Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հավ» որոնման արդյունք՝ 787 բառահոդված
· Էջ 79 / 79
Էջ 813, սյունակ 1
-ՈՒՍՏ
II
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *-kʷu-
«մակբայական հիմք»
հ.-ե. արմատ՝ *-dh-to-i°g
«-ստ-ն»
դժվար է բացատրել
Ծագում է ուստ «որտեղից» բառից, որի ծագումը պարզ չէ։ հավանական է ու-ի մեջ տեսնել հ.-ե. *-kʷu- մակբայական հիմքը, բայց դժվար է բացատրել -ստ-ն (*-dh-to-i°g)։ այս բացատրությամբ -ուստ-ով ձեւերը կապ չունեն իրան. naxust «առաջին» ձեւի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամենուստ,
այլուստ,
անդուստ,
առաջուստ,
արտաքուստ,
բացուստ,
խորուստ,
հեռուստ,
վերուստ
Էջ 813, սյունակ 1
-ՈՒՏ
(բրբռ. հտուտ)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *-od-es
ենթադրյալ ածանց
Հնարավոր է երկու մեկնություն։ կամ ներկայացնում է -ոտ ածանցի տարբերակը եւ ծագում է հոտ բառի *հուտ (հմմտ. բրբռ. հտուտ) տարբերակից, կամ ստուգաբանորեն կապված է հուն. -ώδης ածանցի հետ (ἀμαθώδης - «ավազուտ»՝ άμαθoς «ավազ» բառից) եւ ծագում է հ.-ե. *-od-es ենթադրյալ ածանցից (Bugge, 1889, 38. հմմտ. նաեւ Meillet, 1962, 182 : Greppin, 1975, 144)։ Անհավանական է իրանական ծագման ենթադրությունը (Greppin, 1975, 145)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղբուտ,
ավազուտ,
դալարուտ,
թատուտ,
ծանծաղուտ,
մացառուտ,
շամբուտ,
տղմուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
-ώδης «ավազուտ» (ἀμαθώδης - «ավազուտ»՝ άμαθoς «ավազ» բառից)
Մատենագիտություն
Bugge 38;
Meillet 182;
Greppin 144;
Greppin 145
Էջ 813, սյունակ 1
-ՈՒՐ
(հմմտ -ար, -իր, -որ)
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *-ro-
նախորդող համաբանական կամ *-ծ-ից ծագող -ու-ով
Ծագում է հ.-ե. *-ro- ածանցից՝ նախորդող համաբանական կամ *-ծ-ից ծագող -ու-ով (հմմտ. թաքուր-թարթափուր եւ *bhlo-ro > բլուր)։ սլուր-ի հիմքը հավանաբար *սուլ-ն է, որ պահպանվել է սլաք բառի մեջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թափուր,
թարթափուր,
թաքուր,
սլուր,
բլուր
Էջ 813, սյունակ 1
-ՈՒՑՔ
Բնիկ հնդեւրոպական
Նույն ծագումն ունի, ինչ -ուց-ը՝ -ք հոգնակերտի հավելմամբ, որը եւ հատուկ գոյականական արժեք է տվել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բարուցք,
լայնուցք,
մոլուցք
Էջ 814, սյունակ 1
-ՉՈՏ
«երկչոտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
Հավանաբար կազմված է -իչ եւ -ոտ ածանցներից, թեեւ *երկիչ ձեւը չի ավանդված:
Էջ 814, սյունակ 1
-ՏԻ
«մանկտի»
Բնիկ հնդեւրոպական
Կարելի է ենթադրել, որ ինչպես -ոտի հավաքականակերտ ածանցը կազմված է -ոտ եւ -ի ածանցներից, այնպես էլ -տի-ն կազմված է -ոտ եւ -ի ածանցներից. սակայն այս ենթադրության համար առայժմ որոշակի ապացույցներ չկան:
Էջ 814, սյունակ 1
-ՐԻ
«բերրի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *-riyo-
(անմիջական նախաձեւ՝ *-r(o)- + *-iyo-)
բաղադրյալ ածանց
հ.-ե. արմատ՝ *-t-ro-
կազմություններ
Նկատի ունենալով հիմքի հնդեւրոպական ծագումը՝ պետք է ենթադրել -րի ածանցի համար հնդեւրոպական աղբյուր՝ թերեւս *-riyo- (*-r(o)- + *-iyo-) բաղադրյալ ածանցը, որ բերրի-ի դեպքում պիտի դրվեր *bhere- տիպի հիմքի վրա (*bhere-riyo- > բերրի). սակայն հավաստի զուգահեռներ չկան: Կան *-t-ro-ով կազմություններ՝ *bher-tro «բերիչ, կրիչ, բերելու՝ կրելու միջոց», եւ կարելի էր ենթադրել *bher(e)tro > բերրի, բայց իմաստային անցումը բավարար չափով չի հիմնավորվում:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։