Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 73 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 274, սյունակ 1 Էջ 274
ԹՈՒԽ II «ձագահանում, թուխս, թխսում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *teuk- «սաղմ, սերունդ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tukh-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թխել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. tuc, tokam «սերունդ, զավակներ»
ավ. taoxman- «սերմ, սերունդ, տոհմ»
հայ. տոհմ (< իրան.)
Էջ 274, սյունակ 1 Էջ 274
ԹՈՒԽ III «խփում, խփելը. թխում, թխելը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teu-k- «հրել, խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tukh-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թխել, հացթուխ, եփթուխ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τυκος «քարակոփ գործիք, կացին»
հուն. τυκιζω «կոփել, տաշել»
հ. վ. գ. dūhen «սեղմել, տաշել»
լատվ. tukstēt «թխկացնել»
ռուս. ткнуть «հրել, խփել»
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՄԲ «պատնեշ, ամբարտակ, պարիսպ, նավեզերք, բլրակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tēu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tumbho-)
հ.-ե. արմատ՝ *tu- «ուռչել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բմբաձեւ, բմբել, բմբիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τύμβος «գերեզմանաբլուր, հողաբլումբ, դամբան»
լատ. tumulus «բլումբ, հողաբլումբ, գերեզմանաբլուր, դամբարան»
հ. շվեդ. pumi
հ. վ. գ. dūma «բութ մատ»
մ. իռլ. tom «բլուր, թումբ, քուփ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 206; Ջահ. ՀԼՊ 154
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՄՆ (թումնի, այլեւ թուրմն (°), թուսի (°)) ««խավար» (ԲՀ)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tem(ə)- «մութ, խավար» (անմիջական նախաձեւ՝ *tom-no)
հ.-ե. արմատ՝ *tem(ə)- «մութ, խավար» (անմիջական նախաձեւ՝ *tom(e)s-no-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 210) թուրմն ձեւի կապակցությամբ գրում է. «կա պ. tum «մութ», բայց այս բառը մենք պարսկերենի բառարաններում չգտանք»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թումանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. támas «մութ, խավար»
իլիր. τομαρος «լեռնանուն»
հ. սլ. təmənə
ռուս. темный «մութ, խավար»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 210
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՆԴ I (թնդո, -ի, -ից), ուշ` -ոյ ««թնդյուն» (թունդ- «ցնցում, բախում»)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ * (s)teu- «հրել, խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)tund-) *(s)teu-d- ա-ծականով եւ *-n ռնգային ձեւից
*(s)teu-d- ա-ծականով եւ *-n ռնգային ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թնդիւն, դնդիւն, թնդումն, թնդել, թնդական, թնդոց, թնթոց, անթունդ, սրտաթունդ, թնդանոթ, թնդանոթաձիգ, թնդանոթամարտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tundatē «հրում է, խթանում է»
հ. հնդկ. tudati «հրում է, խթանում է»
լատ. tundō «խփել, հրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 207; Pok. IEW 1033
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՇ -ի, -աց «այտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tēu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *turs-)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՌ «այտ, թուշ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tēu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *turs-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թռալիր, հասկաթուռ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՐ (թոյր), -ոյ «թուր, սուր (զենք)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter(ə)- «տորորել, շփել, շփելով մաշեցնել, ծակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tōr-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրաթափ, թրածեծ, կիսաթուր, թրաձեւ, թրաձուկ, թրամարտ, թրամերկ, թրասուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τείρω «մաշեցնել, ուժասպառել»
հուն. τορέω «ծակել, կտրել»
հուն. τόρος «դուր»
լատ. terō «տորորել, փշրել, աղալ»
ռուս. тереть «տորորել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 208
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՈՒՐԾ I «թուշ, այտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tēu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *turg- (°))
Լիդենը բխեցնում է trōg- ձեւից՝ *ter- «տորորել, մաշեցնել» արմատից՝ հայ. արածել, հուն. τρωφω «կրծել, ուտել» բայերի հետ միասին. սա ընդունում է Pok. IEW 1, 1073 (թուրծ-ի համար տրվում է նաեւ «ծնոտ» իմաստը)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. թուռ «այտ, թուշ»
հայ. թուշ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1073
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՈՒՐԾ II (թուրջ) «թրծած»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «պինդ, կարծր լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *torg'-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրծել, թրծոց, թրծուն, թրծումն, անթուրծ, անթրծութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ. storkim «մակարդված, պնդացած»
հ. շվեդ. starkr «ուժեղ»
հ. անգլ. strecle «կոշտ, պինդ, ամուր, դաժան, խիստ»