Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 807 բառահոդված (էջ 75/81)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 775, սյունակ 1 Էջ 775
ՔԱՄԱՀԵԼ «արհամարհել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քամահանք, քամահաբար, քամահարել, քամահրել
Էջ 781, սյունակ 1 Էջ 781
ՔԵՄՈՒԽՏ «հարթ կաշի՝ գրքի կազմի համար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *kemuxt
փոխատու լեզու՝ պրս. kēmuxt
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քեմուխտակալ, քեմուխտապատ
Մատենագիտություն
H. AG 257; Աճ. ՀԱԲ 569
Էջ 782, սյունակ 1 Էջ 782
ՔԷՆ -ու «ոխ, վրէժ, նախանձ, քէն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kuoinā- «վրէժ, պատիժ, յանցանքի քաւութեան համար նշանակուած գին»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քինալ, քինանալ, քինախնդիր, քինաւոր, անքէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
kaēnā-
«պատիժ, վրէժ»
մ. պ.
kēn
«վրէժ, թշնամութիւն»
հուն.
poinē
«արեան գին, փրկանք, քաւութիւն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 575-576
Էջ 785, սյունակ 1 Էջ 785
ՔՇԵԼ «վանել, հեռացնել, քշել»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 584) համարում է բնաձայնական բառ։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 584
Էջ 785, սյունակ 1 Էջ 785
ՔՇՓԵԼ «սաստել, նախատել, կշտամբել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 585) կասկածով համարում է կովկասյան փոխառություն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 585
Էջ 794, սյունակ 1 Էջ 794
(Ա,Ե)ԼԻ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
շրջանից եւ ոչ թե հայկական նորագոյացում է՝ կազմված անորոշի -(ա,ե)լ-ով եւ -ի ածանցով: Զոլտան համեմատում է լատ. -ilis ածանցի հետ (agilis, docilis եւ այլն) (Solta 1974, 64), բայց այս դեպքում չի բացատրվում -լի-ին նախորդող ձայնավորների բնույթը: -(ա,ե)լի ածանցը հանդես է գալիս նաեւ հոգնակերտ -ք-ի հետ միասին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արբեցիք, լսելիք, բառնալիք, զարմանալիք, գտելիք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
agilis, docilis
Մատենագիտություն
Solta 64
Էջ 794, սյունակ 1 Էջ 794
-ԱԾ «գթած, երկյուղած, ողորմած, հոգնած, ուսած (սրանք հետագայում դերբայացել են), ասած, գործած, կազմած, կոտորած, ծուլած»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ag- (անմիջական նախաձեւ՝ *ag-yo-) հ.-ե. g' > հայ. ծ անցմամբ
Ծագում է ած-ել բայի արմատից (հմմտ. գթած «գութ ածող»): հնարավոր է համարվում նաեւ գոյականակազմ -ած-ի հնդեւրոպական ծագումը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գթած, երկյուղած, ողորմած, հոգնած, ուսած, ասած, գործած, կազմած, կոտորած, ծուլած
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άρπαξ, -αγος
«թալանչի, ավարառու, թալան, ավար»
Մատենագիտություն
Greppin 22
Էջ 794, սյունակ 1 Էջ 794
-(Ա)ԿԱՐ (-(ա)կեր, -(ա)կեար) «աղաւտակար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. իրան. -kār
իսկ ա-ն կամ գալիս է իրան. հիմքային ձեւերից, կամ հայերենի հոդակապն է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կամակար, կաշկակար, վնասակար, խոհակեր, համոզակեր
Էջ 794, սյունակ 1 Էջ 794
-ԱԿԻ «ետքնակի, երկակի, հնգակի, յոգնակի, հոլովակի, քառակի, արշաւակի, երեւակի, թեթեւակի, կողմնակի, ուղղակի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Ծագում է -ակ ածանցի սեռական-տրական հոլովաձեւից, որ հետո որպես ինքնուրույն ածանց տարածվել է առանց -ակ-ի ձեւերի վրա: այս մեկնության դեպքում պատահական պետք է համարել նմանությունը հուն. -ακις եւ խեթ. -anki
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առանձնակի, ընդելակի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
-ακις
«հնգիցս, հինգ անգամ» πεντάκις
խեթ.
-anki
«երկիցս, երկու անգամ» 2-anki
Էջ 795, սյունակ 1 Էջ 795
-ԱՂ «բակաղ, կենցաղ, այլեւ խանդաղ(-ատ), կախաղ(-ան) եւ յաշաղ(-ել), յապաղ(-ել)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-lo- նախորդող -ա ձայնաւորով
-ա-ի համար հմմտ. բակ, -աց, աշ, -աց: