Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«լի» որոնման արդյունք՝ 1599 բառահոդված
· Էջ 77 / 160
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԻՍԽ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից)
(«խորիխս, մեղրահաց, մոմով մեղր, յուղով եւ մեղրով պատրաստված խմորեղեն»)
«խորիխս, մեղրահաց, մոմով մեղր, յուղով եւ մեղրով պատրաստված խմորեղեն»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kār-
«մեղրամոմ»
բայց լատիներենը (եթե փոխառություն չէ հունարենից) եւ հայերենը (եթե իրոք պատկանում է այս խմբին) ցույց են տալիս այլ ձայնավորում (հայերենը նաեւ *k>*kh անցում)
Թերեւս պատկանում է զուգահեռների այն խմբին, որոնց համար Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 532) վերականգնում է *kār- «մեղրամոմ» արմատը, բայց լատիներենը (եթե փոխառություն չէ հունարենից) եւ հայերենը (եթե իրոք պատկանում է այս խմբին) ցույց են տալիս այլ ձայնավորում (հայերենը նաեւ *k>*kh անցում):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մեղրախորիսխ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κηρός «մեղրամոմ»
հուն.
κηρίον «մեղրահաց»
լիտվ.
krys «խորիսխ, մոմով մեղր»
լեհ.
skárzyk «խորիսխ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 532;
Bugge KZ 10
Էջ 345, սյունակ 1
ԽՈՐՇ
II
«երեխա, մանուկ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«երեխա»
(անմիջական նախաձեւ՝ *Ker-)
*k>*kh անցմամբ
Մերձաւոր իմաստով հուն. κορος «երեխա» բառը հատկացւում է *ker- արմատին, որից հայ. սերունդ, այլապէս կարելի էր ենթադրել հնդեւրոպական հատուկ *Ker- «երեխա» արմատ, որտեղից *k>*kh անցմամբ, կարող էր լինել *khor-s> խորշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κορος «երեխա»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 346, սյունակ 1
ԽՈՐՏԱԿ
(խորտըռնկեց)
«մանր, փոքր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. xvartak
Աղբյուր՝ մ. պ. xurtak
Աղբյուր՝ պ. xurda
աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորտակել,
խորտակումն,
խորտակիչ,
անխորտակելի,
դիւրախորտակ,
բազմախորտակելի,
խորտըռնկեց
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 411
Էջ 346, սյունակ 1
ԽՈՐՏԻԿ
«(ընտիր) ուտելիք, համադամ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. xvartīk
աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորտակարարութիւն,
բազմախորտիկ,
թեթեւախորտիկ,
լիախորտիկ
Նոր՝
խորտակարան
խորտակարան
Մատենագիտություն
H. AG 161;
Աճ. ՀԱԲ 412
Էջ 347, սյունակ 1
ԽՈՒԼԻՆԶ
(խողինջ, կողինջ, կուղինջ)
«ուռուցք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. qulinj
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 416
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՄ
I
«խմում, խմելը, ըմպում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kuem-
«ծծել, խալշտել, կլանել, կուլ տալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kuhom-)
*k>*kh անցումով
Սրա մասին է թերեւս խոսում նաեւ խ/կ հերթագայությամբ պահպանված կում արմատը: Քիչ հավանական է Աճառյանի կարծիքը (ՀԱԲ 2, 418) կովկասյան աղբյուրից փոխառություն լինելու մասին՝ քիչ հավաստի (միայն վրացական) զուգահեռներով՝ վրաց. xma «առնել, ընդունել, վերցնել», xmeva «ուտել խմել», ընդ որում սրանց հետ է կապում նաեւ խոխոմ-ը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խմել,
խմումն,
գինեխում,
բազմախմութիւն,
զարբխում,
ջրխմիկ,
բրբ. խխում,
խխմել,
խխմուկ,
խխխիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
camati, camatī «ծծում է, խալշտում է»
պ.
camidan «խմել»
հայ.
քիմ-ք
Մատենագիտություն
Ջաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 119;
ՀԱԲ 418
Տե՛ս նաեւ
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՄ
II
«խմորում»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ արամ. xmī
(թերեւս)
«թթվել»
Աղբյուր՝ ասոր. xma
(թերեւս)
«թթվել»
լիաձայն՝ -ու-ով ձեւի երկրորդական վերականգնումով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խմոր,
խմորել,
խմորուն,
խմորոտ,
խմորաթաղ,
խմորանոց,
խմորուկ,
բրբ. խմր(ա)խոտ,
անխմում,
նոր՝ խմորատաշտ
Նոր՝
խմորատիպ, խմորիչ, խմորոտ
խմորատիպ, խմորիչ, խմորոտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 377;
Ջահ. ՀԼՊ 457, 477
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՄ
III
«ալիք, երաժշտական ալիքաձեւ մի խաղ»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՄԲ
-ի, -ից
«հավաք, բազմություն, խումբ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *keu-p-
«կոյտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khu-m-p-)
*keu- «ծռել, թեքել» հիմքից
Ձեւով աւելի մօտ են նոյն արմատից կազմուած *kumb(h)-ից ծագող ձեւերը, բայց դրանք ունեն «աման» իմաստը: Կասկածելի է նաեւ *kem- «սեղմել» արմատից ծագելու վարկածը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խմբել,
աշխարհախումբ,
համախումբ,
միախումբ,
ամենախումբ,
աղբախումբ,
տանախումբ,
մեծախումբ,
բազմախումբ,
երամախմբել,
խմբանկար,
խմբապետ,
խմբագրութիւն,
խմբագրական,
խմբագրատուն,
խմբագրապետ,
խմբագրել,
խմբերգ,
արձանախումբ,
զօրախումբ,
նաւախումբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
cuan «բազմութիւն, կոյտ» (<*koup-nā-)
լիտվ.
kaũras «կոյտ»
հուն.
κωμος «բազմութիւն»
Էջ 349, սյունակ 1
ԽՈՒՆԴ
(կնճիռ) (?)
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *keu-
«գունդ, գնդուածք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khondo- *kondo-)
*keu- «սեղմել, սեղմուած, գնդուած բան»
*khondo/խունտ> խունտ: Ջահ.:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնդրունդ,
խնճլիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kanda «պալար, արմատ, սոխ»
լիտվ.
kánduolas «կուտ, միջուկ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։