Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 72 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 153, սյունակ 1 Էջ 153
ԳԱՒՏԻ (ուշ՝ գօտի) «գոտի, երկնքի գոտի, ծիածան, ծիրանի գոտի, լեռնաշղթա»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uebh- «հյուսել, գործել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uābh-)
հ.-ե. արմատ՝ *dē- «կապել»
արմատներից (*«հիւսակապ»)։ -*dē-ի համար հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 1, 608, կամ *uād'nō- (*ueg'- «հիւսել, գործել»)> գաւ-տ-ի (Աղայան, ԲՍՀ 49)։ g'>տ անցման համար հմմտ. *bhrgiio-> բարտի, եւ լ-ի յաւելման համար՝ հմմտ. մա-ւ-տ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւտիածու, գաւտեմարտիկ, գաւտեպինդ, գաւտեկռիւ, գաւտելոյծ, գաւտեւոր, գաւտեած, ընդգաւտել, հաւագաւտի, շրջագաւտի, քաջագաւտի, գաւտեյած
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 608; ԲՍՀ 49
Էջ 154, սյունակ 1 Էջ 154
ԳԴԱԿ -ի, -աց (՞) (գտակ, քդակ) «գլխարկ»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրան. *goudak
Աղբյուր՝ իրան. goud «ծածկել»
որտեղից նաեւ՝ վրաց., ճան., մեգր. kudi, այլեւ՝ հայ. գուտի (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գտակակարոց
Նոր՝
գդակագործ, գդակակար, գդակավաճառ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 529-530; Գ. Ասատրյան, «Իրան-Նամե» 42
Տե՛ս նաեւ
Էջ 154, սյունակ 1 Էջ 154
ԳԵԼ (գէլ «ծուռ») «ոլորված, պիրկ, ծուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uelu- «պտտել, որորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uel-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գելուլ, գելանիլ, գելումն, գելոց, գելարան, գելակի, գելաքար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ειλύω «փաթաթել, ծածկել»
լատ. volvō «ոլորել, գլորել»
լատ. volumen «ոլորք, գալար»
հ. հնդկ. valati «պտտվում է»
հ. հնդկ. valaya «շրջան»
հ. հնդկ. valitá «շրջված, ծռած»
ռուս. вал «ալիք, պատնեշ»
ռուս. валять «թավալել»
ռուս. валить «գլորել»
Մատենագիտություն
H. AG 433, 435; Աճ. ՀԱԲ 530-531; Pok. IEW 1140
Տե՛ս նաեւ
Էջ 154, սյունակ 1 Էջ 154
ԳԵԼԱՄ -ի (գելած, գիլաս) «կտավատ՝ ձեթ հանելու համար ծեծված եւ թրջված, կտավատի դիրտ»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
գելած (գելուլ «ոլորել») բայածնցից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 531
Էջ 154, սյունակ 1 Էջ 154
ԳԻԼ I (գիղ-) «գլորվելը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uēl- «պտտել, գլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uel-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գլել, գլաթաւալ, գլումն, գլան, գլոր, գլորել, գլորակում, գլորումն, գլտոր, գլտորել, մղտագիլ, թաւալագլոր, խաղագլոր
Տե՛ս նաեւ
Էջ 154, սյունակ 1 Էջ 154
ԳԻԼ II -ի, -աց «քար»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uēl- «պտտել, գլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uel-)
այլեւ գել-ի տակ բերված օրինակները։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. валун «գլաքար»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 154, սյունակ 1 Էջ 154
ԳԵՀ I «փոս, վիհ, գերեզմանափոս, կարկառ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. γαί < եբր. gēia, gaia, gai) «ձոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 531
Էջ 154, սյունակ 1 Էջ 154
ԳԵՀԵՆ -ի, ուշ՝ -ից, -ոյ (գեեան «հնոց») «դժոխք, դժոխքի հնոց»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ եբր. gēī-hinnōm
Աղբյուր՝ հուն. γέεννα
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեհենաբորբոք, գեհենազարդ, գեհենաժառանգ, գեհենահոտ, գեհենակից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 532
Էջ 155, սյունակ 1 Էջ 155
ԳԵՂ (-ոյ) ««գեղեցկություն, գեղատեսություն» (ԲՀ՝ «տեսակ»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uel- «տեսնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uelo-)
հ.-ե. արմատ՝ *uel- «ճնշել, սեղմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ueleniio-) արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղագոյն, գեղանի, գեղեցիկ, գեղեցկագոյն, գեղեցկանալ, տգեղ, տգեղանալ, աշնգեղ, անգեղեաց, լանջագեղ, կանաչագեղ, հասակագեղ, մարմնագեղ, մեծագեղ, գանգրագեղ, լուսագեղ
Նոր՝
գեղագիր, գեղագրութիւն, գեղագրական, գեղադիր, գեղատեսակ, գեղագէտ, գեղագիտութիւն, գեղարուեստ, գեղարուեստագէտ, գեղարուեստական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. voltus, vultus «տեսք»
հուն. ειλη, ιλη «խումբ, խմբակցություն, ընկերակցություն»
կիմր. gweled «տեսնել»
ռուս. бал «բազմություն, կույտ»
բրետ. gwelet «տեսք»
հնդկ. varga- «ջոկատ, խումբ»
գոթ. wlits «դեմք, կերպարանք»
լատ. valgu, volgus, vulgus «ժողովուրդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 533
Էջ 155, սյունակ 1 Էջ 155
ԳԵՂԳԵՂ I (գաղգաղ) «անիվ, պտույտ, գլորում, թավալում, դյուրագլոր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. γελνέλ < եբր. galgal
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 533-534