Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 394, սյունակ 1
ԿԱՐԿԻՆՈՍ
(կար(կ)իկան «քաղցկեղ»)
«խեցգետին, քաղցկեղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. καρκινος
Մատենագիտություն
H. AG 355;
Աճ. ՀԱԲ 555
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂԶԻ
(-ւոյ, -եաց)
«կղզի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gēlg̑hiio-)
*-g̑- աճականով (*gel-, *gleg̑-, մասամբ *gelg̑h-°) ձեւից
Պետերսոնը եւ Պատրուբանին կապում են ըն-կղմել, ըն-կլնուլ բառերի հետ (որպես «ծովում ընկղմած»), իսկ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 603) համարում է ակկադական (ասուրական) փոխառություն` ենթադրելով այն արաբ. jazira եւ ասոր. gazartā «կղզի» ձեւերի հիման վրա, որոնք ձեւով հեռու են:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղզային,
կղզեակ,
կղզիաբնակ,
կղզիանալ,
թերակղզի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լեհ.
głaz
«ժայռ, գլաժայռ, գլաքար, գետաքար»
մ. վ. գ.
klinge
«խճոտ ձանձաղուտ գետի մեջ»
հ. իսլ.
kleggi
«խոտի դեզ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 70;
Աճ. ՀԱԲ 603
Տե՛ս նաեւ
Էջ 416, սյունակ 1
ԿՈՂ
(-ի, -ից, -աց)
(կողն, -ան)
«կող, կողք, կողմ, կողակից, կին»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gol-
«ճյուղ»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 621), հետեւելով Մեյեին, համեմատում է բոխս. Ա källyme, Բ källymiye «կողմ» բառերի հետ, սակայն այս բառերի բուն իմաստն է «ուղղություն, աշխարհի կողմ», եւ նրանց համեմատությունը հուն. κλίμα «աշխարհամաս. աշխարհի կողմ» բառի հետ ավելի հավանական է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կողակից,
կողաբաղ,
կողահերձ,
կողահոս,
կողամայր,
կողնիլ,
զառիկող,
զառիկողի,
հարստակող,
միջակող,
պատկողանդոց,
անկողին,
ընկողին,
անգողին,
ընգողին,
ընկողնիլ,
գետնանկողին,
կողոսկր,
կողիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
կողր
«ճյուղ»
ռուս.
голья
«ճյուղ»
Մատենագիտություն
Աճառյան 621
Տե՛ս նաեւ
Էջ 420, սյունակ 1
ԿՈՉ
«կոչ, կանչ, հրաւէր, անուանում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘet-
«խօսել, ասել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘotio-)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 635) համարում է բնաձայն կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոչել,
կոչելի,
կոչիւն,
կոչանք,
կոչումն,
կոչնատէր,
կոչնական,
կոչնակ,
անկոչ,
գետնակոչ,
մեծակոչ,
ինքնակոչ,
դժուարակոչ,
դիւրակոչելի,
որովայնակոչ,
դիւակոչ,
խառնակոչութիւն,
կոչնագիր,
կոչում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gadati (*gātati)
«ասում է»
գոթ.
gipan
«ասել, խօսել, կոչել, անուանել»
հ. փռիգ.
quetha
«ասել, խօսել, նշանակել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 481;
Աճ. ՀԱԲ 635
Էջ 429, սյունակ 1
ԿՈՒՐ
II
«կեր, անասնակեր, ապրուստ, շահ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer-
«կլանել, ուտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷ(ə)r-)
արմատից, որտեղից` կեր (տե՛ս), այլեւ` բալթ. *gurtla, պրուս. gurcle «կոկորդ», ռուս. жрать «խժռել» եւ այլն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կերակուր,
կերակրել,
կերակրիչ,
կերակրչութիւն,
գազանակուր,
գետակուր,
գերեզմանակուր,
դեղակուր,
ձովակուր,
տատանակուր,
վաճառակուր,
ջրհեղեղակուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բալթ.
*gurtla
պրուս.
gurcle
«կոկորդ»
ռուս.
жрать
«խժռել»
Մատենագիտություն
H. AG 459;
Աճ. ՀԱԲ 575, 665;
Pok. IEW 474
Տե՛ս նաեւ
Էջ 441, սյունակ 1
ՀԱՄԱԿԴԵՆ
«կրոնագետ, զրադաշտական ուսմունքը լիովին իմացող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *hamākdēn
իրանական աղբյուրից
Մատենագիտություն
H. AG 177;
Աճ. ՀԱԲ 20;
Ջահ. ՀԼՊ 529
Էջ 445, սյունակ 1
ՀԱՆԳԷՏ
(-ի)
«նման, հաւասար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանգիտապատիւ,
հանգիտակ,
հանգիտաքի,
հանգետրնբաց,
հանգետահասակ
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐՑ
(-ի, -ից)
«հարց, հարցում, խնդիր, հարցուփորձ, քննություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *perk'-
«հարցնել, խնդրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prk'-sk-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարցանել,
հարցուփորձ,
հարցումն,
հարցաւոր,
հարցուկ,
հարցութիւն,
գիտահարց,
հարահարց,
գետնահարց,
մեռելահարցութիւն,
հարցախնդիր,
հարցաքննիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pṛccháti
«հարցնում է»
լատ.
posco
«պահանջել, խնդրել»
հ. վ. գ.
forska
«հետազոտություն, հարց»
Մատենագիտություն
H. AG 464;
Աճ. ՀԱԲ 62-63
Տե՛ս նաեւ
Էջ 454, սյունակ 1
ՀԱՄԱՈՒ
(հավարի)
«գետառ, մայր գետ, ճյուղավորվող գետ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե որեւէ կապ ունենա հնդեւրոպական *auer- «ջուր, անձրեւ, գետ» արմատի հետ
Էջ 461, սյունակ 1
ՀԻՆԳ
(-ի, -ից, ուշ՝ նաեւ -աւք)
«հինգ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *penkʷe-
«հինգ»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնգետասան,
հնգեկական,
հնգեկին,
հնգիցս,
հնգամեան,
հինգերորդ,
հնգետասան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
páñca
աւ.
panca
հուն.
πέντε
լատ.
quinque
գոթ.
fimf
լիտվ.
penke
Մատենագիտություն
H. AG 467;
Աճ. ՀԱԲ 95
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։