Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«թեր» որոնման արդյունք՝ 1906 բառահոդված
· Էջ 75 / 191
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՒՍ
(-ոյ, ուղ` նաեւ -ի, -ից)
«խյուս, լույծ ուտելիք, նորածին ցորենի միջի հյութ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *k'euk'-
*k > *kh անցմամբ զուգահեռ ունի հուն. κυπαω «խառնել, պղտորել» բառի հետ, որ ենթադրում է *k'euk'- հնդեւրոպական արմատ. սակայն հուն. բառի համեմատությունը լիտվ. šáukštas «գդալ», šíùkšmes «աղբ» բառերի հետ համարվում է անհավաստի:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κυπαω «խառնել, պղտորել»
լիտվ.
šáukštas «գդալ»
լիտվ.
šíùkšmes «աղբ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 597
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼԻԿ
«անզօր, տկար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«չորանալ, ցամաքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēl-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκελίφρος «չորացած, նիհարած»
հ. շվեդ.
skäll «նիհար, բարակ, անհամ»
մ. վ. գ.
hel «թոյլ»
մ. վ. գ.
hellec «հոգնած»
լատվ.
kàlss «նիհար»
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼԻԿ-Ք
(խլին-ք, -ամբք, խլնիք)
«խլինք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«բծերի, գորշ եւ սեւ գոյների նշանակման համար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēl- (+ -իկ), *khēl-no-, *khēlniio-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kalana «բիծ, կեղտ»
հուն.
κελαίνος «սեւ»
հ. վ. գ.
huiwa «խոնաւութիւն, տիղմ, ջրի կեղտ, ցեխ»
Մատենագիտություն
Ջհաւկեան, ՕԻՄՊԱՅ 119
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼԻՆԴ
«բոյսի պալար, կոճղէզ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kh(ē)lendh- կամ *kh(ē)lent-)
*k > *kh անցմամբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κυλίνδω «գլորել» (ատտ. κυλινδέω)
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼԻՐՏ
«խլրտում, շարժում, երերում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«քշել, արագ շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēl-)
*khēlidro- > խլիրտ ՞
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլրտել,
խլրտական,
խլրտումն,
անխլիրտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kaláyati «քշում է»
հուն.
κέλλω «քշել (ափ)»
հուն.
κλονέω «քշել, շարժել»
հուն.
κλόνος «իրարանցում, խլրտութիւն»
լատ.
celer «արագաշարժ»
լատ.
celeber «բազմամարդ, աշխոյժ»
Մատենագիտություն
Ջհաւկեան, ՕԻՄՊԱՅ 115
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼՊԼՏԱԼ
(բբ)
(ԲՀ՝ խալպտալ)
«խայտալ, թռչկոտել, թայտալ, շարժվել, զեռալ»
(բառարանային)
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *kēl-
«քշել, արագ շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ */խլ-)
կրկնաւոր կազմութիւն
կրկնաւոր կազմութիւն՝ */խլ- արմատից (հմմտ. բրբ. խլվլալ), որ կարող է կապ ունենալ հնդեւրոպական *kēl- արմատից՝ *khēl > խլ- (՞)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 334, սյունակ 1
Խ(Ղ)ԽԱՅԹ
(-ի, -ից)
«վերքի ուռուցք, բարախ, որդ, ճիճու, հպարտություն, կեղծիք, խարդախություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«խփել, կտրել»
*k > *kh անցմամբ
Բաղադրյալ կազմություն (բարդ բառ)՝ խող- եւ խայթ. առաջինը կարելի է բխեցնել հնդեւրոպական *kel- «խփել, կտրել» արմատից՝ *k > *kh անցմամբ: Հմմտ. խիղ- (խող-): խայթ-ն էլ թերեւս առնված է ավելի լայն առումով (հմմտ. խեթ, խիթ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խ(ղ)խայթիլ,
խղխայթումն,
բազմախ(ղ)խայթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
calamitas «վնաս»
լատ.
clades «վնաս, աղետ, խեղություն, խեղանդամություն, հաշմ»
ռուս.
колоть «ծակել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 334, սյունակ 1
ԽՄԱԹԵԼ
«կպչել, հարել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kol(e)i-
«սոսինձ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khōl(i)-)
հ.-ե. արմատ՝ *klēu-
«կեռիկ, կցել»
Բաղադրյալ կազմություն (բարդ բառ)՝ խող- եւ խթել. առաջինը կարելի է բխեցնել հնդեւրոպական *kol(e)i- «սոսինձ» արմատից (*khōl(i)- > *խոտղ): Երկրորդը կազմված է խթ արմատից: Ավելի քիչ հավանական է կապել հնդեւրոպական *klēu-, *klāu- «կեռիկ, կցել» արմատի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κολλα «սոսինձ»
մ. ստ. գ.
helen (*haljan) «սոսնձել, կպցնել, կպչել»
ռուս.
клей, клеить «սոսնձել, սոսինձ, սոսնձով կպցնել»
Մատենագիտություն
Ջաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 115
Տե՛ս նաեւ
Էջ 334, սյունակ 1
ԽՂՈՒՐՏ
(խլուրտ-, խովրտ-, խլորտ-, խոլորտուրտ-)
«ժխոր, աղմուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«կանչել, գոչել, աղմկել, հնչել»
*k > *kh անցմամբ
Բաղադրություն՝ խողուրտին: Եթե կապ չունի խլիրտ արմատի հետ (հնարավոր է բաղադրություն), ապա թերեւս ծագում է հնդեւրոպական *kel- «կանչել, գոչել, աղմկել, հնչել» արմատից՝ *k > *kh անցմամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խողուրտին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
καλεω «կանչել»
լատ.
calō «կանչել, հրավիրել»
լատ.
clāmōr «կանչ»
հ. անգլ.
hlowen «գոչել, բղավել, մռնչալ»
հ. անգլ.
hlyn(n) «հնչյուն, աղմուկ»
հ. իսլ.
hjala «զրուցել, շաղակրատել»
Մատենագիտություն
Ջաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 115
Տե՛ս նաեւ
Էջ 335, սյունակ 1
ԽՃԵԼ
«խիտ լինել, ճխտել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kʰei-
«կիտել, իրար վրա դարսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k(u)hi-di-)
Սակայն հնարավոր է կապը խիտ բառի հետ՝ *khidio- > խիճ, խճել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խճող,
խճողել,
խճճողել,
խճղել,
խճողություն,
խճող,
խճողակ,
խճճել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
cāyati «խիտ լցնում է, կիտում է, կուտակում է»
հ. հնդկ.
caya «կույտ, դեզ»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻՄՊԱՅ 114
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։