Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՏ
(-ի, -ից)
«հիվանդություն», հունաբան պատճենմամբ` «մոլություն, կիրք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. axti
փոխատու լեզու՝ մ. պ. axt
Փոխառություն իրանական աղբյուրից: Հունաբան պատճենմամբ` «մոլություն, կիրք»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախտաբեկ,
ախտաբեր,
ախտահալած,
ախտաժետ,
ախտանալ,
ախտացոյց,
ախտաքաղ,
ախտակիր,
ախտակրիլ,
ախտակցիլ,
ախտակցութիւն,
ժանտախտ,
չարախտատոր,
ապախտ,
դեղնախտ,
թոքախտ,
ախտաբանական,
ախտաբանութիւն,
ախտահանել
Մատենագիտություն
H. AG 91;
Աճ. ՀԱԲ 100
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՏԱՐ
(-աց)
(աղթար)
«աստղ, բախտ, աստղագուշակ, աստղահմա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պրսկ. axtar
«համաստեղություն»
փոխատու լեզու՝ մնք. 'xtr (axtar)
«աստղ»
փոխատու լեզու՝ պ. axtar
«աստղ, բախտ»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախտարակ,
վատախտարակ
Մատենագիտություն
H. AG 94;
Աճ. ՀԱԲ 100;
Ջահ. ՀԼՊ 513
Տե՛ս նաեւ
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՏԱՐՄՂԼ
(-ի, -աց)
(ախտարմող, ախտարմաղ, ախտարմախ)
«աստղագուշակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. axtarmār
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Մատենագիտություն
H. AG 94;
Աճ. ՀԱԲ 101
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՐԻԶԱՆ
«գեղեցիկ եւ անուշահոտ մի ծաղիկ»
(բուսաբան.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Ծագումով թերեւս նույնն է ախրիճանակ բառի հետ, որ սրա ավելի հին ձեւը պետք է լինի:
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՐԻՃԱՆԱԿ
«կմոնխ»
(բուսաբան.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Ծագումով թերեւս նույնն է ախրիզան-ի հետ, որ ավելի նոր ձեւը պետք է լինի:
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՑԻՓԵԽՏ
(ախցիփեղց, աղցիփեղց)
«թուլամորթ, անկարգ վարքով»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 1, 101), նույնն է գոջեղ բառի հետ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 101
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԾԵԼ
«բերել, տանել, շարժել, վերածել, պատել, լցնել, խփել, կատարել, անել, ավելացնել, բռնել, կտրել, սափրել, նվագել»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ածելել,
ածողել,
ածանցիլ,
առածանել,
արտածել,
վերածել,
խորհրդածել,
ներածութիւն
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԾՈՒԽ
(ածուղ, անճող), -ոյ
«ածուխ, կրակ. մոխիր. մուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *angelo-
«ածուխ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ang, *ong)
Թերեւս կապ ունի հ.-ե. *angelo- «ածուխ» նախաձեւի հետ (*ang կամ *ong «ածուխ»)։ հայերենի համար ենթադրելի են *ang'olo- > *անճող>անճող եւ ang'ōlo>*անճող >ածուղ-> ածուխ բաղարկմամբ ծուխ բառի հետ։ Չեն ընդունում H. AG 412 եւ Աճ. ՀԱԲ 1, 103։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ածխանամ,
ածղանամ,
ածխակէզ,
քարածուխ,
ածխագործ,
ածխանոց,
ածխավաճառ,
ածխահանք,
ածխաթթու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
angāra
հ. հնդկ.
angiṣṭ
պրուս.
—
լիտվ.
anglis
սլավ.
agli
«ածուխ»
Մատենագիտություն
H. AG 412;
Աճ. ՀԱԲ 101-102
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՂՁ
«լիություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«սեղմ(վ)ել, գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *o-glgho-)
*o- նախամասնիկ + արմատ՝ *-gh աճականով (այլ լեզուների *g'-ի դիմաց)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *o-glgho- (?) `*o-` նախամասնիկ + `*gel-` «սեղմ(վ)ել, գնդ(վ)ել» արմատ՝ `*-gh` աճականով (այլ լեզուների `*g'-ի դիմաց)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակաղձեալ,
ակաղձուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
kleggi
«խոտի դեզ»
շվեդ.
clunga
«հոծ զանգված, սեղմված կույտ, դեզ»
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՄԱՅ
-ի, -ից
«կամքին հակառակ, ակամա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրթ. *akāmāy
փոխատու լեզու՝ մ. պ. akāmak
Հյուբշմանը եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 104) նշում են բառի իրանական ծագումը՝ առանց պրթ. ձեւին տեղյակ լինելու։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակամայանամ,
ակամայաբար
Մատենագիտություն
H. AG 164;
Ջահ. ՀԼՊ 513;
Աճ. ՀԱԲ 104
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։