Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՏ
II
(-ի, -ից)
««աղ, աղահանք, աղոտ վայր» (տեղանուններում եւ բաղադրություններում)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sal-
«աղ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sald-)
*sal- + -d- ածական
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղտաղտ,
աղտաղտուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
salt
«աղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 136
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՁ
(-ի, -ից)
«կարիք, պահանջ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«քաղցած. վատ (?)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *l(k)-sk', *el-k-)
այստեղից է աղցիկփեղց (ախցիփեղց) կրկնավոր ձեւը։ Հավանաբար *el- արմատի ածականով ձեւ է նաեւ *el-g-ը, որից՝ աղկաղկ «թշվառ, աղքատ», եւ *lugk-ը, որից համարվում է աղքատ բառը, թեեւ ավելի հարմար է այն միացնել աղձ ձեւի հետ եւ բխեցնել *ln արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղձաւոր,
աղձատրութիւն,
աղձատապէս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
álkti
«քաղցած լինել»
լիտվ.
alkanas
«քաղցած»
հ. սլ.
alŭkati
«քաղցել, քաղցած լինել»
չեխ.
lakati
«պահանջ ունենալ»
ռուս. (հ. սլ.)
алкать
«ցանկանալ, ծարավել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 137
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՓՈՒՐԹ
«անզուսպ, սանձարձակ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Փուրթ-ը ամենայն հավանականությամբ նույնն է փրթանիլ «ազատվել, պրծնել» (փրձանիլ, պրծմ, պրծանիլ) բայի արմատի հետ։ Կապ ունի՞ աղ-ը աղի-ք «աղիք, լար» բառի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղփրթել,
աղփրթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՔԱՏ
(-ի, -աց)
«աղքատ, մուրացիկ, խեղճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leig-
«պակասավոր, խեղճ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(o)lika-)
թերեւս *(o)lika- նախաձեւից՝ *leig/k- «պակասավոր, խեղճ» արմատից։ Ավելի հավանական է բխեցնել *ln- «քաղցած, վատ» արմատից, որտեղից՝ աղձ «կարիք»։ Նախ՝ հնդեւրոպական *leig/k-ը, ամենայն հավանականությամբ, կապված է *el-k-, *el-g- (>հայ. աղկաղկ) արմատի հետ, երկրորդ՝ «աղքատ», «կարիքավոր» իմաստներն ավելի առաջնային են «խեղճ» փոխաբերական իմաստի համեմատությամբ, երրորդ՝ աղքատ-ի համար *oliko-ի դեպքում պետք է ենթադրել *աղիք սկզբնաձեւ, որ քիչ հավանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղքատանալ,
աղքատութիւն,
աղքատակցութիւն,
աղքատ(ա)սիրութիւն,
աղքատախնամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὀλίγος
«փոքր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 137
Տե՛ս նաեւ
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՃ
(ուշ՝ աչ)
««աճում» (ուշ՝ «ակնուռ, աչք»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *aug-
«աճել, պտուղ, հաստապտուղ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ogiō- *ēg-)
*ēg- արմատը թերեւս կրճատված է *aug- «աճել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աճել,
աճումն,
աճուն,
աճական,
անաճ,
գերաճումն,
դրախտաճուն,
բազմաճուն,
աճեցական,
աճեցութիւն,
աճելութիւն,
աճելական,
յ-աճ-ախ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
akran
«պտուղ»
ռուս.
ягода
«հաստապտուղ, պտուղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 773;
Աճ. ՀԱԲ 140
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՃ(Ա)Պ
«զարմանք, զարմանալիք»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աճ(ա)պարար,
աճապարութիւն
Էջ 41, սյունակ 1
ԱՃԻՒՆ
(-եան, -ի, -ոյ)
«մոխիր, մարմնի մնացորդ, փոշի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *as-
«վառ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *azgi-(°))
*-g- ածականով
Իմաստով մոտ են հ. բ. գ. asca, թերեւս նաեւ հ. իսլ. aska, հ. անգլ. aesce, գերմ. Asche «մոխիր», այլեւ` հ. հուն. άσβολος (*ασφ-βολος) «մոխրաթափոն»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աճիւնանալ,
աճիւնացուցանել,
աճիւնախառն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. բ. գ.
asca
հ. իսլ.
aska
հ. անգլ.
aesce
գերմ.
Asche
«մոխիր»
հ. հուն.
άσβολος (*ασφ-βολος)
«մոխրաթափոն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 141;
Pok. IEW 69;
Solta 239
Տե՛ս նաեւ
Էջ 41, սյունակ 1
ԱՃՈՒԿ
«երանք, գայլք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pog-
«մարմնի մաս»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pəgio-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *pəgio-` մարմնի մաս նշանակող *pog- արմատից (հմմտ. հ. հնդկ. *pājasya, ռուս. паз «աճուկ»)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աճուկագեղձ,
աճուկային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
*pājasya
ռուս.
паз
«աճուկ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 142
Էջ 41, սյունակ 1
Էջ 42, սյունակ 1
ԱՄ
I
(մեայ, (եռամեան, եռեմեան))
«ամառ, տարի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem-
«ամառ, տարի»
(անմիջական նախաձեւ՝ *smā-)
այլեւ՝ ամիկ (բրբ. ամլիկ), նոր՝ ամավերջ, կիսամեակ, տասնամեակ եւ այլն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեքամեայ,
բազմանեայ,
բազմանեան,
երկեամ,
երեամ,
երեմի,
երեմեան,
ութամեան,
ամիկ,
ամլիկ,
ամավերջ,
կիսամեակ,
տասնամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ամառն
հ. հնդկ.
sámā
«կես տարի»
ավ.
hama
«ամառ»
հ. վ. գ.
sumar
«ամառ»
Մատենագիտություն
H. AG 416;
Աճ. ՀԱԲ 143
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։