«հնչել»
Մատենագիտություն
Աղայեան, ԲՍՀ 17