Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 871 բառահոդված (էջ 8/88)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 87, սյունակ 1 Էջ 87
ԱՐԳԻՏԷՍ «արագանց կայծակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀργήτες
հուն. ἀργής «սպիտակափայլ» բառի հգն. ձեւը
Մատենագիտություն
H. AG 341; Աճ. ՀԱԲ 305
Էջ 88, սյունակ 1 Էջ 88
ԱՐԴՈՒ (-ի, -աց) «մի չափ՝ 72 քեստ կամ կամ 29 օխա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ դպտ. ertōb
փոխատու լեզու՝ հուն. άρτάβη
Հունարենից փոխառված է արդաբու ձեւով, դպտերենից տառադարձված՝ որմսբ (փոխանակ՝ *որտոբ-ի)։ Հները նշում են եգիպտական աղբյուր:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
artawi
Էջ 88, սյունակ 1 Էջ 88
ԱՐԵԳ (-ի) (արագ-, արեգն) «արեւ, արեւելյան, հայոց տոմարի 8-րդ ամիս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *reu- «կարմիր > արեւ»
«արեւ», արեւ, -ու, յ-ոջ «արեւ, արեւի լոյս, կեանք» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արեգաւէտ, արեգնապաշտ, արեգունի, արեգնափայլ, արեգդէմ, արեգնածաւալ, արեգակն, արեգնակէզ, արեգնատենչիկ, յարագէյ, արեգնակէզ, արեւելք, արեգնակնակ, արեւմուտք, արեւագալ, արեւածայրք, արեւապաշտ, արեւկայ, յարեւացուցանել, արեւորդի, արեւանկ, արեւոտ, արեւահայեաց, արեւահար, արեւահարութիւն, արեւելահարաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
raví
«արեւ»
Մատենագիտություն
H. AG 424; Աճ. ՀԱԲ 311
Էջ 89, սյունակ 1 Էջ 89
ԱՐԹ II (արթչիլ) «խուսափում, հրաժարում, հետ կենալ»
Ստուգաբանություն ()
Նոյնն է նախորդի հետ՝ արթ- «արթնացում, արթնութիւն» (տե՛ս), այլեւ հարթչիլ (հարթնու)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արթչիլ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 90, սյունակ 1 Էջ 90
ԱՐԻՆՃ (բրբ. արինճ) «ճնճղապաշար, polygonum aviculare L.» (բուսաբանական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arenkio- «հացահատիկի տեսակ (?)» (անմիջական նախաձեւ՝ *arenko-)
Եթէ ճ-ն ջ-ի բարբառային խլացման արդիւնքն է, եւ բուն ձեւն է արինջի, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *arenkio- (*arenko-) «հացահատիկի տեսակ (?)» հիմքից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αρακος
«տափոլոռ»
լատ.
arinca
«մի հացաբոյս»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 90, սյունակ 1 Էջ 90
ԱՐԾԱԹ (-ոյ) «արծաթ, դրամ, հարստութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arg’- «փայլուն, սպիտակափայլ» (անմիջական նախաձեւ՝ *argəto-) միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ
հ.-ե. արմատ՝ *arg’- (անմիջական նախաձեւ՝ *arg’ənto-) աւելի սպասելի էր, պիտի տար արծանթ
Բնիկ հնդեւրոպական, թէեւ բուն նախաձեւի վերականգնումը դժւարութիւն է յարուցում՝ *argəto- (միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ), բայց աւելի սպասելի էր *arg’ənto- (պիտի տար արծանթ ) *arg’- «փայլուն, սպիտակափայլ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծաթագին, արծաթագոյն, արծաթագործ, արծաթազօծ, արծաթահանք, արծաթեղէն, արծաթի, անարծաթ, բազմարծաթ, կլարծաթ, արծաթաձուկ, արծաթապաշտ, արծաթազօրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rajatám
ավ.
әrәzata
լատ.
argentum
հ. իռլ.
argat
«արծաթ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 92, սյունակ 1 Էջ 92
ԱՐՀԱՒԻՐՔ (-աց) «սարսափ, արհաւիրք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *ahr(a)βīr
իրանական աղբիւրից՝ *ahr(a)βīr (°)։ հմմտ. ahr > հայ. ար(հ) եւ խոտ.-սակ. birrai «վախենում եմ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արհաւրանք, զարհուրատեսակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտ.-սակ.
birrai
«վախենում եմ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 513
Տե՛ս նաեւ
Էջ 93, սյունակ 1 Էջ 93
ԱՐՃԻՃ (-ոյ) «անագ» (արճճեայ) «կապար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *arčič
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արճճափակ, արճճակապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
arzīz
Մատենագիտություն
H. AG 111; Աճ. ՀԱԲ 326
Էջ 93, սյունակ 1 Էջ 93
ԱՐՄՈՒԿՆ (-ան) (արմունկն, արմունկ, արմակ, -ի, -աց) «արմունկ, որթի մատի ելատեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «հարմարեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ar-(ə)-ma-) -ուկ(ն) մասնիկով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արմնկաչափ, արմկցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
īrmá-
«ձեռք, առջեւի թաթ»
ավ.
arəma-
«թեւ, ձեռք»
լատ.
armus
«նախաբազուկ»
գոթ.
arms
հ. վ. գ.
arm
«թեւ, բազուկ»
Մատենագիտություն
H. AG 425; Աճ. ՀԱԲ 329
Էջ 93, սյունակ 1 Էջ 93
Ա(Ր)ՇԱ- (*արուշ-) «սպիտակ (՞), լուսափայլ»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արշալոյսրջ-ք, արշալոյսրջ, արշալոյս, արշալուս, աշալուրջ