Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«գի» որոնման արդյունք՝ 783 բառահոդված · Էջ 8 / 79
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 87, սյունակ 1 Էջ 87
ԱՐԳԻՒՐՈՆ (արբիւր «ոսկեպղինձ» (ԲՀ)) «արծաթե դրամ» (ԲՀ)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ἄργυρον
Մատենագիտություն
H. AG 342; Աճ. ՀԱԲ 305
Էջ 88, սյունակ 1 Էջ 88
ԱՐԴ I (-ու) «ձեւ, կերպ, կարգ, կազմ, արված գործ, վաստակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «հարմարեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ar-t- (*rt-/*ar-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արդակ, արդակագոյն, արդել, արդակել, արդուած, արդիւն, արդար, արդարեւ, անարդ, անարդի, անարդակ, խորանարդ, գմբեթարդ, ծորձորարդ, վիմարդ, վիմարդեան, զիարդ, յարդ, յարդար, յարդարել, յարդարիչ, յարդարուն, նուագայարդար, երգայարդար, սեղանայարդար, զարդ, զարդասէր, զարդասիրիկ, զարդակից, զարդարել, զարդարագիր, զարդարանք, զարդարուն, զարդուն
Նոր՝
արդուկ, արդուկել, բեմայարդար, զարդագիր, պատկերազարդ, նկարազարդ, սիւնազարդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. rtu- «կարգ, կանոն, արդիւնք»
հուն. άρτύς «կարգ»
լատ. artus «հոդ»
Մատենագիտություն
H. AG 423- 424; Աճ. ՀԱԲ 307-308
Էջ 88, սյունակ 1 Էջ 88
ԱՐԴՈՒ (-ի, -աց) «մի չափ՝ 72 քեստ կամ կամ 29 օխա»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ դպտ. ertōb (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ հուն. άρτάβη (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Հունարենից փոխառված է արդաբու ձեւով, դպտերենից տառադարձված՝ որմսբ (փոխանակ՝ *որտոբ-ի)։ Հները նշում են եգիպտական աղբյուր:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց. artawi
Էջ 89, սյունակ 1 Էջ 89
ԱՐԺ (ուշ՝ աժ-) «արժէք, գին»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ մ. պ. aržitan
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արժել, աժել, արժէք, աժէք
Նոր՝
արժեքաւոր, արժողութիւն, արժեգին, արժեթուղթ, արժետոմս, անարժէք, թանկարժէք, 메ծարժէք
Մատենագիտություն
H. AG 93; Աճ. ՀԱԲ 315
Տե՛ս նաեւ
Էջ 89, սյունակ 1 Էջ 89
ԱՐԺԱՆ -ի, -ից, -աց (մ. հ., արեւմտ. արժան, արեւել. էժան) «պատշաճ, վայելուչ, պատշաճ բան, դրամակնիք, արժէք, դիւրագին»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. arzān
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արժանանալ
Նոր՝
արժանայիշատակ, արժանապէս, էժանագին, արժանել, էժանանալ, արժանաւոր, էժանութիւն, արժանաւորել, արժանաւորութիւն, արժանահաւատ, արժանապատիւ, արժանապարտ
Մատենագիտություն
H. AG 92; Աճ. ՀԱԲ 315
Տե՛ս նաեւ
Էջ 90, սյունակ 1 Էջ 90
ԱՐԻՒՆ (-եան) (մ. հ. այրիւն, այրոյն, արոյն) «արյուն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *esr- «արյուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *ésr-) ձեւից՝ + -իւն ածանց
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *esr- «արյուն» արմատի *ésr- (> *esar, *asar > *ahar > *ar) կամ *esr- (> *asar > *ahar > *ar) ձեւից՝ + -իւն ածանց
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արիւնագոյն, արիւնակալ, արիւնահան, արիւնահեղ, արիւնանալ, արիւնանշան, արիւնարբու, արիւնոտ, անարիւն, արեանագին, արեանապարտ, արեանառու, արեանհեղութիւն, արեանաջուր, արեանապարտ, արեանալ, արիւնել
Նոր՝
անարիւնութիւն, զտարիւն, պաղարիւն, սառնարիւն, տաքարիւն, արենակցական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ásrk
հուն. εαρ
լատ. aser
խեթ. ešhar
բոխ. ԱԲ yšār «արյուն»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 44; Աճ. ՀԱԲ 317
Էջ 90, սյունակ 1 Էջ 90
ԱՐԾԱԹ (-ոյ) «արծաթ, դրամ, հարստութիւն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *arg’- «փայլուն, սպիտակափայլ» (անմիջական նախաձեւ՝ *argəto-) միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ
հ.-ե. արմատ՝ *arg’- (անմիջական նախաձեւ՝ *arg’ənto-) աւելի սպասելի էր, պիտի տար արծանթ
Բնիկ հնդեւրոպական, թէեւ բուն նախաձեւի վերականգնումը դժւարութիւն է յարուցում՝ *argəto- (միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ), բայց աւելի սպասելի էր *arg’ənto- (պիտի տար արծանթ ) *arg’- «փայլուն, սպիտակափայլ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծաթագին, արծաթագոյն, արծաթագործ, արծաթազօծ, արծաթահանք, արծաթեղէն, արծաթի, անարծաթ, բազմարծաթ, կլարծաթ
Նոր՝
արծաթաձուկ, արծաթապաշտ, արծաթազօրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. rajatám
ավ. әrәzata
լատ. argentum
հ. իռլ. argat «արծաթ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 92, սյունակ 1 Էջ 92
ԱՐՁԱՆ (-ի, -աց) «արձան, կոթող, սահմանաքար, կուռք, բուրգ»
Ծագումն անհայտ է
իրանական ծագումը, բայց համապատասխան ձեւ չի հաւաստուած։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արձանագիր, արձանագրել, արձանանալ, արձանութիւն, արձանաքար, մահարձան
Նոր՝
արձանագործ, արձանագործութիւն, յուշարձան, խաչարձան
Էջ 94, սյունակ 1 Էջ 94
ԱՐՈՒԵՍՏ (-ի, -ից, նաեւ -աց) (արհեստ) «ճարտարություն, արհեստ, արվեստ, ճարտարաբանակերտ բան, խաբեական հնարք, հրաշք, հրեշ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հ. պ. aruvasta
Աղբյուր՝ պրթ. rwst
բաղարկուած -եստ ածանցով հայերէն բառերի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արուեստագէտ, արուեստագիտ, արուեստագործել, արուեստախառն, արուեստական, արուեստանոց, արուեստակ, արհեստ, արհեստագէտ, անարուեստ, զբարուեստութիւն, չարարուեստութիւն, գեղարուեստ, գեղարուեստագէտ, ճարտարարուեստ, արհեստական, արհեստանոց, արհեստատաւոր
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 94, սյունակ 1 Էջ 94
ԱՐՈՒՃԱՆԱԿ «նկարի ուրվագիծ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *aručanak
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. artang (aržang)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 333