Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«բաղ» որոնման արդյունք՝ 3993 բառահոդված · Էջ 75 / 400
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 166, սյունակ 1 Էջ 166
ԳՈՀ «գոհ, գոհունակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *duš-gōh (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
իրանական ծագման վկայություն պետք է համարել դժգոհ ձեւը, որ հավանաբար բուն իրանական կազմություն է (*duš-gōh °)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գոհանալ, գոհություն, գոհագողություն, դժգոհ, դժգոհիլ
Նոր՝
գոհունակ, գոհունակություն, գոհացուցիչ, ինքնագոհ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 358
Էջ 166, սյունակ 1 Էջ 166
ԳՈՀԱՐ (գաւհար, զօհար, գուհար) «թանկագին քար, գոհար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. gōhar
Աղբյուր՝ պ. gōhar
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գոհարավաճառ, գոհարեղեն
Մատենագիտություն
H. AG 128; Աճ. ՀԱԲ 572
Էջ 166, սյունակ 1 Էջ 166
ԳՈՂ -ոյ ««գող» (գող- «անհետացում, ջնջում, գրավում, զավթում»°)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uel- «պոկել, շորթել, թալանել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uolo-)
Հ. Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 573) կապում է զատել «ծածկել» ու գոդել «ծածկել, թաքցնել» ձեւերի հետ եւ բխեցնում *uel- «խաբել» արմատից, որ քիչ հավանական է, թեեւ այն ընդունում է նաեւ Զոլտան (Solta, DAKIS 452)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գողակից, գողություն, գողունի, գողանք, գողացիկ, գողուղի, գողումն, գաղտագողի, զրգողել, մարդագող, գողախեժ, գողախիժաբար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. vellō «պոկել, քանդել»
գոթ. wilwan «թալանել»
գոթ. vulwa «գողություն, թալան»
խեթ. ualh «խփել, զարկել, կռվել, հաղթել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 573; Solta, DAKIS 452
Էջ 166, սյունակ 1 Էջ 166
ԳՈՂՏՐ «փափուկ, քնքուշ, դուրեկան, ախորժելի, լույծ, հեղուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uel- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uol-d-ur-)
«փափուկ» իմաստային անցումով. «լույծ, հեղուկ» իմաստի համար հմմտ. նույն արմատից ռուս. вал «կոհակ, ալիք» տիպի իմաստները. հնարավոր է բաղարկություն քաղցր բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գողտրիկ, գողտրաբարբառ, գողտրական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. вал «կոհակ, ալիք»
Էջ 166, սյունակ 1 Էջ 166
ԳՈՃԱՇՄ «մի տեսակ երիցուկ»
Նորակազմություն
Աղբյուր՝ իրանական gōčašm
Նորակազմություն իրանական բաղադրիչներով՝ gōčašm (ֆրանս. oeil-de-
Էջ 167, սյունակ 1 Էջ 167
ԳՈՄ (-ոյ, -ի, -աց) «գոմ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghom- «գոմ» (անմիջական նախաձեւ՝ *ghomo-)
Կասկածելի է դարձնում *-om > -ոմ անցումը փոխանակ -ում-ի, թեեւ Աճառյանը տալիս է նաեւ *dhōnā > դոն «մի տեսակ հաց, պաքսիմատ» անցումը, որ նույնպես կասկածելի է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գոմամուտ, գոմահանդ, գոմահոր, գոմաղբ, անասնագոմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
դան. gamme «փարախ»
շվեդ. բրբ. gamme «մսուր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 574; Pok. IEW 452
Էջ 167, սյունակ 1 Էջ 167
ԳՈՄԷՇ (-ոյ, -ի, -աց) «գոմէշ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. gāvmēš
Աղբյուր՝ պ. gāvmīš
Փոխառություն իրանական աղբյուրից։ հմմտ. մ. պ. gāvmēš, պ. gāvmīš։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գոմէշային, գոմշաձագ
Մատենագիտություն
H. AG 128; Աճ. ՀԱԲ 575
Էջ 167, սյունակ 1 Էջ 167
ԳՈՅԺ (-ի, -ից) «բոթ, վատ լուր, ողբ, լացուկոծ»
Փոխառություն
Թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գուժել, գուժկան, գուժումն, գուժխն, գուժատուր, գուժիկ, հրապարակագոյժ, մահագոյժ, աշխարհագոյժ, դառնագոյժ, չարագոյժ
Էջ 167, սյունակ 1 Էջ 167
ԳՈՅՆ (-ոյ, -ի, -ից) «գոյն, ներկ, դալկություն, դեղնախտ, երաժշտական մի խաղ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. gūn
Աղբյուր՝ ավ. gaona
որպես վերջամասնիկ կազմում է ածականի բաղդատական, նոր գրական լեզվում` գերադրական աստիճան. -գոյն ձեւով կազմվել է -պէս-ի արժեքի բառեր` որգոյն «ինչպէս»։ Գտնվում է իրանականից փոխառված գունակ, դժգոյն, հանգոյն, հանգունակ բառերի մեջ, որոնք տրված են առանձին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գունել, գունաւոր, գունաւորել, գունատ, գունատութիւն, գունեան, գունեղ, գոյնզգոյն, անգոյն, բազմագոյն, այլագոյն, բազմագունի, երկնագոյն, կապուտակագոյն, կարմրագոյն, կանաչագոյն, տգոյն, տգունիլ, գոյնզգոյն, գոյնիկ, որգոյն
Մատենագիտություն
H. AG 128; Աճ. ՀԱԲ 578
Տե՛ս նաեւ
Էջ 167, սյունակ 1 Էջ 167
ԳՈՅՇ (ուշ՝ գուշ) «զգո՛ւյշ, զգուշացի՛ր, գուցե»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. gōš
Աղբյուր՝ պ. gōš
Աղբյուր՝ ավ. gaoša
Աղբյուր՝ հ. պ. gauša
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գուշանալ, գուշուրեայք, զգոյշ, զգուշագոյն, զգուշանալ, զգուշաւոր, անզգոյշ, բազմազգուշակի, հանապազազգոյշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. gaoš «լսել»
Մատենագիտություն
H. IF 464; Աճ. ՀԱԲ 578