Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված
· Էջ 76 / 210
Էջ 286, սյունակ 1
ԻՆՆ
(-ունք (իննունք), -ունց, -ուք (-ամբք), ուշ՝ ինան(ն), յինան)
«ինը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *enun-
(անմիջական նախաձեւ՝ *eneun, *neun-)
ձեւերի կողքին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իննամսեայ,
իններորդ,
իննետասան,
իննուտասան,
իննեքեան,
իննհարիւր
Նոր՝
իննամեակ
իննամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
náva
ավ.
nava
հուն.
εννέα
գոթ.
niun «9»
Մատենագիտություն
H. AG 450;
Աճ. ՀԱԲ 243-244
Էջ 286, սյունակ 1
ԻՆՆՍՈՒՆ
(-ի, -ից)
«իննսուն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *enun-k'ontə
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իննսնամեայ,
իննսնամեան,
իննսնեմեան,
ըննսունամեայ,
իննսներորդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ενενήκοντα (εννηκοντα)
լատ.
nona ginta
ռուս.
девяносто
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 244
Էջ 286, սյունակ 1
ԻՆՔՆ
(-եան (ուշ՝ ընթ-))
«ինքը»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *sue-
«անդրադարձ դերանուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *s(e)ue-)
քե-հիմքից
Կազմուած է բնիկ հնդեւրոպական քե-հիմքից (*sue- (*s(e)ue- անդրադարձ դերանուն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այսինքն,
ինքնին,
ինքնեակ,
ինքնեկ,
ինքնանեղել,
ինքնակալ,
ինքնաբաղխ,
ինքնակամ,
ինքնիշխան,
ընթնագիր,
ընթնի
Նոր՝
ինքնագոհ, ինքնավարութիւն, ինքնավստահ
ինքնագոհ, ինքնավարութիւն, ինքնավստահ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
իւր «իր, յուր» (<*seuoro-)
հ. հնդկ.
svá
ավ.
hva «իր, յուր»
լատ.
suus
ռուս.
свой «իր, յուր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 882
Տե՛ս նաեւ
Էջ 286, սյունակ 1
ԻՊ(Լ)ԻՍ
(իբլիզ)
««սատանա, դեւ» (ԲՀ՝ «քեիար»)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. iblīs
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 248
Էջ 287, սյունակ 1
ԻՍԿ
(ուշ` -ոյ, -ի, -ից)
«իսկականութիւն, էութիւն, իսկական, իսկ, սակայն, բայց, ապա, ուրեմն, արդ, էլ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *istuo-
հայ-սլաւոնական զուգաբանութիւն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իսկական,
իսկակցութիւն,
իսկոյն,
իսկութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ.
istŭ «իսկական»
ռուս.
истый «իսկական»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 249
Էջ 287, սյունակ 1
ԻՐ
(-ի, -աց)
«իր, բան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kʷi-ro-
*kʷi- դերանուանական արմատից
որտեղից` ի-, ինչ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իրագէտ,
իրազեկ,
իրողութիւն,
իրոցել,
յիրարկել,
իրածել,
իրել,
իրաւ,
յիրաւի,
իրատունք,
իրաւացի,
իրաւագէտ,
իրաւախոհ,
անիրաւ,
իրական,
իրականութիւն,
իրապաշտ,
իրաւազուրկ,
իրաւաբան,
իրաւագիտական,
իրաւագիտութիւն
Էջ 288, սյունակ 1
ԻՒՐ
(-ոյ)
«իր, յուր»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *seue-
«անդրադարձ դերանուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *seuoro-(°))
*seuoro-(°) (*seue- անդրադարձ դերանուն) արմատից։ *-ro ածանցի համար հմմտ. ալբ. vajr «աղջիկ» (< *uaria- ` *suo-ro-ից «մերձավոր ազգական»)՝ հայ-ալբանական զուգաբանութիւն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իւրեան,
իւրորոյն,
իւրեանցակուռ,
իւրեանցայինք,
իւրակայան,
իւրակից,
իւրային,
չիւր,
իւրաքանչիւր
Նոր՝
յուրայատուկ, յուրատեսակ
յուրայատուկ, յուրատեսակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
svá
ավ.
hva
հ. լատ.
sovos
լատ.
suus
ռուս.
свой
Մատենագիտություն
H. AG 451;
Աճ. ՀԱԲ 254
Տե՛ս նաեւ
Էջ 288, սյունակ 1
ԻՒՐԱՔԱՆՉԻՒՐ
(ուշ՝ -ոյ)
(կրճատ՝ իւրաքանչ)
«յուրաքանչյուր(ը)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k^uam-k^u e-
Ուշ համաբանական բաղադրութիւն՝ երկաքանչիւր։ Հին բաղադրութիւն բնիկ հնդեւրոպական բաղադրիչներից՝ իւր եւ քանչ < k^uam-k^u e-.
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
kam-čit- «ինչ որ մեկը»
Էջ 289, սյունակ 1
ԼԱԳ
««անառակ, բղջախոհ, թուլամորթ» (նաեւ «թույլ, մաշված»?)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *leg-h-
«թեթեւ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lng'hio-)
ռնգային տարբերակից
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 257) փոխառություն է համարում հունարենից՝ տալով λαγνεία «անառակություն», λαγνύω «անառակություն անել, լրբանալ» եւ λάγνος «անառակ» ձեւերը, սակայն սրանցից անմիջապես հանել հայերեն ձեւերը (առանց -ն-ի) անհավանական է։ Մյուս կողմից՝ դժվար է գտնել անմիջական բնիկ հնդեւրոպական աղբյուր։ ձեւով ամենից ավելի մոտ թվացող *leg-h- «թեթեւ» արմատը իմաստով քիչ է համապատասխանում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լագութիւն,
լագուցանել,
լագորդել,
լազրտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
легкий «թեթեւ»
ռուս.
легкое «թոք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 257
Տե՛ս նաեւ
Էջ 289, սյունակ 1
ԼԱԼ
II
«լալ, լաց լինել, արտասվել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *lā
«բնաձայնական»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 257) բխեցնում է *plā-k/g- «խփել, ծեծել» արմատի անաձայնական *plā- ձեւից, որ այլ լեզուներում չի վկայված։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
lamentum «լաց, հեկեկանք»
իսլ.
lōmrir «ճիչ, գանգատ»
ռուս.
плакать «լալ»
Մատենագիտություն
Pok. 650;
Աճ. ՀԱԲ 257
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։