Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 807 բառահոդված (էջ 73/81)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 736, սյունակ 1 Էջ 736
ՏՏԻՊ (ուշ` -ոյ, -ի, -ից) «ստիպ, փոքրախահամ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *steib- (անմիջական նախաձեւ՝ *stib-)
Կրկնաւոր կազմութիւն` ըստ Աճառեանի (ՀԱԲ 4, 443), հնդեւրոպական *steib- *stib- (հայ. ստէպ, ստիպել) արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տտպութիւն, տտպել, տետպել
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 443
Տե՛ս նաեւ
Էջ 737, սյունակ 1 Էջ 737
ՏՐՄԷՍ «մի կշռաչափ, համապատասխան դրամ՝ 1/3 դահեկան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. τριμίσσιον
Մատենագիտություն
H. AG 385; Աճ. ՀԱԲ 437
Էջ 737, սյունակ 1 Էջ 737
ՏՐՈՒՊ (-ի, -աց) (բուպ) «փոքր, նուաստ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 439) համարում է բնիկ հնդեւրոպական՝ համեմատելով հ. սլավ. drobiti «մանրել» ձեւի հետ, որ սակայն, բխեցնում են *drob- «մանրել, փշրել» արմատից եւ որ չի կարող տալ հայ. տրուպ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տրպանալ, տրպագոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ.
drobiti
«մանրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 439
Էջ 741, սյունակ 1 Էջ 741
ՑԱՄԱՔ -ի, -աց «ցամաք, չոր, չորություն, չոր, երկիր, տեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ksā- «այրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ksāma-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 448) համեմատում է եբր. smq «չորացնել» արմատի հետ՝ բխեցնելով ասոր. բրբ. մի ձեւից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ցամաքական, ցամաքակետ, ցամաքային, ցամաքութիւն, մեծացամաք, դալարացամաք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kṣāma-
«չոր, ցամաք»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 624; Աճ. ՀԱԲ 448
Էջ 742, սյունակ 1 Էջ 742
ՑԵՂ (-ի) «ցեղ, տոհմ»
Ստուգաբանություն (ներհայերեն կազմություն)
Ծագմամբ նույնն է ցել-ուլ «ճեղքել» բառի հետ (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ցեղապետ, ցեղընտիր, ցեղենալ, ցեղակից, երկցեղ, համացեղ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 750, սյունակ 1 Էջ 750
ՈՒՆՋ -ի, -աց (անեզ.) «քիթ, քթռնցք, ունչ, բեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uendh- «մազ, մորուք»
Համեմատութիւնը հնդեւրոպական *uendh- «մազ, մորուք» արմատին պատկանող բառերի հետ հնչիւնապէս օրինաչափ չէ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ունչատ, ընչացք, կարճունչ, կորունչ, տափըռնչութիւն, բացունչ, ընչախոտ, ընչատուփ
Էջ 750, սյունակ 1 Էջ 750
ՈՒՆՋ II -ի «գանձ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. սոյն
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 605) հաւանական է համարում հակառակ փոխառութիւնը, եթէ մանաւանդ հայ. ունջ «տակ, խորք» բառը ունեցել է «կուտակւած, դիզւած բան» իմաստը:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 605
Էջ 751, սյունակ 1 Էջ 751
ՈՒՌՆ (-ան, -ունք, -անց) «մուրճ, կռան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «շարժել, բարձրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *or-n-)
որից նաեւ ուռ «ճյուղ, ընձյուղ» (իմաստային անցման համար հմմտ. մուրճ «դալար ճյուղ» եւ մուրճ «մուրճ»)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 755, սյունակ 1 Էջ 755
ՓԱԼԱՆ (պաղան) «համետ, փալան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրս. pālān
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անփալան
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 470
Էջ 755, սյունակ 1 Էջ 755
ՓԱԼԱՆՏՈՒԶ «համետագործ, փալանագործ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրս. pālāndūz
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 470